همه ساله پروندههاي زيادي با موضوع «نزاع» در پليس و دستگاه قضايي تشكيل ميشود. گزارش سازمان پزشكي قانوني نشان ميدهد سال گذشته 607349 نفر كه در جريان نزاع دچار آسيب شده بودند به اين سازمان مراجعه كردند. اين گزارش همچنين نشان ميدهد بيشترين مراجعان در ماه تير و شمار آنها 65168 نفر بوده است. آمار مراجعان تهراني هم با 106950 نفر در صدر قرار دارد. تجربه نشان ميدهد بسياري از اصحاب دعوا، بعد از مشاجره با ميانجيگري ديگران از طرح شكايت منصرف ميشوند، بنابراين آمار كساني كه همواره درگير نزاع ميشوند بيشتر از آماري است كه از سوي پزشكي قانوني ارائه ميشود. بسياري از نزاعها در جوامع كوچك مانند روستاها اتفاق ميافتد. هر چند اين نزاعها آسيبهايي براي افراد به همراه دارد اما شمار آن در آمار رسمي ثبت نميشود. اين روزها و در حالي كه هرم گرماي تيرماه هر روز داغتر ميشود، توجه به چند نكته ضرورت دارد.
يك: تجربه نشان ميدهد بسياري از مواقع، عذرخواهي ميتواند از بروز يك فاجعه جلوگيري كند. فراواني پروندههاي شكل گرفته از يك سو نشانهاي از اختلافهاي اجتماعي بين افراد جامعه و از سوي ديگر ضعف روحيه عذرخواهي بين همين افراد است.
دو: پرخاشگري يكي از پيامدهاي نداشتن مهارتهاي زندگي است. افزايش پرخاشگري بين افراد جامعه هم نشانهاي از روح عمومي جامعه است. از همين رو است كه برخي از فشارهاي محيطي به سرعت پرخاشگري فرد را به دنبال دارد. به عنوان مثال ايستادن افراد براي مدت كوتاهي در صف انتظار، پرسيدن چند سؤال از يك كارمند اداره، مواجهشدن با برچسبهايي مانند اينجا اطلاعات نيست، لطفاً سؤال نكنيد و. . . كه در جوامع شهري مشهود است، زمينههاي مساعدي براي بروز پرخاشگري را به همراه دارد.
سه: در جامعه ظرفيتهاي بسياري وجود دارد كه افراد به حقوق خود برسند. برخي از افراد جامعه، اما ظرفيتهاي موجود مانند پليس و دستگاه قضايي را كارآمد نميدانند، بنابراين زماني كه نتوانند به صورت منتطقي به خواسته خود برسند، به خشونت متوسل ميشوند و تلاش ميكنند خود درگير شده و به خواستهشان برسند. اين خواسته، پيامدهاي ناگواري براي خود و ديگران به همراه دارد.
چهار: نداشتن مهارت زندگي، عامل مهمي در بروز يك نزاع است. براساس محتواي پروندههاي شكل گرفته، چشم در چشم شدن، پشت سر ديگران حرف زدن، بوق زدن در ترافيك، فحاشي كردن به طرف مقابل و... خشم يك نفر را برانگيخته و سبب ميشود فرد دست به چوب، چماق، چاقو يا قمه ببرد و دعواي خونيني به راه بيفتد. سرنوشت بعضي از اين دعواها حتي به قتل و نقص عضو يكي از اصحاب دعوا ميانجامد.
پنج: افراد آگاه جامعه كمتر درگير نزاع ميشوند. رده سني كساني كه درگير نزاع ميشوند را معمولاً جوانان تشكيل ميدهد و كساني كه تجربه بيشتري در زندگي دارند سعي در ميانجيگري و پايان دادن نزاع دارند. بسياري هم از عواقب ناگوار نزاع با خبر هستند، بنابراين با دوري از واقعه، تلاش ميكنند از آنچه باعث بروز آسيب ميشوند جلوگيري كنند. پايين بودن آستانه تحمل فرد، يكي از دلايلي است كه منجر به بروز درگيري ميشود، بنابراين فرد به صورت آگاهانه درصدد آسيبرساندن به ديگران برميآيد.
شش: پرخاشگري زاييده مشكلاتي است كه در جامعه وجود دارد. گرايش به مصرف مواد، بيكاري و نبودن نشاط اجتماعي سبب ميشود كه فرد به سرعت كنترل رفتار خود را از دست داده و دعواي خونيني به راه بيندازد.
هفت: آموزههاي ديني همواره ما را به كنترل خشم توصيه كرده است. به گفته پيامبر اسلام خشم همنشين بسيار بدي است، عيبها را آشكار، بديها را نزديك و خوبيها را دور ميكند.
