وانگ يي، وزير خارجه چين از روز شنبه با ورود به نايروبي، پايتخت كنيا سفر دورهاي هشت روزه خود را به قاره آفريقا شروع كرد و قرار است در اين سفر به كشورهاي كامرون، گينه استوايي، سودان و جمهوري دموكراتيك كنگو هم برود.
اين اولين سفر خارجي وانگ يي در سال جديد ميلادي است و البته اين امر سنتي در وزارت خارجه چين است كه وانگ يي در كنفرانس مطبوعاتي خود با امينه محمد، همتاي كنيايي بر آن تأكيد كرد. وانگ يي در اين كنفرانس از سنت ديپلماسي چين گفت كه از سال 1991 شروع شده و بنا بر آن، وزير امور خارجه چين همواره آفريقا را به عنوان نخستين سفر خارجي خود در ابتداي سال جديد ميلادي انتخاب كرده است.
حالا هم وانگ يي همين سنت را ادامه داده و ميگويد اين سنت به طور كامل موقعيت مهم قاره آفريقا در ديپلماسي چين و احساسات ويژه اين كشور به مردم آفريقا را نشان ميدهد. او در همين سفر و طي مصاحبهاي با تلويزيون مركزي چين گفته كه پكن مسير استعمارگران غربي را در آفريقا طي نميكند و هرگز محيط زيست و منافع بلندمدت آفريقا را دنبال نميكند.
اين حرف او در وهله نخست جوابي است به تبليغات رسانههاي غربي در برابر سفر هشت روزه او كه آن را از منظر استعمار نوي پكن در آفريقا تفسير كردهاند، براي مثال خبرگزاري رويترز در آستانه سفر وانگ يي، ارزيابي خود از اين سفر را به عنوان قصد چين براي دستيابي به منابع سوختي قاره سياه ارزيابي كرد كه براي رشد اقتصادي پكن اهميت ويژهاي دارد. رويترز اين رويكرد چين به آفريقا را استعمار نوين خواند و اين تعبير را به برخي از رهبران آفريقايي نسبت داد و مدعي شد آنها از نفوذ گستردهچين در آفريقا نگران هستند. وانگ يي به اين صورت پاسخ اين رسانهها را داده اما از يك وجه عميقتر، او پاسخ نگاه استعماري غرب به آفريقا را داده كه غرب نگاه خود را در اين دهههاي نخست از هزاره سوم و با دستاويز تروريسم دنبال ميكند.
شايد همزماني سفر وانگ يي به آفريقا با حوادث اخير پاريس و حمله تروريستي به مجله شارلي ابدو چندان خالي از وجه نباشد. حمله به شارلي ابدو موج گستردهاي در فرانسه و مجموعه كشورهاي غربي به راه انداخته و آن قدر پيش رفته كه از اين حمله با عنوان 11 سپتامبر فرانسه ياد ميشود. 11 سپتامبر در ابتداي هزاره سوم تنها يك معنا ميدهد و آن نقطه آغازين براي جنگ است و گويا حاكميت فرانسوي هم قصد دارد همين معنا را بار ديگر تكرار كند. فرانسه مدتها قبل از اين حمله هم نيروهاي خود را در بخش اعظمي از آفريقا، از مالي در شمال تا جمهوري آفريقاي مركزي، درگير كرده و اظهارات اخير مقامهاي سياسي و نظامي اين كشور گوياي قصد پاريس براي توسعه بيشتر مداخله نظامي در آفريقاست كه البته شارلي ابدو بهانه را به دست آنها ميدهد. وانگ يي همزمان با هياهوي بهپا شده بر سر شارلي ابدو به آفريقا رفته كه اين سفر بعد از تلاشهاي پكن در جهت برگزاري نشست مشورتي براي استقرار صلح در سودان جنوبي انجام ميگيرد. ريك ماچار، رهبر شورشيان سودان جنوبي، يك هفته قبل از اين سفر در آديس آبابا با جينگ جيان هوا، نماينده ويژه چين در امور آفريقا ديدار كرد و در آن ديدار بود كه پيشنهاد پكن براي برگزاري اين نشست مشورتي مطرح شد.
علاوه بر اين، بايد به تصميم پكن براي فرستادن يك گروه نظامي متشكل از 121 افسر و 579 سرباز خود به سودان اشاره كرد كه قرار است در كنار مهندسان و پزشكان چيني به برنامه صلح سازمان ملل در اين منطقه كمك كنند. اعزام اين گروه نظامي نخستين اقدام چين براي شركت در مأموريت صلحبانان سازمان ملل است و از جهتي ديگر، بيانگر رفتار به طور كامل متفاوت پكن نسبت به رقباي غربي در برابر معضل تروريسم و صلح در كشورهاي آفريقايي است. پكن به اين صورت سعي دارد به رهبران آفريقايي نشان دهد بر خلاف نگاه غربي تنها به فكر استفاده از منابع طبيعي و بازار كار آنها نيست و به نحوي متفاوت از غرب، به مسئوليت خود در قبال معضل تروريسم و برقراري صلح و امنيت در اين كشورها عمل ميكند.
رهبران آفريقايي از ابتداي مداخله غرب در ليبي نگراني خود را بيان ميكردند كه اكنون نتيجه آن را در گسترش افسارگسيخته تروريسم در كشورهاي آفريقايي و مداخله نظامي هر چه بيشتر غرب ميبينند. چين در مقابل، سياست مذاكرات صلح را پيش ميبرد كه نمونه روشن آن همين نشست مشورتي است و در كنار آن از نيروي انساني خود براي توسعه صلح در مناطق آشوبزده استفاده ميكند. پكن به اين صورت روايت متفاوتي را به رهبران آفريقايي نشان ميدهد تا در مقايسه با نوع رفتار غربي، حاضر به توسعه روابط خود با اين كشور آسيايي بشوند.
