
دو هفته پس از تسلط گروه تروريستي داعش بر موصل و همزمان با سفر وزير امور خارجه امريكا به عراق رئيس اقليم كردستان اين كشور در سخناني كه بوي تجزيه عراق ميداد گفت كه اكنون زمان آن فرا رسيده كه كردها هويت و نقشه آينده خود را مشخص كنند.
در اين ميانه اما جان كري در ديدار با مسعود بارزاني خواستار همكاري كردها با دولت مركزي براي مقابله با تروريستها و تشكيل دولت جديد عراق شد. اگرچه از اين كنسرت دو نواي مختلف شنيده ميشود اما به نظر ميرسد حاصل هماهنگي باشد كه نتيجه دلخواه ترتيبدهندگان آن تحت فشار قرار دادن مالكي براي تغيير ساختار سياسي عراق و امتيازگيري از دولت فعلي با حربه تهديد به تجزيه كشور است.
به گزارش «جوان»، تسلط گروه تروريستي دولت اسلامي عراق و شام (داعش) بر استانهاي نينوا و صلاحالدين در شمال عراق و ادامه پيشروي تروريستها در برخي مناطق ديگر سبب شده تا برخي گروههاي ديگر نيز از قافله غنيمت خواهي عقب نيفتند و با بيكفايت جلوه دادن دولت مركزي در مقابله با تروريستها مواضع و اهداف اصلي خود را آشكار كنند. در اين ميان بهنظر ميرسد مسعود بارزاني با طرح تجزيه عراق اميدوار است ميزان امتيازات خود را در تغييرات احتمالي ساختار سياسي عراق افزايش دهد. هر چند كه همه كردها خواستار تجزيه عراق نيستند اما برخي رهبران آن سعي دارند تا از شرايط به وجود آمده نهايت استفاده را ببرند. به گزارش ايسنا، مسعود بارزاني، رئيس منطقه كردستان عراق روز دوشنبه در مصاحبه با شبكه خبري سي. ان. ان تأكيد كرد: «امكان ندارد اوضاع عراق به همين منوال پيش برود و ما از منطقه كردستان عليه هرگونه تجاوز و تهديدي دفاع خواهيم كرد.» وي افزود: «عراق در فروپاشي آشكاري به سر ميبرد و دولت مركزي سلطه خود را بر همه چيز از دست داده است». بارزاني خاطرنشان كرد: «فروپاشي عراق به خاطر ما نيست بلكه ديگران سبب اين فروپاشي هستند. در حال حاضر زمان آن فرا رسيده كه كردها، هويت و نقشه آينده خود را مشخص كنند». رئيس منطقه كردستان تصريح كرد: «حوادث اخير عراق نشان داد كه ملت كرد بايد در حال حاضر فرصت را غنيمت بشمارند و آينده خود را مشخص كنند». بارزاني تأكيد كرد: آشتي ممكن است در داخل كشور صورت بگيرد اما به شرط تفاهم ميان اهل تسنن و تشيع و وجود تضميني براي مشاركت واقعي در قدرت. وي تصريح كرد: اوضاع عراق بسيار پيچيده است و كسي كه مسئول اين اوضاع است بايد كنار برود. وي با انتقاد از نوري المالكي، نخستوزير عراق گفت: «مطمئناً، او رهبر ارتش است و ارتشي از طرفداران شخصي خود تشكيل داده نه از طرفداران كشور، وي با قدرت و كشور بازي ميكند و الان نتيجه آن را ميبينيم». پيشروي داعش در استانهاي شمالي عراق سبب شده تا رهبران كرد نيز در توسعه مناطق تحت حاكميت خود تجديد نظر كنند. حتي كردها به طور تلويحي از پيشروي داعش در عراق چندان نگران نيستند و حتي برخي اخبار از همكاري برخي كردها با تروريستها در روز حمله داعش به موصل حكايت داشت. سخنان هفته گذشته نيچروان بارزاني، نخست وزير كردستان مبني بر ايجاد تشكيل حكومت مستقل براي سنيها نيز نشاني از مخالفت كردها با دولت مركزي شيعه است. اكنون اظهارات مسعود بارزاني هم در راستاي چنين ادعاهايي مطرح شده است. رئيس منطقه كردستان عراق همواره از دولت مركزي و نوري المالكي انتقاد كرده است. اكنون شرايط ناآرام كشور و احتمال قدرتگيري تروريستها در برخي مناطق زمينه را براي بارزاني فراهم كرده تا تسويه حساب شخصي خود را با دولت مركزي به انجام برساند. حتي در روزهاي اول حمله داعش به موصل، بارزاني گفته بود كه نيروهاي پيشمرگ كرد هرجا را تحت كنترل بگيرند از آنجا خارج نخواهند شد. بارزاني براي استقلال كامل كردستان از عراق نيازمند حمايت امريكاست، به همين خاطر پيش از ديدار با وزير خارجه امريكا چنين خواستهاي را مطرح كرده بود. كردستان عراق مدتهاست به صورت خودمختار اداره ميشود، اما طرح تجزيه عراق كه امريكاييها آن را طراحي كردهاند در صورت اجرا از همين منطقه آغاز خواهد شد. اكنون شرايط ناامن عراق و خطر تجزيه اين كشور سبب شده تا كردها از فرصت به دست آمده نهايت استفاده را ببرند.
حمله پهپادهاي امريكايي به تروريستها
پس از گذشت دو هفته از تسلط داعش بر موصل، سرانجام پاي پهپادهاي امريكايي نيز به ماجرا باز شد و هواپيماهاي بدون سرنشين توانستند برخي مواضع تروريستها در موصل را بمباران كنند. يك منبع آگاه در استان نينوا ديروز گفت: « يك هواپيماي بدون سرنشين ساختمان اطلاعات سابق در شرق موصل را بمباران كرد». بر اساس اين گزارش، اين هواپيما دو فروند موشك به سوي اين ساختمان كه در محله «الماليه» در شرق موصل قرار دارد و تعداد زيادي از عناصر گروه تروريستي داعش در آن مستقر بودند، شليك كرد. اما هنوز شمار كشتههاي اين حمله مشخص نيست. علاوه بر موصل، در درگيريهايي كه بين گروه داعش و نيروهاي ارتش در شهر بيجي رخ داد، تروريستها توانستند پالايشگاه نفتي اين منطقه را تحت كنترل خود آورند. پس از كنترل داعش بر اين پالايشگاه جنگندههاي ارتش عراق نيز مواضع داعش در «بيجي» را بمباران كردند كه طي آن 19 نفر از جمله دو سركرده داعش كشته شدند. گزارشها از افتادن پالايشگاه بيجي به دست تروريستهاي داعش در حالي منتشر ميشود كه تصرف اين پالايشگاه گرچه به دولت عراق آسيبهاي جدي ميزند اما نفع چنداني براي داعش و همپيمانان آن نيز نخواهد داشت. از آنجا كه نفت خام مورد استفاده آن از طريق خط لوله از چاههاي نفت جنوب عراق به اين پالايشگاه پمپاژ ميشود، با قطع انتقال نفت از جنوب به اين پالايشگاه عملا اين تاسيسات بلا استفاده خواهد بود.
واشنگتن به دنبال تغيير ساختار يا تجزيه؟
هرچند برخي كارشناسان معتقدند كه واشنگتن به دنبال تجزيه عراق است و ميخواهد با حمايت ضمني از سنيها و داعش بتواند قدرت شيعيان را كاهش دهد اما برخي كارشناسان نيز رويكرد متفاوتي نسبت به اين موضوع دارند و ميگويند امريكا به فكر تجزيه عراق نبوده ولي با همان هدف كاهش قدرت شيعيان و البته نفوذ ايران در عراق درصدد تغيير ساختار سياسي عراق است. در همين راستا، «جان كري» وزير خارجه امريكا، ديروز در سفر به كردستان عراق، گفتوگوهايي را در خصوص تحولات اخير عراق با سران منطقه كردستان صورت داد و از آنها خواست تا در مواجهه با گروه داعش در كنار بغداد بايستند. به گزارش سايت عرب آنلاين، در اين ديدار كري از رهبران كرد خواست تا در دولت مشاركت ملي عراق حضور داشته باشند و از روند سياسي در اين كشور كنارهگيري نكنند. به گفته منابعي در دولت اقليم كردستان، رهبران كرد نيز شرط مشاركت در دولت آتي عراق را كنارهگيري نوري المالكي از قدرت اعلام كردهاند. جان كري نيز گفت كه از مالكي و ديگر رهبران عراق خواسته كه يك دولت وحدت ملي با حضور تمام گروهها تشكيل دهند. با اين حال، ميتوان گفت كه امريكا در شرايط كنوني كه خطر تجزيه عراق را تهديد ميكند سعي ندارد تا اين كشور تكه تكه شود و تنها به فكر تغيير ساختار در اين كشور است تا با اتحاد بين شيعيان و سنيها دولت مركزي مشترك و قدرتمندي را به وجود آورد. زيرا كري هم گفته است در صورتي كه اصلاحات سياسي در عراق ايجاد شود و سنيها هم در اين ساختار شريك باشند كمكهاي امريكا به اين كشور بيشتر خواهد شد. هرچند واشنگتن سعي دارد تا با كاهش قدرت شيعيان در اين كشور نفوذ ايران را نيز كاهش دهد اما درصدد تجزيه كامل اين كشور نيست. زيرا واشنگتن در اين بين ملاحظات تركيه را نيز به عنوان دولت متحد در نظر ميگيرد، زيرا استقلال كامل كردهاي عراق با خواستههاي تركيه در تضاد است و ميتواند تهديداتي را عليه امنيت ملي اين كشور ايجاد كند.