تغييرات فرهنگي در سالهاي اخير علاوه بر رهاوردهاي مثبتي كه در زندگي آدمها داشت، پيامدهاي بسياري را هم به پيكره بنيان خانوادهها وارد كرد، افزايش تحصيلات آكادميك و زندگي مجردي در شهرهاي ديگر به بهانه تحصيل، بالا رفتن سن ازدواج و گسترش زندگيهاي مجردي و استقلال مالي جوانان، همه و همه از عواملي بودند كه در نهايت باعث شدند سبك سفر كردن امروز خانوادههاي ايراني شباهتي به يكي دو دهه پيش نداشته باشد. در آن روزگار كمتر خانوادهاي بود كه قبول كند دختر يا پسر مجرد خانه تنها و بدون حضور ساير اعضاي خانواده و با دوستان و همكلاسيهايشان سفرهاي مجردي را در پيش بگيرد اما اين روزها سفرهاي مجردي به يكي از اپيدميهاي روز جامعه بدل شده است و ديگر كسي هم آن چنان در برابر اين سبك جديد از سفرها موضع نميگيرد. اين روزها عادت كردهايم زماني كه به خانه يكي از اعضاي خانواده ميرويم و با جاي خالي فرزند مجرد خانه روبهرو ميشويم اين جمله را بشنويم كه «فلاني با دوستاش با تور رفته سفر» و بيان اين مسئله نه براي گوينده دشوار است و نه براي شنونده تعجبآور!
به نام تور شاد، به كام اختلاط
با آنكه سالها از عمر تورهاي جهانگردي و ايرانگردي ميگذرد، اما يكي از مولودهاي تازه به دنيا آمده اين تورها، تورهاي يك روزه شاد شاد است. تأكيد بر مسئله شادي در تبليغات اين تورها گاه به تكرار چهارباره اين واژه در متن آگهي هم ميانجامد و همه كساني كه پايشان به اين تورها باز نشده است را با اين پرسش روبهرو ميكند كه اين تأكيد موكد دقيقاً به چه معنا است. براي يافتن پاسخ اين پرسش كافي است كه روزي را در اين جمع شاد شاد شاد! به گشت و گذار در مناطق زيباي طبيعي كشور بگذرانيد تا به درستي متوجه معناي تكرار اين واژه بشويد. شرح حال تورهاي لحظه آخري از ساعات 4 و 5 صبح آغاز ميشود. وقتي يكي سري جوان كه غالبا در سنين نوجواني و جواني به سر ميبرند با چشمان خوابآلوده اما با پوشش و مدل موهاي آنچناني در وعدهگاه سوار شدن به اتوبوس منتظر هستند، بالاخره همه اعضا به ميعادگاه ميرسند و اتوبوس راه خود را به مقصد مقرر آغاز ميكند. هنوز مدت زيادي از سوار شدن مسافرها و استارت زدن اتوبوس نگذشته، دخترها و پسرهايي كه پيش از اين چشمهايشان را به دشواري باز نگه داشته بودند، با يك دگرديسي ناگهاني با موجي از شادي، شروع به پخش موسيقيهاي آنچناني و انجام حركات موزون ميكنند. راننده اتوبوس كه انگار اين تصويرها برايش تكراري شده است بيتوجه به مراسم جشن و پايكوبي كه پشت سرش در حال برگزاري است، نگاهش را به خط مياني جاده دوخته و حواسش هم هست كه با ترمزهاي شديد، افرادي كه در راهرو مياني اتوبوس و روي صندليهايشان به صورت ايستاده مشغول انجام حركات آنچناني هستد، تعادلشان را از دست ندهند. داستان پايكوبي و شاديهاي اعضاي تور، تا رسيدن به مقصد و پياده شدن مسافران همچنان ادامه دارد. پس از رسيدن به مقصد و پياده شدن مسافرها، شادي تور اين بار نه در محيط اتوبوس كه در دخمههاي غارها و گوشه و كنار جنگلها ادامه پيدا ميكند و مسافران نامحرم بدون محدوديتي به روابط شاد! و گاه دور از عرف و اخلاق خود در مدت تور يك روزهشان ادامه ميدهند. بالاخره آفتاب به سمت مغرب رو مينهد و مسافران تور شاد ما هم مسير سوار شدن به اتوبوس و بازگشت شهر خود را پيش ميگيرند و در ساعات بازگشت هم باقيمانده انرژي خود را براي ادامه دادن نهضت شادي تور به كار ميگيرند تا نيمههاي شب كه به خانه برسند. مهتا 24 ساله، به گفته خودش يكي از طرفداران پر و پا قرص تورهاي شاد است. او درباره خصوص اين تورهاي يك روزه شاد ميگويد:«من و همكلاسيهاي دانشگاهم زياد در اين تورهاي شاد يك روزه شركت ميكنيم، خود من بيشتر دوست دارم در تورهاي چند روزه شركت كنم چون تور يك روزه همهاش خستگي راه است اما به دليل اينكه پدرم اجازه نميدهد شب را دور از خانه بگذرانم، مجبورم از تورهاي يك روزه استفاده كنم.» وي در خصوص محيطهاي غيرخانوادگي اين تورها، اظهار كرد:«خب اين تورها بيشتر براي مجردهاست و جواناني كه ميخواهند لحظههاي شادي را بدون حضور خانوادهها تجربه كنند و همين طور كه خانوادهها از حضور در جو تورهاي شاد ما دل خوشي ندارد، ما هم از آمدن خانوادهها و نگاههاي سرزنشآميز آنان خوشمان نميآيد و دوست داريم بدون هيچ انتقادي، لحظات شادي را در كنار همسن و سالهايمان تجربه كنيم!»
تورهايي كه جايي براي خانوادهها ندارد!
در كنار جوانان و نوجوانان بسيار شاد تورها، شما حساب كنيد اگر خانواده متعهدي از سر حادثه، دچار چنين تورهاي شاد شادي شود و بخواهد در مدت يك روز را در محيط اين تورها بگذراند، با چه تراژدي دور از انتظاري روبهرو خواهد شد! آقاي كاظمي كه بدون آشنايي با حاشيههاي تورهاي شاد شاد به پيشنهاد همسرش در يكي از اين تورها شركت كرده بود، درباره تجربهاش ميگويد: «راستش من، همسر و فرزندم از همان لحظهاي كه سوار اتوبوس شديم و به ناگاه با كشف حجاب خانمها و رفتارها و عبارات دور از شأن همراهان آقا مواجه شديم، دريافتيم كه چه اشتباهي كردهايم، اما امكان بازگشت جود نداشت.» وي ادامه ميدهد: «اين تور يك روزه، اولين و آخرين تور زندگي من شد تا به ساير دوستان و همكارانم پيشنهاد بدهم كه در چنين محيطهايي حضور پيدا نكنند.»
تورهاي شاد در دل شبهاي چادري كوير!
از ميان تورهاي چند روزه، تورهاي طبيعتگردي در سالهاي اخير بازار گرمي براي خود رقم زده است، از كويرهاي دشت لوت و جنگلهاي غربي و شمالي و آبشارها و مراتع مركزي تا طبيعت ساير كشورهاي دنيا هم در دايره اين سبك از تورها ميگنجند. ماجراي تورهاي چند روزه طبيعتگردي اما علاوه بر شادي تورهاي يك روزه، حاشيه ديگري هم دارد و آن اسكان شبانه گروه در دل طبيعت است، در كنار چادرهاي مردانه و زنانهاي كه مسئولان تورها براي اسكان مجزاي دختران و پسران در نظر گرفتهاند، اما برخي از مسافران با همراه آوردن چادر شخصي، از مسئولان تور ميخواهند كه خود و همراهانشان شب را در چادر اختصاصي به صبح برسانند و از حضور در چادرهاي مجزا، امتناع به عمل ميآورند! آقاي احمدي كه تجربه سالها ليدري تورهاي طبيعتگردي را دارد، در خصوص اسكان شبانه تورها ميگويد: «ماجراي تورهاي گردشگري هم مانند هر مسئله ديگري، ضعفهايي دارد و برخي هستند كه طبق ضوابط و قوانين رفتار نميكنند، اما به طور كلي مراكز مجاز، موظف به رعايت شئون و اصول اخلاقي در برگزاري تورهايشان هستند.» وي ادامه ميدهد: «يكي از تورهايي كه ما برگزار ميكنيم، تورهاي كويرگردي است و اسكان اين تورها، در داخل چادرهايي مجزا براي خانمها و آقايان است، اما برخي از تورهاي غيرمجاز، براي اسكان شبانه ممنوعيتهاي چنداني به كار نميبرند.»
متأهلها هم تور مجردي ميروند
اتفاقي كه در ماجراي سفرهاي مجردي در سالهاي اخير رخ داده اين است كه اين سفر ديگر تنها به مجردها محدود نميشود و چه بسيار زنان و مردان متاهلي كه بدون حضور همسر و فرزندانشان تجربه مسافرتهايي مجردي را در پيش ميگيرند. آقاي اكبري تور ليدر در اين باره ميگويد: «از جمله مشتريهاي پر و پا قرص سفرهاي ما، افرادي متاهلي هستند كه با تنها گذاشتن اعضاي خانوادهشان به همراه دوستانشان در اين تورها حضور پيدا ميكنند.» وي ادامه ميدهد: «شما حسابش را بكنيد، مادر خانه به همراه دوستانش و پدر خانه به همراه همكارانش به سفرهاي مجردي ميروند و در اين ميان ما چه انتظاري ميتوانيم از فرزندان چنين خانوادههايي داشته باشيم!» از تورهاي داخلي كه بگذريم، ماجراي تورهاي لحظه آخري چارتر و ارزانقيمت كه پيامكهاي هر روزهشان را ميتوان در تلفنهاي غالب كاربران ديد، مدتي است كه موج جديدي از سفرهاي خارجي را ايجاد كرده است. جوانان مجردي كه بدون حضور خانوادهها تجربه سفرهاي خارجي را پشت سر ميگذارند و در اين ميان با اتفاقاتي روبهرو ميشوند كه ميتواند آينده زندگيشان را دچار پيامدهاي بسيار كند. نگاهي به حاشيههاي سفرهاي مجردي جوانان بيش از هر چيز مؤيد اين مسئله است كه نبود نظارت خانوادهها در مسافرتها چگونه ميتواند دختران و پسران ما را دچار عواقب غير قابل جبران كند. شايد اگر پدرها و مادرها صبر و تحملشان را افزايش ميدادند و به جاي اينكه به فرزندانشان اجازه مسافرتهاي مجردي بدهند، خود به همراه فرندانشان به سفر ميرفتند، ديگر نه تورهاي شاد شاد و مجردي اين همه برو و بيا داشت و نه برخي از جوانان با فرار از دست پدر و مادرها اين چنين به سمت رفتارهاي نابهنجار گرايش پيدا ميكردند. شايد خيلي از رفتارهاي نوجوان و جوانمان مطابق با انتظارات پدر و مادرها نباشد اما اين مسئله نبايد باعث شود والدين به طور كلي فرزندان را به حال خود بگذارند و به بهانه بيحوصلگي آنها را در گروههاي دوستي خطرآفرين رها كنند.
خوش بگذره خوبه مخصوصا برای افراد 50 ساله 
