پايگاه اطلاعرساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيتالله خامنهاي در مطلبي به بررسي دلايل همراهي نكردن ايران با سياستهاي به اصطلاح ضدتروريستي امريكا پرداخت. در اين گزارش آمده است:
رفتارهاي پارادوكسيكال امريكا در مبارزه با داعش
رفتارهاي پارادوكسيكال دولت ايالاتمتحده در عرصه بينالملل اين روزها بيش از هر زمان ديگري بروز و ظهور يافته و تحليل رفتار اين عضو نظام بينالملل را بيش از پيش دشوار ساخته است. بيترديد مهمترين پارادوكسي كه امريكاييها به آن پاسخ نميدهند، ايجاد ائتلاف و برنامهريزي براي حمله به گروههاي افراطي است كه خود نقشي غيرقابل انكار در تأسيس آنها داشتهاند.
چرخش مواضع ايالاتمتحده در قبال جمهوري اسلامي ايران هم اين روزها بيش از پيش محسوس است. نقش ايران در مبارزه با داعش موضوعي است كه سران كاخ سفيد را به واكنشهاي دوگانه واداشته است. يك روز مقامات وزارت خارجه امريكا از عدمدعوت ايران به نشست به اصطلاح ائتلاف بينالمللي عليه داعش در پاريس دم ميزدند و يك روز بر طبل باز بودن درها براي مذاكره با ايران در خصوص تروريستهاي داعش ميكوبيدند. ماري هارف، معاون سخنگوي وزارت خارجه امريكا چندي پيش گفته بود كه ما با آنها [ايران] همكاري نميكنيم و نميخواهيم همكاري كنيم و هيچ برنامهاي براي همكاري با ايران به هر روشي درباره عراق نداريم. جان كري وزير خارجه امريكا هم چندي پيش مدعي شد مشاركت ايران در گفتوگوهاي مربوط به ائتلاف بينالمللي عليه داعش مناسب نخواهد بود و در حال حاضر و به دلايل مختلف اين دعوت نميتواند درست باشد و ايران جايي در اين ائتلاف نخواهد داشت.
موضعگيري رهبر معظم انقلاب
اما موضعگيري چند روز قبل رهبر معظم انقلاب، پس از ترخيص از بيمارستان، باعث شد وزير خارجه امريكا با دستپاچگي مواضع خود را تعديل كند. رهبر معظم انقلاب در خصوص ادعاهاي مقامات امريكايي تصريح كردند: «همان روزهاى اولى كه مسئله داعش در عراق پيش آمد، امريكايىها بهوسيله سفيرشان از سفير ما در عراق درخواست كردند كه بياييد بنشينيم درباره داعش با هم هماهنگى كنيم. سفير ما اين را منعكس كرد، بعضى از مسئولان ما هم حرفى نداشتند، من مخالفت كردم، گفتم در اين قضيه، ما به خصوص با امريكا همراهى نميكنيم. . . بعد از آن هم همين آقاى وزيرخارجهاى كه اين حرف را آمد جلوى چشم همه دنيا پشت دوربين گفت كه «ما از ايران همكارى نميخواهيم»، همين ايشان، شخصاً از آقاى دكتر ظريف درخواست كرده بود كه بياييد ما در اين قضيه همكارى كنيم، دكتر ظريف رد كرد.»
اين اظهارات قاعده بازي را كه تا پيش از اين توسط امريكاييها چيده شده بود، بر هم زد. وزير خارجه امريكا در واكنشي كه به فاصله زماني كوتاهي نسبت به سخنان رهبر معظم انقلاب داشت، گفت: امريكا مايل است با ايران درباره عراق و سوريه رايزني و تبادل نظر كند و اين مسئله ميتواند حتي در گفتوگوهاي هستهاي در نيويورك انجام شود. اما چند روز بعد و در راستاي همان رفتار زيگزاگي، جان كري در مورد عدمدعوت ايران به ائتلاف بينالمللي عليه داعش گفت: اين درخواست برخي از كشورهاي منطقه بوده است كه حضور خود را به عدمحضور ايران مشروط كرده بودند. كري روز دوشنبه پس از پايان نشست موسوم به «مبارزه با داعش» در پاريس گفت: مواضع عربستان و امارات از جمله دلايل مخالفت واشنگتن با حضور ايران در اين نشست بوده است. وي گفت: در مورد نشست امروز بايد بگويم كه اظهارات من در مخالفت با حضور ايران، واقعاً به اين دليل بود كه شرايط لازم براي انجام چنين دعوتي مهيا نبود، از جمله اين واقعيت كه ملك عبدالله (پادشاه عربستان)، به من اطلاع داد كه اگر آنها (ايرانيها) بيايند، سعوديها نخواهند آمد و اماراتيها هم قبلاً به من اطلاع داده بودند كه اگر آنها (ايرانيها) بيايند، آنها (اماراتيها) هم نخواهند آمد. اما واكنشهاي مقامات امريكايي تنها به همين جا ختم نشد. جن ساكي، سخنگوي وزارت خارجه امريكا هم پس از سخنان رهبر معظم انقلاب در خصوص درخواست امريكا از ايران براي حضور در ائتلاف ضدداعش، در توئيتر خود نوشت: اين چيز پنهاني نيست كه ما براي مبارزه عليه داعش در عراق با ايران گفتوگو كرديم و اين مسئله در حاشيه مذاكرات هستهاي صورت گرفته است.
چرا ايران حاضر به همكاري با امريكا نشد؟
به واقع واكنشهاي مقامات امريكايي نظير جان كري و جن ساكي صحه گذاشتن بر اظهارات رهبر معظم انقلاب بود و آنها دعوت از ايران را براي همكاري در خصوص داعش، نه به تلويح كه تصريحاً تأييد كردند. اين در حالي بود كه در بين كشورهاي حاضر در نشست ائتلاف بينالمللي عليه داعش، بر سر حضور ايران در اين اجلاس اختلاف نظر جدي وجود داشت و فرانسه به عنوان ميزبان اين نشست، خواستار حضور تهران در اجلاس مذكور بود. علاوه بر آن ابراهيم جعفري، وزير خارجه عراق نيز در نشستي خبري پس از برگزاري كنفرانس ائتلاف عليه داعش در پاريس اظهار داشت: عراق از عدمحضور ايران در كنفرانس بينالمللي كه در پاريس برگزار شد متأسف است. ما بر حضور ايران تأكيد كرديم، اما تصميمگيري در اختيار ما نبود و از عدمحضور ايران در اين كنفرانس متأسف هستيم. اما اينكه دلايل مخالفت ايران با همكاري با ايالات متحده چيست، از چند بُعد قابل بررسي است.
بدبيني به سياستهاي امريكا
يكي از دلايل مخالفت جمهوري اسلامي ايران با همكاري با ايالاتمتحده، بدبيني به سياستهاي دولت اين كشور در جهان و بهويژه در منطقه غرب آسياست، حتي در بسياري از اقدامات تروريستي نظير ماجراي غزه و جنگ افغانستان و عراق، امريكا بهصورت مستقيم و غيرمستقيم دخيل بوده است. رهبر معظم انقلاب در يكي از فرمايشات خود در اينباره تأكيد كردند: «ما دولت امريكا را در مبارزه با تروريسم، صادق نميدانيم. آنها صداقت ندارند و راست نميگويند، اهداف ديگري دارند. ما امريكا را براي هدايت حركت جهاني عليه تروريسم، صالح نميدانيم. دست امريكا به همه جناياتي كه رژيمصهيونيستي در اين چند سال انجام داده، آلوده است و در اين روزها هم با كمال قساوت و وحشيگري، جنايات خود را دنبال ميكند. . . براي افكار عمومي ملت ايران و دنيا آن را تكرار ميكنم كه ايران اسلامي در هيچ حركتي كه رهبري آن با امريكا باشد، شركت نخواهد كرد.» با اين نگاه، عدمهمكاري با امريكا در جاهطلبيهاي منطقهاي اين كشور، همواره راهبرد جمهوري اسلامي ايران بوده است و ايران همواره از هرگونه اقدامي كه جمهوري اسلامي ايران را به شريك جرم جنايات امريكا تبديل كند، اجتناب كرده است.
طرح امريكا براي بالكانيزه كردن عراق و سوريه
به نظر ميرسد حمله امريكا و متحدانش به عراق ميتواند ايالاتمتحده را به يكي از مهمترين اهداف خود برساند. كاخ سفيد همواره هدف بالكانيزه كردن سوريه و عراق را دنبال كرده و حمله به اين دو كشور تحت عنوان مقابله با تروريسم داعش ميتواند به عنوان كاتاليزوري براي بالكانيزه شدن اين دو كشور عمل كند. حمايت همهجانبه امريكا از استقلال اقليم خودمختار كردستان و حمايت بسياري از مقامات امريكايي از برگزاري همهپرسي در اين منطقه شاهدي بر اين مدعاست. اساساً هدف از بالكانيزه كردن، جلوگيري از ايجاد ثبات و كاستن از خطر تهديد يك كشور قدرتمند است و امريكا ميخواهد با اين سناريو تهديدات احتمالي سوريه و عراق را به عنوان دو كشور قوي در منطقه از بين ببرد. با توجه به نزديكي عراق و سوريه به حلقه مقاومت، بالكانيزه شدن اين دو كشور، تأثير مستقيمي بر مقاومت منطقهاي خواهد داشت. اين سناريويي است كه ايران در صورت حمله مجدد به عراق و سوريه وعدهاش را داده است اما رهبر معظم انقلاب در مصاحبه خود بعد از ترك بيمارستان گفتند: «امريكا با اين كار، ميخواهد بهانهاى پيدا كند كه همچنان كه در پاكستان با وجود دولت مستقر، با وجود ارتش قوى- ارتش پاكستان ارتش قوىاى است - بدون اجازه وارد پاكستان ميشود و هرجا را دلش ميخواهد بمباران ميكند، ميخواهد در عراق و سوريه هم چنين كارى را انجام بدهد، بدانند كه اگر چنانچه چنين اقدامى بكنند، همان مشكلاتى بر سر راهشان بهوجود خواهد آمد كه در اين 10 سال گذشته در قضيه عراق برايشان بهوجود آمد.»
سواري مجاني
سواري مجاني (Free Riding) از آن دست واژههاي اقتصادي است كه در روابط بينالملل هم جاي پاي خود را باز كرده است. اين واژه در مواردي به كار گرفته ميشود كه فردي مطلوبيت خود را بهگونهاي تأمين كند كه هيچ هزينهاي بابت آن نپردازد. ماجرايي كه در زمان حملات ايالاتمتحده به افغانستان و عراق رخ داد، دقيقاً به همين شكل بود. به گفته كارشناسان و انديشكدههاي امريكايي، ايران بزرگترين نفع را از حمله امريكا به عراق و افغانستان برد و طالبان و رژيم بعث عراق، به عنوان دو دشمن بزرگ جمهوري اسلامي، در اثر اين دو حمله سرنگون شدند و اكنون ايران نفوذ قابل توجهي در اين كشورها دارد.
