درحالي كه روستاها نقش مهمي در توليد مواد غذايي واعم از كشاورزي ودامي دارند اما در سالهاي اخير وجودبرخي مشكلات باعث شده توليدات كشاورزي رونق گذشته را نداشته باشند ونسل جديد روستاييان ديگر مانند نياكان خود علاقه اي به ماندن در روستاها نداشته باشند خيلي ها زرق وبرق شهري را عامل مهاجرت روستاييان به شهر مي دانند هرچند در سالهاي اخير براي حل اين مشكل دولتها برخي اقدامات رفاهي از جمله برق وآب بهداشتي سالم واخيرا گاز را به روستاها بردند امامشكلاتي از قبيل قيمت پايين خريد محصولات كشاورزي باتوجه به هزينه هاي بالاتوليد نبود آب وزمين مناسب سبب شده تا رقبتي به كار درميان روستاييان مخصوصا جوانان وجود نداشته باشد در سالهاي اخير با توجه به وقوع خشكسالي هاي پي درپي هر روز وضعيت كاشت در روستاها مشكل ترمي شود دراين ميان الگوهاي مناسب وشيوه هاي نوين آبياري مي تواند تا حدودي مشكلات را حل كند.
*******
وضعيت كشاورزي ودامپروري درروستاهاي قزوين
وضعیت آب وهوايي واقليمي روستاهاي قزوين شرايط را براي كاشت انواع واقسام محصولات باغي وكشاورزي فراهم كرده و تنوع اقلیمی، میزان بارندگی مناسب، قابلیتهای آب و خاک، زمینه مساعدی را برای انجام امور کشاروزی در منطقه به وجود آورده است. همچنین استفاده از ماشینآلات کشاورزی از قبیل تراکتور، کمباین، بکار گرفتن سموم دفع آفات نباتی و کودهای شیمیایی، بهرهگیری از بذرهای اصلاح شده و روشهای جدید آبیاری در امور کاشت، داشت و برداشت به نحو قابل توجهی توسعه یافته است. از مهمترین محصولات زراعی استان، گندم، جو، چغندر قند، حبوبات، پنبه، سیب، زیتون، انار، انجیر، انگور، پسته، گردو، بادام، فندق، صیفیجات و انواع میوههاست که از این میان انگور بخش قابل توجهی از زمینهای زیر کشت استان به ویژه نواحی تاکستان را، به خود اختصاص داده است. استان قزوین همچنين از نظر تولید زیتون، در کشور رتبه دوم را داراست و كاشت دانه هاي روغني مانند كلزا نيز دراين استان از رونق ويژه اي برخوردار است.
در كنار اينها بخش دامپروری و پرورش طیور در استان قزوین به دو شیوه سنتی و صنعتی فعال است. در سالهای اخیر مرغداریهای بسیاری برای پرورش مرغ گوشتی، مرغ مادر و تولید تخم مرغ در شهرهای قزوین و تاکستان دایر شده که بخشی از محصولهای تولیدی آنها به استانهای دیگر صادر میشود ودر كنارآن آبزي پروري نيزدر برخي ازمناطق قزوين در چند سال اخير از رونق خوبي برخوردار شده است.ازطرفي صنايع دستي در اين استان كه از مهمترين مصنوعات زنان روستايي است نقش مهمي در اقتصاد خانوار دارد، چرا كه زنان روستايي مي توانند علاوه در بافت قالي وانواع گليم درزمینه پرورش زنبور عسل، کشت و خشک کردن سبزیجات سالم خانگی، پرورش بوقلمون و تولید ورمی کمپوست نيز فعال باشند.
مشكلاتي كه سد راه توليدند
تحريم ها ومشكلات اقتصادي كه چند سالي است گريبان اقتصادكشور را گرفته باعث شد مقام معظم رهبری برلی خارج شدن از بحران بحث اقتصاد مقاومتي را مطرح کنند.در این میان روستاها يكي از جاهايي است كه مي توان اين نوع از اقتصادرا درآن عملي ساخت. هرچند درسالهاي اخير كارهاي خوبي براي رونق روستاها ودرنهايت رونق كشاورزي ودامپروري انجام شده اما كافي نبوده است.مشكلاتي ازقبيل کمبود آب کشاورزی، نبود سوخت مورد نیاز برای ادوات کشاورزی، کمبود خوراک دام و طیور، پوشش بیمه کشاورزی، نبود تشکلات و تعاونی ها، گازرسانی، بهسازی نشدن برخي از راه های روستایی، نبود مدارس شبانه روزی، آموزش های فنی و حرفه ای ونبود تسهیلات مالی مناسب براي کارآفرینان از جمله مسایلی مسائلي است كه توليدات روستايي را تحت شعاع قرار داده است.منوچهرحبيبي معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار قزوین در این خصوص مي گويد: عدم توجه به خواسته هاي روستاييان ووجود مشكلات ريز ودرشت در سالهای گذشته سبب شده تا تعداد روستاهای استان از یک هزار و ۱۵۰ آبادی به ۸۴۲ روستا برسد که برای جلوگیری از این پدیده باید چاره اندیشی و برنامه ریزی شود.
متاسفانه در سالهاي اخير سنتي بودن كشاورزي ودامپروري در روستاهاي كشوربه شدت هزينه توليد را بالابرده واز طرفي واردات بي رويه در کنار مهاجرت روستاييان به شهر اقتصاد این مناطق را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.ازطرفي نبود راه روستايي مناسب وهمچنين بالابودن هزينه هاي انتقال انرژي ونبود امكانات بهداشتي ودرماني مناسب ازدلايل خالي شدن روستاها از جمعيت فعال اقتصادي است.حبيبي درخصوص كارهايي كه براي جلوگيري از مهاجرت روستاييان قزويني انجام شده است می گوید: در حال حاضر تمامی روستاهای قزوین دارای از امکان برقراری ارتباط تلفنی به صورت ثابت یا همراه برخوردار می باشند.همچنين 65 درصد از جمعیت روستایی استان نیز از نعمت گاز بهره مند هستند که با تکمیل طرح های در دست اجرا این رقم به 70 درصد افزایش خواهد یافت.این مسئول با اشاره به وجود 5هزار کیلومتر راه روستایی در استان که نیمی از آنها دارای آسفالت هستند، مي گويد: با اجرای عملیات بر روی 200 کیلومتر راه، تمامی جاده های روستاهای بالای 50 خانوار استان آسفالته می شوند.
حبیبی با بیان اینکه مطالعات اجرای طرح هادی برای 500 روستای استان انجام شده و این طرح در 260 روستا نیز در حال اجرا می باشد ادامه مي دهد: از 70هزار واحد مسکونی روستایی در استان، 60هزار واحد مقاوم سازی شده اند و برای سایر واحدها نیز بنیاد مسکن انقلاب اسلامی آمادگی كرده است .البته با توجه به كارهايي كه انجام شده فعاليتهايي از جمله کمک به راه اندازی کارگاه های کوچک تولیدی و صنایع دستی، افزایش سرانه بیمه روستایی، راه اندازی شوراهای فرهنگی، مقام سازی واحدهای مسکونی، ایجاد دهیاری در روستاهای بالای 30 خانوار، مدیریت پسماند و دفن بهداشتی زباله ها، تقویت تعاونی ها و تشکلات و تکمیل طرح های کوچک اما اثر گذار در روستاها از جمله برنامه هایي است كه مي تواند جلوي مهاجرت رابگيرد.
بسيج سازندگي نجات بخش روستاها
پس از پيروزي انقلاب اسلامي وبا توجه به ويراني روستاها كه ميراث گذشته بود نهادهاي انقلابي همچون جهاد سازندگي باحضورجوانان پرشوروانقلابي براي آباداني وحل مشكلات به سوي روستاها شتافتند ودر مدت كوتاهي وبدون كوچكترين بار مالي اقدامات ارزنده وبه ياد ماندني از جمله احداث حمام ومسجد وكتابخانه واحداث لوله كشي آب بهداشتي را براي روستاييان ايجاد كردند وحتي در زمان كاشت وبرداشت محصولات به آنها یاری رساندند.
درحالي كه با ادغام جهاد سازندگي با وزارت كشاورزي عملا بحث هاي عمراني در روستاها ومناطق محروم تعطيل شده بود .سرانجام با تاكيدات مقام معظم رهبري با شكل گيري بسيج سازندگي وحضورنيروهاي جوان ومتخصص دانشجويي اقدامات عمراني ارزنده اي صورت گرفت. در چند سا ل اخيربسيج سازندگي استان قزوين طرح هاي مهمي را در روستاهاي قزوين به اجرا گذاشته كه مي توان به طرح هايي همچون تکمیل و تجهیز کتابخانه عمومی روستای کنالآباد البرز و آلتین کش، اجرای شبکه آب شامیدنی روستای روچ سفلی به طول دو کیلومتر، تعمیر و تجهیز سالن ورزشی چند منظوره روستای بوئینک، اجرای شبکه آب آشامیدنی روستای احمدآباد ،احداث 18 واحد مسکونی ویژه مدجویان بهزیستی در شهر بیدستان، احداث و تکمیل 21 زمین ورزشی در روستاهای استان، احداث راه روستایی عباسک، کلمین و کلایه به طول 5.6 کیلومتر، احداث کانال های آبیاری و تامین عرصه آب کشاورزی36 روستا ، احداث ذخیره آب سه روستا با ظرفیت بیش از یک هزار و 350 مترمکعب، احداث و تکمیل و آسفالت راه روستایی دک، اندج، یوزباش چای، آتانرود، سوکا، دربند، هلال آباد، کلایه و عباسک، جدول گذاری، زیرسازی و آسفالت روستاهای کوشک و بهرام آباد، سنگ فرش محله مسجد و امامزاده روستای یارود الموت، احداث و تکمیل خانه های عالم روستاهای زعفران بیک، ساربانک، دستجرد قزوین، جنگل کاری و توسعه درخت کاری و فضای سبز سنواتی آبیک و البرز، ساخت پل روستای دهک الموت، اجرای طرح هادی روستای خرم آباد تاکستان و ساماندهی پارک شهرک صنعتی لیا اشاره كرد.
معاون عمرانی استانداری قزوين هم دراين ميان تنها راه برگشت روستاييان به روستاها را فراهم آوردن شرايط اجراي طرح هاي اقتصاد مقاومتی و بومی کردن اقتصاد براي عدم وابستگي به خارج دانسته و ازروستاها به عنوان مهمترين مرکز تولید گوشت، لبنیات، نان و حبوبات و سبزی ومیوه و صنایع دستی ياد مي كند كه اگر از ظرفیت های این مناطق به درستي استفاده شود مي توان به رشد وشكوفايي رسيد واگر درروستاها طرح های مناسب اقتصادی اجرا و برای جوانان شغل ایجاد شود دیگر شاهد خالی شدن روستاها و متروکه شدن مراکز تولید کشاورزی نخواهیم بود.
