استان چهارمحال و بختیاری دومین استان کشور از نظر مساحت میباشد که معادل یک درصد از کل وسعت ایران را به خود اختصاص داده است. مردم این استان به دو قسمت چهارمحالی ها و بختیاریها تقسیم میشوند. چهار محالیها عموماً به زبان فارسی و ترکی و با لهجه خاص خودشان صحبت میکنند و بختیاریها هم به گویش بختیاری که شاخهای از زبان لری است صحبت میکنند که در کنار این تفاوت گویش ها، هر کدام از اقوام دارای آداب و فرهنگ و سنن خاصی هستند که به نوبه خود جذاب و دیدنیست.
هرچند استان چهار محال و بختیاری در زمینه کشاورزی، باغداری و دامداری در سطح کشور جایگاه ویژه ای دارد و صنعت هم در این استان از رونق خوبی برخوردار است اما انچه کمتر مورد توجه قرار گرفته است موضوع اماکن تاریخی و تفریحی و طبیعت جذاب و چهار فصل آن است که پتانسیل بزرگی برای جذب توریست و رونق بخشیدن به اقتصاد مردمان این خطه از ایران دارد.
***
اگر امروزه بخواهیم به انواع گردشگری اشاره کنیم بی شک یکی از آنها گردشگری روستایی خواهد بود که خواسته یا ناخواسته از جمله گزینه های هر گردشگر و توریستی برای بهره گیری و استفاده از آن در طول سفر به شمار می آید.
البته این نوع از گردشگری از سابقه و قدمت بالایی برخوردار است که به خاطر ویژگی ها و خصوصیت هایی که روستاها در مناطق مختلف دارند و همچنین جذابیت های منحصر بفرد هر منطقه و حاکم بودن عناصر طبیعی بر دیگر عوامل و همچنین ارتقای شاخصهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیستمحیطی منطقه میزبان، بسیار مورد توجه گردشگران واقع شده است.
*دنیای چشمه ها
چهار محال و بختیاری با تولید بیش از ۲۰ درصد از مجموع محصول بادام کشور، رتبه اول تولید بادام در ایران را به خود اختصاص دادهاست. بیشتر باغهای بادام این استان در شهرستان شهرکرد و اطراف شهر سامان قرار دارند که برای جذب گردشگر شرایط خاصی را آماده کرده اند. همچنینزردکوه بختیاری دومین کوه بلند سلسله جبال زاگرس، پس از کوه دنا، در این استان قرار گرفتهاست.
در چهار محال و بختیاری چشمههای مختلفی نیز وجود دارد که علاوه بر ایجاد جاذبههای گردشگری و زیباییهای طبیعی زمینه مناسبی را برای ایجاد کارخانههای آب معدنی فراهم کردهاند. چشمههای بزرگی مانند دیمه، زنه هفشجان، کوهرنگ و...، همچنین تالاب بینالمللی چغاخور حدود دوهزار و ۳۰۰ هکتار مساحت دارد و در دامنه ارتفاعات سه هزار و۸۳۰ متری'برآفتاب' و 'کلار' در نزدیک شهر 'بلداجی' از توابع شهرستان بروجن قرار دارد. ویژگی منحصربهفرد این تالاب، زیست نوعی ماهی به نام 'ماهی گورخری' را در آن مهیا کرده است که به شدت مورد توجه زیست شناسان است. چشمانداز بدیع و پرواز پرندگان مهاجر و بومی، این تالاب را در ردیف یکی از کانونهای مهم جذب گردشگری کشور و استان قرار دادهاست.
اینها فقط بخش کوچکی از هزاران نقطه زیبای استانی است که به بهشت کوچک ایران شهرت دارد اما با تمام این تفاسیر،متاسفانه اخبار خوبی از برخی روستاهای چهار محال و بختیاری به گوش نمی رسد. به نحوی که به دلیل وجود مشکلات عدیده و عدم داشتن درآمد ثابت، روستاییان ترجیح می دهند عطای ماندن را به لقایش ببخشند و راهی شهرهای اطراف شوند.
*چشم انتظار تحقق وعده ها
هر چند در سفرهایاول، دوم و سوم محمود احمدینژاد رئیسجمهور سابق کشور بر توجه به داشته های استان چهار محال و بختیاری تاکید و حتی چندین منطقه نمونه گردشگری هم در آن مشخص و مصوب شد، اما حرکت مثبتی برای استفاده از انها به چشم نخورد.
اینکه این استان دارای پتانسیلهای عظیمی در زمینه گردشگری و جذب توریست است، شکی در آن نیست، اما از چه زمان و از کجا باید کارها آغاز شوند، سوالیست که جواب درستی برای آن وجود ندارد و هیچ مسئولی در هیچ دولتی خود را موظف به عملی کردن وعده ها ندیده.
البته چند وقت پیش و در سفر حسن روحانی به این استان، رییس جمهور یکبار دیگر به ظرفیت های چهار محال و بختیاری اشاره و اینبار وی گفت که دستور می دهد تا پایان سالجاری طرح جامع گردشگری در این استان تهیه شود.
از ویژگی های روستاهای چهار محال و بختیاری تنوع اقوام و به تبع آن فرهنگ های متفاوتی است که هر کدام به تنهایی حرف های زیادی برای گفتن دارند و نکته حائز اهمیت این است که اکثر فرهنگ های ناب و آیین و رسوم اصیل هنوز در روستاها به چشم می خورند.
کارشناسان معتقدند برای شکوفایی و توسعه گردشگری در یک منطقه و استفاده از پتانسیل ها و رونق بخشیدن به اقتصاد آن باید یک برنامه ریزی جامع و مدون و کارآمد وجود داشته باشد تا علاوه بر بهره گیری از تمام داشته ها بتوان کلیه نقاط طبیعی و تاریخی و دیدنی را هم به گردشگران و توریست ها معرفی کرد.
با این اوصاف با رونق گردشگری روستایی و معرفی جاذبه های آن و کارهای ساده ای مثل پخت نان و غذاهای محلی و اسکان گردشگران در خانه های روستایی و انجام برنامه ها و بازی های محلی در طبیعت می توان حداقل بخشی از گرفتاری های روستاییان را با افزایش درامدهایشان در محل سکونتشان رفع و در گام اول از مهاجرت انها به سمت شهرها جلوگیری کرد.
*هویتی بنام روستا
در اکثر روستاهای کشور و چهار محال و بختیاری، دامداری و کشاورزی شغل اول روستاییان است که در شرایط خاص و بحرانی مثل خشکسالی و سیل و طوفان و... انها را با مشکلات عدیده و افت درامد مواجه می کنند. توریسم روستایی می تواند به عنوان منبع درآمدی ثابت حداقل قسمتی از نیازهای ساکنان روستاها را رفع و کمک خرجی برای روزهای سختشان باشد.
البته همانقدر که صحبت کردن از مهاجرت روستاییان به شهرها راحت است، جلوگیری از این امر و رسیدن به یک مهاجرت معکوس نیز سخت و دشوار و نیازمند سیاست های کلان و برنامه ریزی و پیگیری دراز مدت است.
روستاها در کنار سادگی و زیبایی های طبیعی شان، دارای هویتی هستند که مراقبت از آن به معنای حفظ تاریخ یک کشور است. امروزه در اکثر کشورهای دنیا با استفاده از یک منطقه مشهور با ویژگی های منحصر بفرد که دارای اماکن تاریخی و باستانی یا طبیعی و دیدنی است، سعی می کنند مناطق اطراف آن را هم تبلیغ و جهت شکوفایی اقتصاد آنها، توریست ها را به ماندگاری بیشتر در آن نقاط ترغیب کنند.
روستای یاسهچاه در استان چهار محال و بختیاری از جمله این نقاط است که با استفاده از آن می توان روستاها و مناطق اطراف را نیز به نحو شایسته ای تبلیغ و مطرح کرد.
یاسه چاه که جزء روستاهای ثبت شده در فهرست آثار ملی است دارای بافت تاریخی زیباییست که جزو جاذبه هایش به شمار می آید.
موقعیت جغرافیایی و همچنین نوع مصالح به کار رفته در خانه های این روستا و نوع معماری و دالانهای سرپوشیده و پلکانی بودن منازل توانسته امتیاز خوبی برای آن باشد و هر مسافر و گردشگری را یکبار دیگر به این منطقه بکشاند.
در کنار یاسه چاه، زایندرود هم برای خود امتیازیست که روستاهای حریم آن می توانند از این موهبت الهی برای جذب مسافر و گردشگر بهره ببرند.
چهار محال و بختیاری آنقدر جذاب است که حتی بتواند از نحوه کاشت و تولید محصولات کشاورزی و آداب و سنن برداشت انها هم برنامه های ویژه ای برای جذب گردشگر طراحی و به اجرا درآورد.
چشمه ها، کوه ها، غارها و رودخانه های استان هر کدام به تنهایی موهبت هایی هستند که داشتن هر یک از آنها به تنهایی آرزوی بسیاری از کشورهاست و ما بی تفاوت از کنارشان می گذریم.
به عنوان مثال مناظر چشمگیر و فضاسازی اطراف چشمه دیمه این مکان را در ردیف زیباترین گردشگاههای شهرستان کوهرنگ قرار دادهاست. چشمه زنه هم در دامنه رشته کوه جهان بین واقع شده است و مهم ترین گردشگاه نزدیک به شهرکرد محسوب می شود.
در این میان نباید از چشمه کوهرنگ به راحتی گذشت. این چشمه با دبی آب زیاد از دامنههای 'زردکوه' سرچشمه میگیرد و پس از گذر از پیچ و خم فراوان به دریاچه سد کوهرنگ میریزد و از تونل اول کوهرنگ وارد زاینده رود میشود. مناظر بسیار زیبای طبیعی اطراف چشمه و حضور عشایر در منطقه، زیبایی آن را دوچندان کردهاست.
کمی آن طرفتر پارک جنگلی پروز در منتهیالیه جنوب استان و در فاصله ۵۰ کیلومتری شهر لردگان قرار دارد. گردشگاه زیبای 'پروز' با طبیعت بهشتی خود در امتداد درهای سبز واقع شده. فضای دنج و خلوت، سایه سار درختان بلند و قد کشیده پارک، چشمههای زلال متعدد، شالیزارهای پراکنده و درختان جنگلی اطراف، تصویری زیبا از طبیعتی زیباتر را جلوی چشم هر بیننده ای به نمایش میگذارد.
