عشاير اردبيل نيازمند حمايت همه جانبه اند

توليد كنندگاني كه از حداقل حمايت ها برخودارند

 عشایر استان اردبیل را دو ایل بزرگ شاهسون و قره‌داغ بايد دسته بندي كرد جمعیت 66 هزار نفری عشایر استان در بیش از 570 قشلاق، هفت زیست بوم و 51 سامانه و 45 طایفه مستقل جا گرفته اند.در حالي كه اين جمعيت رتبه سوم تولید محصولات لبنی کشور را در اختيار دارد ، اما به شدت از برخي كمبودها مانند منابع آب شرب و جاده هاي مواصلاتي مناسب به شدت رنج مي برد . البته مشكلات عشاير منطقه تنها به اين دوموضوع خلاصه نمي شودچرا كه عشاير استان همچنان با مشكلات ريز ودرشت ديگري همچون كمبود امكانات درماني وبهداشتي و شرايط تحصيلي نامناسب فرزندان دست به گريبانند كه به شدت آنان را رنج مي دهد كه لزوم توجه بيشتر مسئولين را به رفع مشكل اين قشر از جامعه را مي طلبد.

******

نقش عشايراردبيل درتوليدات كشور

عشاير كشور نقش مهمي در توليدات محصولات لبني وانواع فرش وگليم ونمد و...دارند.عشايراستان اردبيل با جمعیت 66 هزار نفری سالانه بیش از 230 میلیارد تومان محصول توليدمي كنند كه شامل 10 هزار تن گوشت ، 43 هزار تن شیر ، 5 هزار پنیر و 400 تن پشم ،یک‌هزار و 500 تن عسل و محصولات باغی و صنایع‌دستی است ،تولید بیش از 11.6 تن ماهی، 91 هزار تن محصولات زراعی از جمله توليدات آنهاست كه با تنوع خاصي به بازار عرضه می‌شود.همچنين عشایر استان با تولید 13 هزار و 600 متر مربع انواع صنایع دستی به ویژه ورنی، گلیم و جاجیم نقش مهمي را در توليدات بومي وسنتي استان به خود اختصاص داده اند. البته انصافا نبايد از نقش زنان عشاير در اين اقتصاد ايل غافل شد چرا كه 48 درصد جمعيت عشاير استان را زنان تشكيل مي دهند و نقش بسيار مهمي را در توليدات محصولات بازي مي كنند.

عشاير اردبيل نيازمند حمايت

در حالي كه عشاير كشور با توجه به ويژگي خاص و سخت كوشي خود در ميان ساير اقوام زبانزد ند اما وجود برخي مشكلات كام آنان را همچنان تلخ كرده است . موضوعي مانند نبود آب بهداشتي و همچنين نبود راههاي مناسب وخرابي وباريك بودن راههاي عبوري سبب به وجود آمدن مشكلات بيشماري براي آنان شده است .قادر هنرمند مدیرکل امور عشایری استان اردبیل در اين خصوص مي گويد :مهمترین مشکل جامعه عشایری استان اردبیل کمبود منابع آب شرب و نبود جاده مناسب است كه بايد براي حل آنها اقدام اساسي شود. دوربودن منابع آبي يكي از مشكلات عشاير در اردبيل است آبهای زیرزمینی ماحصل ذوب یخچالهای کوه سبلان است در حال حاضر چاره ای جز استفاده از آبهای زیر زمینی نیست واما از آنجائيكه منابع آب دور از دسترس است كودكان و زنان مجبورند برای بردن آب ساعتها پیاده روی کنند.

از سويي كمبود آب بهداشتي موجب شيوع انواع بيماريها در بين عشاير مخصوصا كودكان وزنان شده است. نبود جاده هاي مناسب نيز يكي ديگر از مشكلات عشاير اردبيل است كه آنها را مجبور مي كند براي رفتن به شهر وتامين نياز هاي خود با عبور از راههاي صعب العبور وخطرناك انواع خطرات را به جان بخرند.

به دست آوردن انرژي ارزان ومناسب نيز از ديگر مشكلاتي است كه عشاير با آن مواجه اند چرا كه سوخت مصرفي عشاير بيشتر ازدرختان خشك و بوته تامين مي شود . در چند سال اخير كم شدن اين نوع سوخت موجب شده تا گرايش آنها به سوختهاي فسيلي بيشتر شود و اين موضوع باعث شده است با توجه به اينكه عشاير زندگي كوچ نشيني دارند و دائم در حال جابجايي هستند براي استفاده از نفت ويا گاز مايع و تامين با مشكلات زيادي مواجه باشند.

عباس قشقايي كه از عشاير ايل قشقايي است دراين خصوص مي گويد :قبلا بيشتر سوخت مورد نياز خود را از طريق گونها تامين مي كرديم اما اخیرا به دلیل لطمه ای که جمع آوری آن به طبیعت وارد می کند در کنار استفاده محدود از گون از گاز مايع نيز استفاده می کنیم. وي مي گويد:از آنجايي كه عشاير يكجا نشين نيستند براي تهيه گاز مايع بايد نزديك دوبرابر هزينه واقعي بپردازيم كه اين مسئله مشكلات زيادي را ايجاد مي كند.

درمان وآموزش عشاير نيز ازبحث هاي مهم وحياتي اين قشر است .ويژگي زندگي عشاير باعث شده تا انواع بيماريها از جمله بيماريهاي مشترك دام وانسان وگزش حيوانات همواره آنها را تهديد كند لذا در دسترس بودن پزشك وداروومراكز درماني از مهمترين موضوعات مرتبط با آنان در حوزه سلامت است. علي خدارحمي كه كوچ نشيني را از پدرانش به ارث برده در خصوص مشكلات بهداشتي ودرماني عشاير مي گويد:نبود مراكز درماني از جمله خانه بهداشت در كنا رعشاير باعث شده تا درصورت بروز هر گونه مشكلي اقدامات درماني به صورت سنتي انجام شود ودر صورت حاد بودن مشكل، بيمار بايد با صرف هزينه ووقت زياد به مراكز درماني در شهررجوع كند.

وي ادامه مي دهد: چندي پيش يكي از عشاير منطقه توسط سگ هاري گزيده شد كه اگروسيله نقليه ومركز درماني دردسترس نبود جانش را از دست مي داد.

نبود مدرسه ومكانهاي آموزشي نيز از ديگر مشكلاتي است كه كودكان عشاير با آن مواجه اند . كودكان تا زماني كه دوران دبستان را مي گذرانند به علت همراه بودن معلمان(مدارس سيار) با مشكلات كمتري مواجه اند اما پس از گذراندن اين دوره اگربخواهند ادامه تحصيل بدهند يا بايد قيد تحصيل را بزنند ويا از خانوادهايشان جدا شوند .

از طرفي كار سنگين روزانه وكمك به خانواده باعث مي شود تا آنها نتوانند به راحتي درس بخوانند . نبود کتابهای متنوع و مشکلات تحصیلي همچون طی مسافت طولانی برای رسیدن به مدرسه موجب شده درس خواندن دانش آموزان عشايري يا غير ممكن شود يا با هزينه زيادي همراه گردد كه كاملا با اقتصاد سنتي عشاير در تضاد است.

از آنجايي كه عشاير كوچ رو هستند مسجد وكتابخانه در بين آنها وجود ندارد ودر نتيجه آنها در مسائل ديني وفرهنگي خود با مشكلات زيادي مواجه اند. هر چند در برخي از ماه هاي سال همچون ايام محرم وصفر ورمضان وجود مبلغان مذهبي تا حدودي مشكلات آنها را حل كرده اما به هيچ وجه كافي نبوده است .

حجت الاسلام حسین کاشی نماینده ولی فقیه در سازمان امور عشایری کشوربا اشاره به بازديدي كه چندي قبل از عشاير ییلاق نشین مشگین شهرداشته مي گويد: مهمترین مانع در این زمینه کوچ رو بودن عشایر است که اجازه فعالیتهای منسجم را نمی دهد.

وی نبود مسجد و روحانی، خانه عالم، کتابخانه و... را از دیگر کمبودها در این زمینه دانسته و تصریح مي كند : برای برگزاری مطلوب آیینهای مذهبی در بین عشایر باید براساس برنامه ریزی منسجم مبلغان و روحانیون در همه ماههاي سال در كنار آنها باشند همچنين وجود كتابخانه هاي سيار مي تواند براي مسائل فرهنگي آنها بسيار مهم باشد.

مشكلات فروش توليدات عشايري

عشایر با تولید 13 هزار و 600 متر مربع انواع صنایع دستی به ویژه ورنی،گبه، گلیم و جاجیم نقش مهمي را در توليدات بومي وسنتي استان دارندكه اين موضوع از اهميت بالايي در اقتصاد خانواده آنان نيز برخودار است اما عشاير همواره براي فروش محصولات خود با مشكلات زيادي مواجه اند و در اين زمينه به به بازاريابي وحمايت جدي مسئولين نيازمندند كه بايد اين موضوع مورد توجه قرار گيرد.

همچنين استان اردبيل خصوصا عشاير آن سالانه با توليد بیش از 230 میلیارد تومان انواع محصولات لبني نقش مهمي در توليد اين محصول دارند امابه دليل فقدان صنایع تبدیلی شیرمحصولات با كيفيت اين استان باقيمت نازل روانه بازار هاي استانهاي همجوار از جمله استان آذربايجان شرقي مي شود . دركناراين موانع كافي نبودن اعتبارات باعث به وجود آمدن مشكلات بسياري براي توليدات عشاير شده است

معرفت آذری مدیر کل امور عشایر استان اردبيل در اين خصوص مي گويد: برای اسکان عشایر اعتباری بالغ بر 180 میلیارد ریال صرف شده كه این میزان اعتبار متناسب با جمعیت عشایري استان و حتی جمعیت ایل شاهسون به عنوان جمعیت بزرگ عشایری استان نیست. وي با تاکید بر ضرورت توجه بیشتر به مسائل و مشکلات عشایر منطقه و رفع کاستی ها و نواقص موجود پيرامون این قشر یادآور شد: باید سهم عشایر از بودجه کشور ویژه باشد. معرفت در ادامه مي افزايد:در حالي كه عشایر استان 5.4 درصد از جمعیت استان را تشکیل می دهد، اعتبار سالانه ای که به این قشر تخصيص يافته در حدود 1.6 درصد است.