روند رو به رشد شهرنشيني سالهاست كه در سراشيبي قرار گرفته است تا آنجايي كه بر اساس آخرين سرشماري نفوس و مسكن مركز آمار ايران بيش از 72 درصد جمعيت كشور در شهرها ساكن هستند و اين روند نه تنها در كشور ما بلكه به عنوان يك پديده جهاني مطرح است.
با افزايش جمعيت و گسترش جغرافيايي شهرها، نيازها و مسائل و مشكلات شهري هم افزايش يافته است و به تبع آن بحث امنيت، آسايش و آرامش شهروندان هم به مقوله مهمي در حوزه شهرنشيني تبديل شده است.
در كنار فعاليتها براي توسعه و ارائه خدمات به شهروندان، مقوله امنيت مسائل بسياري را در خود جاي داده است كه دغدغه بسياري از مديران دستگاههاي شهري به مقوله امنيت، آسايش و آرامش شهروندان معطوف شده است.
از آنجايي كه توسعه شهري و گسترش آن با يكديگر همخواني نداشته است و گسترش شهري چند گام جلوتر از توسعه شهري رخ ميدهد اينجاست كه ساير نيازهاي شهرنشيني به عنوان دغدغه اصلي مطرح ميشود و در اين ميان بحث امنيت اولين اولويت و نياز شهروندان است كه بايد بدان پاسخ داده شود.
به قول قديميها اگر امنيت و آسايش نباشد هيچ چيز در جاي خود بند نميشود بر اين اساس در همه ابعاد زندگي بشر مقوله امنيت، آسايش و آرامش حرف اول را ميزند. در حوزه زندگي شهرنشيني نيز تصور اينكه سايه امنيت براي لحظهاي برچيده شود فكر انسان را بر هم ميريزد. در حال حاضر در شهرها امنيت به عنوان چتري كه همه را تحت پوشش قرار داده است افزايش اعتماد عمومي را به دنبال داشته است. اما در زير پوسته شهر، گاه به دلايل مختلف، بخشي از چتر امنيت كامل نشده و همين امر سبب ميشود تا بحث آسيبهاي اجتماعي همچون علف هرز در مزرعه رشد و نمو كرده و اگر براي آن تدبيري انديشيده نشود بايد منتظر تبعات بعدي آن بود.
سرقتهاي خرد و كلان و آسيبهاي اجتماعي بيشتر در فضاهاي بيدفاع شهري و حاشيهاي اتفاق ميافتد و اين فضاها مستعد زايش انواع و اقسام آسيبهاي اجتماعي هستند.
بافتهاي متروكه، فضاهاي عمومي حاشيهاي همچون بخشي از پاركها، زيرپلها و معابر عمومي و حتي مراكز پرازدحام همچون ايستگاههاي وسايل نقليه عمومي از جمله اين فضاهاي بيدفاع شهري هستند كه افراد خلافكار از كوچكترين نقص همچون نبود روشنايي يا خلوتي فضا استفاده كرده و دست به هر كار خلافي ميزنند.
از آنجايي كه اينگونه فضاها در جاي جاي شهر به صورت لكهاي پراكنده شده بهرغم تلاشهاي صورت گرفته حافظان امنيت نتوانستهاند همه اين فضاها را زير چتر امنيت برنامهريزي شده قرار دهند. بر اين اساس از اين پاشنه آشيلهاي شهري گاهي اخبار ناخوشايندي رسانهاي ميشود.
در اين ارتباط نقش رسانهها در بحث كامل كردن چتر امنيت شهري كه موضوع اين نوشته است بسيار پررنگ ميشود چراكه به قول مارشال مك لومان نظريهپرداز فرانسوي ارتباطات كه رسانهها را امتداد و حواس انسان معرفي كرده است، رسانهها به انسان كمك ميكنند تا درك و دريافت او از محيط كاملتر شود و از طريق محتواهاي رسانهاي، گستره وسيعي از تجربيات روزمره را در اختيار بگيرد. تجربهاي كه بدون رسانهها هيچگاه براي انسان دستيافتني و ملموس نميشد. نقش رفتاري رسانهها در حفظ امنيت و آرامش با اطلاعرساني دقيق، نقد منصفانه و شفافسازي همراه با تعامل ميتواند گرهگشا باشد و مهارت زندگي كردن را تقويت كند. رسانهها در حالي به مقوله امنيت ميپردازند و كاستيها و كمبودهاي آن را گوشزد ميكنند كه خود در حفظ و برقراري امنيت ميتوانند حرف اول را بزنند به شرط آنكه به نقش خود در حوزه مخاطبان آگاه باشند. در شرايط كنوني كه سرعت تكنولوژي در پيشرفت علم، بسيار چشمگير است در كسري از ثانيه فاصلهها حذف شده و خبر نشر مييابد خبري كه ميتواند علاوه بر اطلاعرساني دقيق، حاوي نكات مثبت يا منفي باشد. در اين ميان نميتوان از نقش خبرنگار و عكاس و رسانه در بحث ايجاد امنيت و آرامش غافل شد به شرط آنكه نيت انتشار خبر و عكس آن هم در مقوله اخبار حوادثي مشخص باشد. همانگونه كه رسانههاي مكتوب مكمل و كاملكننده رسانههاي مجازي هستند نقش رسانهها در مقوله حفظ امنيت پايدار هم مكمل و كاملكننده متوليان امنيت و آرامش همچون پليس است.
در شرايط كنوني ميتوان نقش رسانهها را همچون دو ريل موازي دانست كه قطار امنيت روي آن در حال حركت به جلو است و هرگونه خللي از سوي رسانه ميتواند تبعات بسياري را به دنبال داشته باشد بر اين اساس است كه بايد چرايي همراهي رسانه و متوليان حفظ امنيت بازتعريف شود.
