اسكاتلند در قرن هفدهم بود كه اولين پيوند خود را با انگليس تجربه كرد. وقتي كه با فوت ملكه اليزابت، جانشين او كسي نبود جز جيمز ششم پادشاه اسكاتلند. اين پيوند بيشتر اسمي بود تا عملي و با تجربه تلخ اسكاتلنديها براي استعمار در پاناما بود كه آنها مجبور شدند در 1707 تن به پيوند با انگليس بدهند و پيمان اتحادي را قبول كنند كه از آن پادشاهي متحد بريتانياي كبير متولد شد و طي اين سه قرن ادامه داشته است. با وجود اين اتحاد، ميل استقلال در اسكاتلند فروكش نكرد تا آن كه سرانجام با انتخابات 11 سپتامبر 1997 به ايجاد پارلمان مستقل رأي مثبت دادند تا اينكه حداقل در برخي امور مثل آموزش، حمل و نقل، بهداشت و سلامت و محيط زيست از لندن فاصله بگيرند. حالا اسكاتلنديها آماده ميشوند تا در انتخابات روز پنجشنبه 18 سپتامبر، حساسترين آزمون خود را پشت سر بگذارند. اين انتخابات در مورد استقلال اسكاتلند از بريتانيا است كه رأي مثبت آنها با پايان دادن به اتحاد سه قرن گذشته اسكاتلند جديدي را به وجود ميآورد و رأي منفي تأييدي است بر تداوم وضعيت فعلي.
الكس ساموند رهبر حزب ملي اسكاتلند اكثريت كرسيهاي پارلمان اسكاتلند را دو سال قبل فتح كرد و با آن پيروزي وعده برگزاري انتخابات استقلال را داد اما تصور دولتمردان لندن اين بود كه اسكاتلنديها چندان راضي به جدايي از انگليس نخواهند بود. نظرسنجيها در آن موقع اين تصور را تأييد ميكرد اما با گذشت زمان اوضاع فرق كرد تا آن كه نتايج نظرسنجي چند هفته قبل نشان داد رأي مثبت به استقلال كمي بيشتر از رأي منفي است. اين امر رهبران سه حزب اصلي بريتانيا را نگران كرد و آنها عجولانه عازم ادينبورگ، مركز اسكاتلند، شدند تا تبليغاتي در مخالفت با رأي مثبت به استقلال به راه بيندازند. به نظر برخي از تحليلگران اين تحرك بسيار ديرهنگام بود و بسياري از شهروندان اسكاتلندي تصميم خود را براي استقلال گرفتهاند اما رشد قابل توجه استقلالطلبي اسكاتلنديها در اين مدت به چه دليل بوده و اگر آنها به هدف خود برسند چه نتايجي به دست ميآيد؟ شايد مهمترين دليل رشد استقلالطلبي اسكاتلنديها در انگيزه اقتصادي آنها باشد. نفت و گاز درياي شمال يا همان نام معروف نفت برنت متعلق به اسكاتلند است و قرنها است كه لندن بر آن تسلط داشته و تنها بخش كوچكي از منافع آن نصيب اسكاتلنديها ميشود. آمار فعلي نشان ميدهد كه اسكاتلنديها حتي بدون لحاظ درآمدهاي نفت و گاز، به جهت توليد ناخالص داخلي و درآمد خالص سرانه تفاوت چنداني با بريتانياييها ندارند به صورتي كه طبق اطلاعات اداره آمار ملي بريتانيا، توليد ناخالص داخلي اسكاتلند بدون در نظر گرفتن در آمد نفت و گاز، به ازاي هر فرد بالغ بر 20571 پوند است كه اين رقم براي بريتانيا 20873 پوند به ازاي هر فرد است و در مورد درآمد خالص در سال هم اسكاتلند رقم 15342 پوند به ازاي هر فرد داشته و بريتانيا رقم 15727 پوند. بايد توجه داشت كه اين ارقام مقايسهاي است بين اسكاتلند و مابقي بخشهاي بريتانيا متشكل از انگليس، ولز و ايرلند شمالي و البته مجموع مناطقي در جهان كه هنوز تحت تسلط لندن هستند. به عبارت ديگر، اسكاتلند حتي بدون درآمدهاي نفت و گاز هم از سطح اقتصادي مناسبي نسبت به مابقي بريتانيا برخوردار است و معلوم است كه وضعيت اقتصادي آن با توجه به اين درآمده به مراتب بهتر از مابقي بريتانيا خواهد بود. به لحاظ ميزان بيكاري هم اسكاتلند وضعيت بهتري از ديگر مناطق بريتانيا دارد به صورتي كه رقم بيكاري 5/7 درصد اسكاتلند كمتر از رقم 8/7 درصد در انگلستان و ايرلند شمالي و 2/8 درصد در ولز است. اين در حالي است كه جمعيت 5 ميليون و 300 هزار نفري اسكاتلند تنها كمي بيش از 8 درصد جمعيت كل بريتانيا را تشكيل ميدهد و طبيعي است كه اسكاتلنديها از خود بپرسند با جمعيت كم و وضعيت اقتصادي بهتر ديگر چرا تن به اتحادي بدهند كه نفعي براي آنها ندارد. البته رهبران احزاب سه حزب عمده در تبليغات خود انگشت بر مسائلي گذاشتند تا بر اين انگيزه اقتصادي اسكاتلنديها تاثير منفي بگذارد. آنها واحد پولي بعد از استقلال، عضويت در اتحاديه اروپا، مشكلات مرزي و امنيتي را پيش كشيدند چنان كه گفتند اجازه نميدهند اسكاتلند مستقل از پوند به عنوان واحد پولي خود استفاده كند. ساموند در ديدار خود با تجار و صاحبان صنايع اسكاتلندي به آنها اميد داد كه نه تنها استقلال اثر منفي بر شرايط كاري و اقتصادي آنها نخواهد گذاشت بلكه دوران تازهاي از شكوفايي را براي آنها ايجاد خواهد كرد. به هر حال، اين نحو تبليغات از سوي دو طرف و با نزديك شدن به زمان انتخابات شدت گرفته تا آن كه معلوم بشود مردم استقلال در پايان راه طولاني خود چه تصميمي خواهند گرفت؛ آري به استقلال يا رأي منفي و پذيرش اتحاد با انگليس.
