سالهاست بحث كتاب و كتابخواني يكي از دغدغههاي اصلي دلسوزان عرصه فرهنگ و به خصوص مقام معظم رهبري است. بر كسي پوشيده نيست كه توسعه يك جامعه، وابسته به توسعه فكري و ذهني افراد آن جامعه است و توسعه فكري و ذهني مردم يك جامعه وابسته به توسعه ميزان سطح مطالعه آنان است، البته مطالعهاي كه بتواند در شخصيت و تفكر و جهانبيني آنها تأثيرگذار باشد. آمارها در ايران نشان ميدهد سطح مطالعه ميان مردم بسيار پايينتر از استانداردهايي است كه بايد باشد، از طرفي تيراژ بسيار پايين كتابها در ايران حكايت از عمق فاجعه دارد؛ اين خوب نيست كه جامعهاي 70 ميليون جمعيت دارد، اما ميزان متوسط تيراژ كتابهاي منتشرشده آن از 2500تا 500هزار نسخه بيشتر نيست؛ تيراژي كه اگر تنها در كتابخانههاي عمومي توزيع شود، چيزي براي سبد كالاي مردمي از آن نميماند، وقتي به پشت پرده كتابهايي كه با تيراژ بالا منتشر ميشوند نگاه ميكنيم، ميبينيم گاه تيراژهاي اعلام شده بيش از حد معقول، ترفندي براي جذب مخاطب و خبرسازي است و گاه دستهاي حمايتي سازمانها و نهادها بيشتر از محتوا و ارزش آن كتاب نمايان ميشود، يعني به جاي اينكه خود مردم كتاب را بخرند، سازمانها و نهادهايي كتاب را خريداري كرده و در انبارها ذخيره ميكنند و بعد در مناسبتي بدون ايجاد عرضه و تقاضا به افراد هديه ميدهند (خود من بارها در اين مراسم اهداي كتاب ديدهام افراد كتابها را روي ميز يا گوشههاي اطراف سالن ميگذارند و ميروند چون هديه برايشان جذابيت نداشته است) كه اين نيز هرچند خوب است اما بدون بسترسازي فرهنگي تأثير چنداني در كتابخوان كردن عموم جامعه ندارد.
يكي ديگر از عوامل بالا رفتن تيراژ و محبوبيت يك كتاب آن است كه حس كنجكاوي افراد برانگيخته ميشود و به تبليغات همسو از سوي رسانهها ميانجامد. براي نمونه مطالعه و دستنوشته حضرت آقا درباره آن كتاب است كه در بالا بردن فروش، بسيار تأثيرگذاري دارد. اين كار بسيار خوب و پسنديدهاي است و نشان از فرهيخته بودن رهبر انقلاب دارد، اما سؤال آنجاست كه آيا اينجا هم بايد ايشان ورود داشته باشند؟! و آيا همه بار تبليغاتي و فرهنگسازي مطالعه در كشور را بايد شخص اول كشور يعني وليامر مسلمين به دوش بكشند؟! پس اين همه سازمان و نهاد ريز و درشت چه ميكنند؟! اصلاً نقش صداوسيما با همان رسانه ملي ما كه روزگاري نهچندان دور امام خميني(ره) عنوان دانشگاه به آن داد در اين راستا چيست؟!
درست است كه در تلويزيون ويژه برنامهاي براي معرفي كتاب در شبكه چهار ايجاد شده اما آيا اين كار به تنهايي كافي است؟! برنامه «كتابنامه» هرچند خوب اما نگاهي تخصصي به بحث نشر دارد براي معرفي كتاب و بالا بردن فرهنگ كتابخواني خوب است تا همه اقشار جامعه را به شكل و نحو خاص خود درگير كند، مثلاً چه ايرادي دارد در ميان تبليغات پرسروصداي تلويزيون، به صورت رايگان همانند معرفي فيلمهاي سينمايي، چند ثانيهاي را به معرفي كتابهاي برتر و مفيد اختصاص دهد؟!
در طول سال جشنوارههاي مختلفي براي شناسايي و معرفي كتابهاي برتر در حوزهها و رشتههاي مختلف برگزار ميشود، مثل جشنواره كتاب اصفهان، جشنواره كتاب جلال آلاحمد و ... چه ايرادي دارد كه خروجي اين جشنوارهها و جوايز آن به شكل تبليغ بازرگاني اما رايگان در ميان آگهيهاي تجاري پخش شود و مردم را به خواندن آن دعوت كنيم؟! به اين شكل هم جايزهها و جشنوارههاي معتبر فرهنگي كشورمان را به مردم و نخبگان معرفي كردهايم و هم در راستاي ايجاد فرهنگ كتابخواني گامهاي مؤثري را برداشتهايم.
