تسهيلات در قالب عقود مبادلهاي چند سالي بود كه به دليل افزايش نرخ سود سپرده و پايين بودن نرخ سود اين عقود در بانكها تا حدود زيادي به حالت نيمه تعطيل و حتي تعطيل درآمده بود. بهانه بانكها هم اين بود كه با نرخ سود سپرده 22 درصد نميتوان وام با سود 14 يا 15 درصد پرداخت كرد. شركتهاي ليزينگ هم به همين بهانه در ركود مطلق به سر ميبردند. اما روز سهشنبه شوراي پول و اعتبار نرخ سود تسهيلات مبادلهاي را رسماً افزايش داد تا رونق به اين حوزه بازگردد. البته بانكها و مؤسسات و حتي ليزينگها پيش از اين نيز خودشان نرخها را تا 22 و حتي 28 درصد بالا برده بودند اما شوراي پول و اعتبار با توجه به كاهش رسمي نرخ سود سپرده، نرخ سود تسهيلات را همتراز اين نرخ كرد.
به گزارش «جوان» شوراي پول و اعتبار در يكهزار و يكصد و هفتاد و هشتمين جلسه روز سهشنبه بيست و هفتم خرداد ماه سال جاري ضمن تأييد نرخهاي تفاهمي بانكها در ارديبهشت ماه سال جاري پيرامون نرخهاي سود عليالحساب سپردههاي بانكي، نرخ سود تسهيلات عقود غيرمشاركتي را به ميزان حداكثر 22 درصد تعيين كرد.
بر اساس تصميم جديد شوراي پول و اعتبار، بانكها و مؤسسات اعتباري موظفند ضمن رعايت نرخهاي تفاهمي سود عليالحساب سپردهها، نرخ سود قطعي سپردههاي خود را در قالب عقود اسلامي و بر اساس سودآوري، در پايان دوره پس از حسابرسي عمليات مالي و تأييد بانك مركزي، قبل از برگزاري مجمع عمومي سالانه تعيين و تسويه نمايند. اين تصميم در حالي گرفته شد كه بانكداران از زمستان سال گذشته با چراغ سبز بانك مركزي كف نرخ سود را 26 درصد تعيين كرده و بر اين اساس به مردم تسهيلات ميدادند البته در كنار نرخ سود بالاي تسهيلات جنگ نرخ سود سپردهها نيز در سيستم بانكي پديدار شده بود كه سرانجام با درخواست بانك مركزي، بانكيها توافق كردند نرخ سود سپردهها را به 22 درصد كاهش دهند. اين درحالي است كه از بهمن سال 90 تاكنون شورا بسته سياستي و نظارتي را تغيير نداده و طبق همين بسته بانكداران بايد نرخ سود تسهيلات مبادلهاي (غيرمشاركتي) را تا سررسيد دوسال معادل 14 درصد و براي سررسيد بيشتر از دو سال معادل 15 درصد تعيين كنند. همچنين در بسته سياستي كه توسط بانك مركزي ابلاغ شده، آمده است كه دامنه نرخ سود عقود مشاركتي قابل درج در قرارداد بين مؤسسه اعتباري و مشتري بين 18 تا 21 درصد تعيين ميشود. ولياله سيف، رئيس كل بانك مركزي طي روزهاي اخير درباره تعيين تكليف نرخ سود تسهيلات گفته بود بنا داريم نرخ سود تسهيلات عقود مبادلهاي را منطقي كنيم تا اين تسهيلات كاركرد خود را در سيستم بانكي پيدا كنند؛ چراكه هماكنون رسماً عقود مبادلهاي كارآيي ندارند بنابراين در تلاشيم نرخ اين عقود را همراستا با نرخ سود سپردههاي بانكي تعيين كنيم.
بانكها بايد وام با سود 22 درصد بدهند
رئيس كل بانك مركزي روز گذشته در حاشيه سمينار قوانين و مقررات مرتبط با عمليات بانكداري تأكيد كرد: نرخ 22 درصدي سود تسهيلات مبادلهاي مصوب شوراي پول و اعتبار از همين امروز در شبكه بانكي لازمالاجراست.
سيف در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه مصوبات شوراي پول و اعتبار به ويژه نرخ سود 22 درصد چه زماني در سيستم بانكي اجرا ميشود، گفت: تمامي مصوبات شب گذشته شوراي پول و اعتبار از جمله نرخ سود 22 درصد تسهيلات مبادلهاي از همين امروز ابلاغ و اجرايي ميشود. وي در مورد نرخهاي سودهاي مصوب توضيح داد: براي مشاركت مدني نرخ سود هماني است كه در گذشته تصويب شده بود، اما تنها تصميم عمده گرفته شده در مورد عقود مبادلهاي است.
سيف افزود: با توجه به اينكه نرخهاي قبلي غيرمنطقي بودند، براي اينكه قابليت اجراييشدن داشته باشند شوراي پول و اعتبار نرخ 22 درصد را تصويب كرد. رئيس كل بانك مركزي با اشاره به اينكه متوسط نرخ سود تسهيلات مبادلهاي در گذشته 14 تا 15 درصد بود، بيان كرد: اين در حالي است كه در اين شرايط شركتهاي ليزينگ كارايي كافي را نداشته و كارهاي آنها تعطيل شده بود. از سوي ديگر عقود مبادلهاي هم در نظام بانكي توان اجراييشدن نداشت. وي افزود: براي اينكه زمينه استفاده از عقود مبادلهاي ايجاد شده و شركت ليزينگ فعال شده و بتوانند با شفافيت بهتري عمليات خود را انجام دهند، تصميم بر واقعيكردن نرخ سود تسهيلات مبادلهاي گرفتيم. سيف با بيان اينكه وزارت صنعت، معدن و تجارت نيز به شدت علاقهمند به تعيين تكليف نرخ سود مبادلهاي بود، گفت: اين پيشنهاد خود وزير صنعت، معدن و تجارت بود كه نرخها بتواند قابليت اجراييشدن داشته باشد.
رئيس كل بانك مركزي توضيح داد: نرخ سود 22 درصد تسهيلات مبادلهاي تعيين شده ميانگين نيست، بلكه نرخ واقعي است؛ چراكه ماهيت آن مانند عقود مشاركتي نيست كه در پايان دوره قابليت اجراييشدن داشته باشند.
وي با اشاره به اينكه در تفاهمي كه با بانك مركزي در مورد ساماندهي نرخ سود سپردهها داشتند آن را حداكثر 22 درصد تعيين كرديم، افزود: بنابراين نرخ تعيين شده براي عقود مبادلهاي با حداكثر تعريف شده براي نرخ سود سپرده منطبق است.
جلسه با نوبخت و طيبنيا براي حل و فصل وام ازدواج
وي همچنين در مورد نحوه استفاده از منابع بودجه براي وام ازدواج توضيح داد: استفاده از يارانه براي پوشش بخشي از هزينههاي سود تسهيلات بايد از محلي تأمين شود كه آن بودجه خواهد بود. سيف با اشاره به جلسهاي كه در آيندهاي نزديك همراه با وزير اقتصاد و معاون برنامهريزي خواهد داشت، گفت: هدف از اين جلسه برطرف كردن مشكلات و موانع وام ازدواج است. رئيس كل بانك مركزي دريافت تسهيلات از بانكها را يكي از راههاي تسريع در روند تسهيلات ازدواج عنوان كرد و افزود: البته اين در قالب قرضالحسنه نيست بلكه بانكها نرخهاي كمتري را به كار برده و مابهالتفاوت آن از طريق بودجه تأمين ميشود. وي ادامه داد: منابع قرضالحسنه براي تأمين وام ازدواج در حد منابع قرضالحسنهاي كه بانكها تجهيز ميكنند ادامه دارد، اما اگر قرار باشد كه اضافه بر اين تجهيز شود قرضالحسنه نيست. سيف در مورد اينكه ارزانتر بودن تسهيلات تا چه اندازه خواهد بود، گفت: در اين مورد هنوز تصميم نهايي گرفته نشده است اما ممكن است 10 تا 15 درصد باشد. اين در حالي است كه طبيعتاً نرخهاي تصويب شده بايد كمتر از 20 درصد باشد.
عقود غيرمشاركتي چيست؟
در عقود غير مشاركتي، بانك اموال منقول و غيرمنقول مورد نياز يك فعاليت اقتصادي دربخش توليدي و خدمات را فراهم ميكند يا از طريق پيش خريد كالاهاي توليدي اقدام به تأمين كل يا بخشي از سرمايههاي لازم براي توليد كالاهاي مزبور ميكند يا به عنوان عامل، انجام آن فعاليت را به عهده ميگيرد ولي تمام سودحاصل از عمليات، متعلق به خودبانك است و شراكت در سود رخ نميدهد. اين عقود عبارتند از: فروش اقساطي، اجاره به شرط تمليك و سلف و جعاله به گونهاي كه درحال حاضر اجرا ميشود.
