با نزديك شدن به مهلت تعيين شده براي رسيدن به يك توافق جامع هستهاي بين ايران و گروه 1+5 گزارشهاي متضادي از تهران و واشنگتن درباره احتمال توافق به گوش ميرسد، يك نماينده مجلس ايران ميگويد، طرفين به توافق رسيدهاند و فقط آن را اعلام نميكنند، ولي يك مذاكره كننده سابق امريكا احتمال رسيدن به توافق را صفر عنوان كرد، در همين حال ديپلماتها و كارشناسان نيز بر اين باور هستند كه رسيدن به توافق تا 24 نوامبر بسيار ضعيف است.
به گزارش «جوان»، 26 روز به مهلت تعيين شده بين ايران و گروه 1+5 براي رسيدن به يك توافق جامع مانده است با اين وجود هيچ چشمانداز اميدوار كنندهاي وجود ندارد كه طرفين بتوانند در چند روز آينده به يك توافق جامع دست يابند. خبرگزاري فرانسه به نقل از يك ديپلمات غربي گزارش داد: «شانس بسيار كمي براي حصول به توافق نهايي ميان ايران و گروه 1+5 تا پايان ضربالاجل 24 نوامبر وجود دارد. » اين ديپلمات غربي در ادامه با اشاره به اينكه «اكنون توپ در زمين ايران قرار دارد و تهران بايد تصميمات مهمي اتخاذ كند» سعي كرد در صورت نرسيدن به توافق جامع، ايران را مسئول اين ناكامي نشان دهد. اين در حالي است كه خبرگزاري رويترز روز يكشنبه طي تحليلي تأكيد كرده بود كه تاكنون ايران به تمامي تعهدات خود پايبند بوده و تلاش جنگ طلبان امريكايي را از عوامل مهم براي به نتيجه نرسيدن مذاكرات عنوان كرد.
در همين حال رابرت اينهورن، عضو سابق تيم مذاكرهكننده هستهاي امريكا نيز درباره رسيدن به يك توافق جامع در زمان تعيين شده، به المانيتور گفت: «شانس دستيابي به توافق جامع نهايي تا ضربالاجل 24 نوامبر تقريباً نزديك به صفر است. » بر اساس گزارش المانيتور، «كارشناسان حوزه ايران و كنترل سلاح كه معمولاً مشاورههايي به دولت امريكا ميدهند ميگويند كه دورنماي دستيابي به توافق نهايي تا پايان ضربالاجل 24 نوامبر وجود دارد، در حالي كه برخي ديگر معتقدند تمديد مذاكرات امري ضروري است. اگرچه در اين صورت دولت امريكا راه سختي براي كامل كردن اين مذاكرات دارد.»
اين بدبيني امريكاييها و ديپلماتهاي غربي در حالي است كه يك نماينده مجلس جمهوري اسلامي ايران از رسيدن طرفين به يك توافق هستهاي خبر داد. عليرضا زاكاني، نماينده تهران در تذكري شفاهي خطاب به وزير امور خارجه با اشاره به موضوع مذاكرات هستهاي اظهار داشت: طبق اطلاعات و اخبار واصله توافقات هستهاي فيمابين هيئت ايراني و طرف امريكايي نهايي شده است.
قوت گرفتن راه سوم يا توافق خوشهايهمزمان با مطرح شدن بحث تمديد مجدد مهلت مذاكرات طي روزهاي اخير، بعضي كارشناسان و ديپلماتها از يك گزينه ديگر براي برون رفت از بنبست ايجاد شده حرف ميزنند. در همين خصوص، اينهورن در گفتوگوي خود با المانيتور تصريح كرد: از نظر من گزينهاي كه در اينجا وجود دارد اين است كه ابتدا بر سر «خوشهاي» از مسائل كليدي شامل ظرفيت غنيسازي و آينده راكتور آب سنگين اراك تا 24 نوامبر به توافق برسيم كه اين امر ميتواند تمديد مذاكرات را براي پايان دادن به جزئيات فني باقيمانده توجيه كند. اين كارشناس امريكايي تأكيد كرد كه اگر طرفهاي مذاكرهكننده بر سر اين مسائل به توافق برسند يك دليل محكم براي ادامه مذاكرات براي چند ماه ديگر دارند. روزنامه جوان نيز در چاپ روز دوشنبه خود از احتمال رسيدن به يك راه سوم كه همان توافق بخشي در مقابل توافق جامع است خبر داده بود.
موقع تصميمگيري سخت 1+5 است يكي از مهمترين موارد مورد اختلاف در مذاكرات هستهاي نحوه رفع تحريمهايي است كه عليه ايران وضع شدهاند و به نظر ميرسد طرف غربي در اين زمينه از خود جديتي نشان نميدهد. مجيد تخت روانچي معاون وزير خارجه گفت: «طبقهبندي تحريمها را قبول نداريم، غرب بايد تحريمها عليه ايران را يكجا بردارد. » وي در گفتوگو با شبكه خبر درباره نحوه لغو تحريمها افزود: «جمهوري اسلامي ايران نميپذيرد تحريمها دانه دانه لغو شود يا اينكه توافق شكل ديگري پيدا كند. عضو تيم مذاكرهكننده ايران تأكيد كرد: اينكه تحريمها بايد برداشته شود اصلا مبناي صحبت ما براي توافق در ژنو است و كلمهاي كه به كار رفته لغو تحريمها است و ما به كمتر از اين رضايت نميدهيم. » پيشتر، محمد جواد ظريف در اظهارات خود پس از دور اخير مذاكرات هستهاي در وين تأكيد كرده بود: «آنچه كه لازم است طرف مذاكره به آن درك كاملي پيدا كند، آن است كه تحريمها بيتاثير بوده است، اما طرف مقابل احساس ميكند كه اين تحريمها خيلي ارزش دارد. اما تحريمها تاثير قابل توجهي ندارد و متأسفانه طرف مقابل اين واقعيت را هنوز درك نكرده است.»
مطرح شدن پيشنهادهاي جديدعلاوه بر بحث تحريمها، موضوع سانتريفيوژها و ظرفيت غنيسازي از موارد اختلاف طرفين است. المانيتور در گزارش خود به نقل از رسانههاي بينالمللي نوشت: گروه 1+5 طرحي را به ايران پيشنهاد داده كه بر مبناي آن اين كشور ميتواند 4 هزار سانتريفيوژ خود را حفظ كند به شرط آنكه گامهاي ديگري را براي افزايش زمان گريز هستهاياش شامل انتقال ذخاير اورانيوم غني شدهاش به ديگر كشورها بردارد. بر اساس اين گزارش، مقامات امريكايي اگرچه اين گزارشات را تأييد نميكنند، ميگويند كه راههاي زيادي براي افزايش زمان گريز هستهاي ايران وجود دارد و اين راهها تنها به تمركز روي تعداد سانتريفيوژهاي ايران در يك توافق ختم نميشود. اما وندي شرمن با اشاره به ظرفيت غنيسازي ايران كه يكي از مسائل حساس مذاكرات ايران و گروه 1+5 است، تأكيد كرد: ايران بايد از وضعيت كنوني خود يعني تعداد سانتريفيوژهاي فعالش پايين بيايد. در مقابل تخت روانچي درباره غنيسازي و ميزان آن تأكيد كرد: ما چشم اندازي كه در مورد غنيسازي داريم به آن خواهيم رسيد و اين هدف ماست. وي درباره تعداد سانتريفيوژها هم تصريح كرد: درحال مذاكره هستيم استفاده از سانتريفيوژهاي نسل جديد جزو برنامه ماست. اينها از نسل يك است و تعدادي از نسل دو هم داريم و هدف ما اين است كه از نسلهاي جديد استفاده كنيم و حركت ما به سمت جلو است.
