آخرين دكترين نظامي روسيه مربوط ميشد به چهار سال قبل كه كرملين در آن تروريسم و افراطگرايي را بزرگترين خطر و تهديد براي ثبات و امنيت روسيه تعريف كرده بود و چندان بر خطر خارجي تمركز نكرده بود اما شوراي امنيت ملي روسيه يك هفته پيش از ضرورت تدوين دكترين جديد نظامي گفته بود كه به نظر اين شورا، دليل اين امر در «تهديدهاي جديد» عليه روسيه است. حالا دكترين نظامي جديد به امضاي ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه، رسيده و هر چند كه گفته ميشود اين دكترين نسخه ويرايش شده قبلي است اما تغييرات قابل توجهي در آن به عمل آمده است.
اولين و مهمترين تغيير در تعريف كرملين از تهديد جدي و اوليه عليه روسيه است كه در اين نسخه به جاي تروريسم و افراطگرايي، اين ناتو است كه از آن به عنوان يكي از اصليترين خطرها براي روسيه ياد شده و علاوه بر اين، منافع ملي روسيه در قطب شمال نيز در نظر گرفته شده است.
نكته ديگر در نگاه اين دكترين به سلاح استراتژيك روسيه به خصوص سلاح هستهاي است. در نسخه قبل، كرملين فقط متذكر شده بود كه استفاده از سلاحهاي هستهاي را در مقابل دشمنانش منتفي نميداند اما در اين نسخه، كرملين با تمركز قابل توجهي بر اين نوع سلاحها اعلام كرده كه به تلافي استفاده از سلاح هستهاي يا سلاحهاي متعارف كه تهديدي عليه موجوديت روسيه يا متحدان آن باشد، از سلاحهاي هستهاي استفاده ميكند. بنابر اين، كرملين در دكترين جديد نظامي خود اعلام كرده كه سلاحهاي هستهاي خود را نه تنها در برابر سلاحهاي هستهاي طرف مقابل بلكه حتي در برابر سلاحهاي متعارف نيز به كار ميگيرد و در اين مورد تنها به موجوديت روسيه فكر نميكند بلكه موجوديت متحدينش را هم در نظر ميگيرد.
كرملين با اين دكترين نظامي پاسخ خود را به غرب داده كه در مقطع فعلي بر سر اوكراين دچار تنش شده و در بلندمدت به منافع عمده روسيه توجه شده است و البته يكي از اين منافع مربوط ميشود به قطب شمال. در مورد اوكراين بايد گفت كه مصوبه چند روز پيش مجلس اوكراين اين زنگ خطر را براي كرملين به صدا درآورد كه امكان دارد ناتو پايش به مرزهاي روسيه كشيده بشود. ديميتري مدودف، نخست وزير روسيه، در پاسخ به آن اقدام كيف اعلام كرده بود كه روسيه پاسخ مقتضي به اين اقدام را خواهد داد و ميتوان گفت دكترين نظامي جديد و اين تغييرات قابل توجه يكي از پاسخهاي كرملين است.
بايد توجه داشت كه اين پاسخ تنها به كيف نيست زيرا از نظر كرملين، كار پارلمان اوكراين و مواضع ضدروسي دولت كيف با حمايت غرب انجام ميشود و به نحوي كيف را به نيابت از خود در برابر روسيه تحريك ميكند. به همين دليل، روسيه دكترين جديد نظامي خود را در پاسخ به غرب و دخالتش در اوكراين داده تا نشان دهد نه تنها در برابر وضعيت موجود از تحريمهاي غرب و تحركات ناتو عقبنشيني نميكند بلكه حاضر است تا جنگي تمام عيار و حتي استفاده از سلاحهاي هستهاي هم پيش برود. كرملين منافع خود در قطب شمال را از دو منظر اقتصادي و امنيت ملي تعريف كرده است. بايد توجه داشت كه اين منطقه برخوردار از منابع سرشار انرژي است و به گفته كنستانتين سيوكوف، قائم مقام آكادمي مسائل زمينشناسي، اين منطقه از نقطه نظر ژئواستراتژي كوتاهترين مسير دسترسي قاره امريكا به اوراسيا و به عبارتي، كوتاهترين مسير براي پرواز موشكهاي بالستيك بين قارهاي و بمبافكنهاي استراتژيك است.
شبكه تلويزيوني سي ان ان ماه مارس گذشته گزارشي را منتشر كرد و در آن به اين نكته اشاره كرد كه در حالي كه جهانيان به سيطره روسيه بر شبه جزيره كريمه متمركز شدهاند، امريكا نگران تهديد منافع خود در قطب شمال توسط نيروي دريايي روسيه است چراكه حتي در حال حاضر، امريكا در بهرهبرداري از منافع اين منطقه از روسيه عقب افتاده است. غير از روسيه و امريكا كشورهاي نروژ، دانمارك و كانادا هم در اين منطقه حضور دارند و به همين جهت است كه كرملين در درازمدت توجه به حفظ منافع خود در اين منطقه دارد. سرگئي شايگو حدود يك ماه قبل گفته بود كه روسيه قصد دارد تا 13 پايگاه هوايي جديد و 10 مركز استقرار رادار در قطب شمال مستقر كند تا به گفته او، «از ميهمانان ناخوانده پذيرايي شود». حالا كرملين با دكترين جديد نظامي دستور اين پذيرايي را به ارتش خود داده و به حفظ منافع بلندمدت خود در اين منطقه ميانديشد.
