گرچه طي اين هفته قيمت نفت با شيب ملايم روند كاهشي خود را ادامه داد اما نگاهي به تحليلها و نظرات كارشناسان و افراد مؤثر در بازار نفت نشان ميدهد كه برخي كشورها جنونوار منافع قيمتي را رها كردهاند و همچنان حفظ سهم خود از بازار را حياتيترين موضع خود در اين خصوص اعلام ميكنند.
در ميان كشورهاي توليدكننده نفت خام جهان، اعراب در زمره كشورهايي هستند كه از وضعيت فعلي بازار نفت رضايت دارند هرچند كه در برخي مواقع كاهش بهاي بشكههاي سياه را شماتت ميكنند.
سهيل بن محمد المزروعي وزير نفت امارات در كنفرانس سازمان كشورهاي عربي صادركننده نفت ضمن درخواست از تمام توليدكنندگان نفت جهان براي عدم افزايش توليد خود در سال آينده گفت: اين عدم افزايش فوراً باعث ثبات در قيمتها خواهد شد. وي به جزئيات بيشتر در اين زمينه اشاره نكرد. وي با اشاره به تماسهاي انجام شده با توليدكنندگان خارج از اوپك قبل از نشست اخير ماه نوامبر در وين گفت: فكر نميكنم نيازي به كاهش توليد ما باشد. ما اين فرصت را به ديگران داديم، اما آنها تمايلي به كاهش توليد نداشتند. همچنين عادل عبدالمهدي وزير نفت عراق در اين نشست گفت: هيچ نيازي به نشست اضطراري اوپك نميبيند، اما بايد منتظر ماند و ديد كه آيا تصميم اوپك براي تغيير ندادن توليد درست است يا خير. همچنين وزير نفت عربستان در اين نشست گفت: تصميم اوپك در نهايت به اقتصاد جهاني كمك خواهد كرد. قيمتهاي كنوني باعث تشويق سرمايهگذاري در بخش انرژي نميشود، اما گمانهزنيها حاكي از رشد اقتصاد جهاني و در نهايت افزايش تقاضاي نفت جهان است.
اين در حالي است كه روسيه به عنوان يكي از قطبهاي اصلي توليد نفت و بزرگترين متضرر كاهش قيمت نفت براي نخستين بار از كاهش توليد خود خبر داده است. الكساندر نواك وزير انرژي روسيه اعلام كرد كه اين كشور توليد نفت را در پي مشكلات اقتصادي كنوني كاهش خواهد داد.
نواك در اين مورد گفت: در سال ۲۰۱۵، انتظار ميرود كه توليد نفت به ۵۲۵ ميليون تن برسد و در مجموع وزارت نفت روسيه نميخواهد در شرايط اقتصادي كنوني خطر كند؛ شرايطي كه ممكن است حجم توليد باز هم كمتر شود. با اين وجود اعراب به رهبري عربستان قصد سامان دادن به بازار نفت را نداشته و بر اين باورند كه بازار خودش تنظيم خواهد شد و نيازي به تحريك عرضه و تقاضا نيست. جالب آنجاست كه خود اين كشورها نيز با ضرر هنگفتي مواجه شدهاند كه مؤيد سياسي بودن اقدامات اين كشورهاست و ريشه اقتصادي ندارد.
سهشنبه هفته گذشته بود كه شاخص بازار اوراق مالي عربستان بيشترين زيان را در يك روز در مقايسه با شش سال گذشته تجربه كرد. كاهش شديد بورس عربستان در پي آن رقم خورد كه سرمايهگذاران از پايين آمدن قيمت نفت و تأثير آن بر بازار اقتصاد بسيار هراسان شدهاند. «علي التميمي» عضو مجلس شوراي عربستان در گفتوگو با يكي از روزنامههاي داخلي اين كشور گفت: آنچه بازار بورس عربستان شاهد است، از مرحله كاهش سهم گذشته و به سقوط نزديك ميشود. وي از مسئولان رسمي خواست تا به سرمايهگذاران بزرگترين بازار بورس دنياي عرب، اعتماد سرمايهگذاري را بازگردانند.
وي در ادامه از مسئولان اقتصادي عربستان كه در قبال زيان ۳۰۰ ميليارد دلاري بازار بورس سكوت كردهاند انتقاد و آنها را به گفتوگو با مردم و اطمينانبخشي به آنها دعوت كرد.
هزاران نقر از مردم عربستان در شبكههاي اجتماعي توئيتر با هشتگ «انهيار_سوق_الأسهم_السعودي#» به سقوط شديد ارزش سهام عربستان اعتراض كردهاند. آنها كاهش شديد قيمت نفت و زيان بزرگي را كه از اين مسير عايد بورس كشورهاي عربي خليجفارس شده است، نشانه گرفتهاند. بسياري از كاربران شبكههاي اجتماعي، كاهش شديد ارزش بورس را به مثابه دزدي از جيب مردم ميدانند و اين اتفاق در حالي رخ ميدهد كه عربستان در نشست اخير اعضاي سازمان اوپك، با كاهش سطح توليد، با هدف عدم كاهش بهاي نفت، مخالفت كرد و اكنون با اشباع كردن بازار يكي از عوامل كاهش شديد قيمت نفت است. اما عربستان معتقد است كه وضعيت به وجود آمده به دليل مسائل فني و كارشناسي در بازار نفت است و هيچ ارتباطي به سياست و پيوند سياسي رياض – واشنگتن ندارد؛ طنز ماجرا آنجاست كه سناتور مك كين در اظهاراتي گفت: مسئول بحران به وجود آمده در روسيه سياستهاي عربستان است نه امريكا. وي افزود: افزود: ما بايد از عربستان تشكر كنيم چراكه اجازه داد قيمت نفت بسيار پايين بيايد و اين مسئله به صورت بسيار زياد بر اقتصاد ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري روسيه تأثير گذاشته است. پس از اين صحبتها بود كه علي النعيمي وزير نفت عربستان اعلام كرد اين كشور توليد نفت خود را هرگز كاهش نخواهد داد. به فاصله چند روز از موضع النعيمي، كويت نيز همين رويه را در پيش گرفت و با وجود كاهش درآمدهاي نفتي خود به سمت حذف يارانهها در كشورش حركت كرد و اعلام كرد پارلمانش در حال بررسي درآمدهاي جديد است تا آثار منفي كاهش قيمت كم شود از جمله برداشتن يارانه گازوئيل و سوخت هواپيما. اعراب حوزه خليج فارس عضو اوپك بدون توجه به ضرر خود همچنان در زمين عربستان بازي كرده و حاضر شدهاند ضرر كرده اما از موضع خود كوتاه نيايند تا ترديدها درباره سياسي بودن بازار نفت واضحتر از گذشته به چشم بيايد.
