براساس آنچه در بسته سياستهاي اقتصادي دولت براي خروج غير تورمي از ركود آمده است برنامه قطعي دولت در بخش مسكن، تشكيل صندوقهاي پسانداز مسكن با هدف ارائه تسهيلات و نرخ سود مناسب به خانوارهاست تا از اين طريق اولاً امكان خانهدار شدن بخش بزرگي از خانوارهاي كشور فراهم شود و ثانياً با تحريك سمت تقاضاي مسكن ساخت و ساز و بخشهاي وابسته به آن از ركود فعلي خارج شوند. همچنين در برنامه جامع مسكن نيز صندوق پسانداز مسكن جايگزين اوراق تسهيلات مسكن معرفي شده است. بررسي عوامل مؤثر بر تقاضاي مؤثر مسكن شهري در اقتصاد ايران با توجه به كششهاي تخمينزده شده نشان ميدهد كه قيمت واقعي، درآمد واقعي، شاخص واقعي اجارهبها، سهم هزينه مسكن در بودجه خانوار و سرانه اعتبارات تأثير معناداري بر تقاضاي مسكن دارند. چنانچه بررسي ضرايب نشان ميدهد افزايش يك درصد در درآمد واقعي خانوارها، منجر به حدود دو درصد افزايش در تقاضاي مؤثر خواهد شد. اين نتايج حاكي از همسو نبودن رشد درآمد واقعي با قيمتهاي موجود در بازار مسكن است كه تقاضا را تحت تأثير قرار ميدهد و حضور متقاضيان نيازمند مسكن شهري را در بازار خريد كالاي مزبور تضعيف ميكند. همچنين بالا بودن سهم هزينه مسكن در مخارج مصرفي خانوارهاي شهري به علت كاهش پسانداز خانوارها بر تقاضاي مؤثر مسكن تأثيرگذار بوده است به طوري كه با يك درصد افزايش در شاخص مذكور تقاضا تقريباً به ميزان 6 درصد كاهش مييابد.
در اين ميان بيترديد با اتخاذ برخي سياستها همچون صندوق پسانداز مسكن ميتوان بخش مسكن را از ركود فعلي خارج كرد و زمينههاي فعالسازي بازار مسكن را فراهم آورد.
راهكارهايي كه ميتواند منجر به ايجاد شوك و تحريك تقاضا شود عبارتند از:
تشويق و حمايت از تعاونيهاي توليد و پسانداز با هدف تسهيل رقابت در توليد مسكن
- تقليل عوارض شهرداري براي احداث واحدهاي مسكوني جديد
- پلكاني كردن سقف تسهيلات مسكن
- ايجاد امنيت سرمايهگذاري و ثبات قوانين و مقررات
در ادامه گفتني است صندوق پسانداز مسكن هم اكنون نيز در قالب صندوق پسانداز مسكن جوانان در بانك مسكن در حال عمليات است منتهاي مراتب ميزان وام پرداختي اين صندوقها بسيار محدود است به طوري كه در تقويت تقاضا براي خريد مسكن چندان مؤثر واقع نميشود.
از سوي ديگر نتايج بررسي دانشگاهي در سال 86 نشان ميدهد استقبال از طرحهايي با شاكله صندوق پسانداز مسكن در ايران بسيار قابل توجه بوده است. بدين ترتيب انتظار ميرود همزمان با اجرايي شدن صندوق پسانداز مسكن هم منابع بانك مسكن به دليل سپردهگذاري متقاضيان تسهيلات در اين نهاد تقويت شود و هم اينكه به دليل پرداخت وامي با سقف 60 تا 80 ميليون تومان تقاضا در بازار مسكن با رشد همراه شود. اما نكته قابل توجه آن است كه اثرگذاري صندوق پسانداز مسكن از زمان تصويب اين طرح توسط بانك مركزي حداقل تا شش ماه به طول ميانجامد زيرا در اين طرح آمده است براي اخذ تسهيلات مسكن ابتدا بايد سپردهگذاري انجام شود.
