در روز چهارم ارديبهشت ماه سال جاري تيتري با عنوان «مرگ ۲ ميليون ماهي در سد فشافويه تهران» در رأس اخبار رسانهها قرار گرفت و به يكي از خبرهاي داغ آغازين روزهاي ارديبهشت ماه تبديل شد. روزنامه جوان نيز در همان روز گزارشي از اين اتفاق مشكوك با تيتر « دو ميليون ماهي در فاضلاب مسكوني غرق شدند!» به چاپ رساند.
محسن شوكتي، رئيس اداره محيطزيست شهرستان ري طي گفت و گويي كه همان روز با خبرگزاري ايسنا انجام داده بود، نتيجه بررسيهاي سازمان تحت رياستش را اينگونه بيان كرده بود: برابر اطلاعات دريافتي طي چند روز گذشته بيش از 2ميليون قطعه ماهي در سد فشافويه شهرستان اسلامشهر به دليل ورود فاضلاب خام شهرك واوان تلف شدند. اين شهرك پيش از اين فاضلاب خام را با كانال آبي مخلوط و پس از آن وارد درياچه شهرك سينمايي دفاع مقدس و سپس سد فشافويه ميكرد كه اخيراً با قطع اين كانال آب، فاضلاب خام به طور مستقيم وارد اين سد شد كه باعث افزايش شديد آلودگي و ايجاد فاجعه زيستمحيطي در منطقه شده است.
اما پس از مدتي با دلايلي دور از ذهن، ورود فاضلاب كمرنگ و علت مرگ ماهيان فشافويه، خفگي بر اثر كمبود اكسيژن اعلام شد! محمد هادي حيدرزاده، رئيس سازمان محيط زيست استان تهران در تاريخ 21 ارديبهشت گفته است: « مديريت ضعيف بهرهبردار در رعايت نكردن ظرفيت اكوسيستم و ميزان تخمريزي مزيد بر علت شده و زماني كه آب درياچه 200 هكتار باشد، گنجايش پرورش 2 هزار ماهي را دارد اما بهرهبردار زماني كه آب سطح درياچه به 50 هكتار كاهش يافته براي 2 ميليون قطعه ماهي تخمريزي شده و اين حادثه را رقم زده است. البته نبايد سيستم فاضلاب شهرك واوان را ناديده گرفت.»
مدتي بحث خفگي ماهيها سر زبان نهادهاي متولياي بود كه موظف بودند در اين زمينه پاسخگو باشند. اما با اين بهانه انگار تمام قصور بر گردن پرورشدهندگان ميافتاد و اين اختيار كردن موضعي بود كه مسئولان ما همواره در مقابل چرايي اقدامات سهلانگارانه خود اختيار كرده و ميكنند !
اما با كمال تعجب روز گذشته گزارشي از فراكسيون محيط زيست مجلس در اين رابطه رسانهاي شد كه به كلي دليل اصلي مرگ دوميليون ماهي را خفگي اعلام كرده بود و به اصطلاح آب پاكي را روي دست همه مطالبهگران از جمله رسانهها ريخته بود !
مهرداد لاهوتي، عضو فراكسيون محيط زيست مجلس با اعلام اين خبر به «ايسنا» گفته است: در جلسه فراكسيون محيط زيست كه با حضور مسئولان سازمان محيط زيست و شيلات برگزار شد، عنوان شد كه ظرفيت فشافويه در حد 200 هزار قطعه ماهي بوده در حالي كه يك ميليون و 600 هزار قطعه ماهي در آنجا پرورش دادند، لذا كمبود اكسيژن عامل اصلي مرگ ماهيان بوده است. البته فاضلاب واوان كه به درياچه جاري شده هم در مرگ ماهيان بيتأثير نبوده است. وي ادامه ميدهد: سازمان شيلات ميگفت كه ماهيها كالبد شكافي شدهاند و اگر موضوع آلودگي مطرح بوده بايد كبد آنها دچار تركيدگي يا پوسيدگي ميشد، اما كبدها سالم بوده است. در مقابل اكثر ماهيها دهانشان باز بوده و اين به معني خفگي ماهيهاست.
با اين احوال و اوصاف ذكر چند نكته ضروري به نظر ميرسد:
1- خفگي موجودي مانند ماهي را يك ماهيگير آماتور هم ميتواند تشخيص دهد. بنابراين آيا فردي مانند آقاي محسن شوكتي كه در كسوت رياست سازماني چون سازمان حفاظت محيط زيست يك شهرستان انجام وظيفه ميكند، نتوانسته علت مرگ ماهيها را خفگي تشخيص دهد؟ آنهم در حالي كه اولين نفري بوده كه از منطقه بازديد كرده و از نزديك با اين فاجعه برخورد داشته است! و با توجه به اينكه اين اتفاق در حوزه كاري وي روي داده چرا در ادامه بررسيها هيچ اظهارنظر و هيچ گزارش ديگري از ايشان به سمع و نظر مردم نرسيد و رسانهاي نشد؟ در حالي كه بر اساس سلسله مراتب قانوني ايشان بايد اولين گزارشهاي تكميلي را به ردههاي بالادستي خود گزارش نمايد !
2- چگونه ممكن است كه در يك چهارم ظرفيت (50 هكتار) سد! هزار برابر بيشتر ماهي پرورش داد؟ چراكه رئيس محيط زيست استان تهران عنوان كرده است، در سدي كه ظرفيت پرورش 2هزار ماهي دارد، 2ميليون ماهي پرورش داده شده است، آنهم با اين پيشفرض كه آب درياچه 200هكتار باشد، ميتوان 2هزار ماهي پرورش داد اما در عالم واقع آب درياچه در روزي كه اين اتفاق افتاده يك چهارم يعني 50 هكتار بوده است كه در اين 50 هكتار 2ميليون ماهي پرورش داده شده است !
3- چگونه امكان دارد كه ماهيها يكشبه و حتي به قول برخي از مسئولان در عرض چند روز نابود شوند. آنهم در موقعيتي كه همگي آنها آماده صيد و عرضه به بازار مصرف بودهاند؟ آيا نبايد كمبود اكسيژن به مرور زمان اثرات خود را نشان ميداد و آمار مرگ و مير ماهيها به مرور زمان و در رشدي صعودي صورت ميگرفت ؟ آيا همان عامل ميكروبي براي نابودي دوميليون ماهي معقولتر و مقبولتر نبوده و نيست؟
4- چطور در عرض كمتر از يك ماه آمار دوميليوني (و به قول برخي از رسانهها بيشتر از دوميليون ) مرگ و مير ماهيها در گزارش آقاي لاهوتي، عضو فراكسيون مجلس به يك ميليون و 600 هزار قطعه رسيده ؟! اين در حالي است كه آمار دو ميليون ماهي را پيشتر بالغ بر 30 تن اعلام كرده بودند كه با اين حساب وزن هر ماهي حدود 67 گرم ميشود در حالي كه ميانگين وزن ماهيها بر اساس نظر دوستداران محيط زيست حاضر در منطقه و حكم گزارشهاي تصويري رسانهها تا حدود يك و نيم كيلو تخمين زده بودند.
4- سؤال بعد اين است كه شيلات محترم چند ماهي را كالبد شكافي كرده تا به اين نتيجه از پيش تعيين شده رسيده؟ و آيا واقعاً زماني قريب به دو ماه براي تعيين اين نتيجه نياز بوده است؛ نتيجهاي كه هنوز هم به نظر ميرسد غير علمي و غير كارشناسي است.
