وقتي به گفته رئيس سازمان نظام پزشكي پرداخت از جيب مردم در حوزه دندانپزشكي با بيشترين رقم پرداختي، بيش از ۹۲ درصد باشد، چندان تعجب نميكنيم كه سالي دو ميليون دندان تنها در مراكز بهداشتي- درماني تحتنظر دانشگاههاي علوم پزشكي كشور كشيده شود زيرا بر خلاف پيشگيري و درمان، كشيدن دندان تحت حمايت بيمه است.
عدالت در سلامت يكي از شاخصهايي است كه معياري از توسعهيافتگي جوامع را نشان ميدهد. سلامت دهان و دندان اما يكي از نشانههايي است كه تراز بودن ترازوي عدالت در سلامت را نشان ميدهد و شاخص DMFT ميانگين دندانهاي پوسيده، كشيده شده در اثر پوسيدگي و پر شده در جمعيت زير 12 سال معيار آن است. اين در حالي است كه به گفته دكتر حسين محمد خوشنويسان، رئيس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت بررسيهاي انجام شده در سال ۸۲ درخصوص تعداد دندانهاي پوسيده كودكان در سن ورود به مدرسه حكايت از وجود پنج دندان پوسيده داشت كه متأسفانه در سال ۹۱ ميزان پوسيدگي دندان در كودكان با افزايش 7/0 درصدي به شش دندان پوسيده در هر كودك رسيده است.
سالي 2 ميليون دندان از دست ميروداز سوي ديگر نيز مطابق آمار منتشر شده از سوي اين وزارتخانه سالي دو ميليون دندان در مراكز بهداشتي- درماني تحتنظر دانشگاههاي علوم پزشكي كشور كشيده ميشود. بديهي است اگر آمار دندانهاي كشيده شده در بخش خصوصي و درمانگاههاي خيريه را هم به اين آمار اضافه كنيم، وضعيت تأسفآورتري پيشرويمان تصوير ميشود. هر چند چنين آماري بسيار قابل تأمل و تأسف برانگيز است اگرچه مسئولان كشور از كنار اين آمار هم مانند برخي از آمار تلخ ديگر، بيتفاوت عبور ميكنند و حتي امسال بيمه طلايي معلمان با حذف خدمات دندانپزشكي منعقد شد.
تعرفههاي دندانپزشكي از ساير تعرفهها جامانده بنا به اذعان پزشكان، بيماريهاي دهان و دندان بسترساز بسياري از بيماريهاي ديگرند اما در كشور ما بيمهها زير بار پوشش درمان اين بيماريها نرفتهاند و حداكثر پوشش در حد كشيدن دندان و در برخي موارد دندان مصنوعي است. در چنين شرايطي بيمه خدمات دندانپزشكي يكي از اميدواركنندهترين وعدههاي دولت تدبير و اميد بود كه ماههاي پاياني سال گذشته مطرح شد. اما هنوز با وجود پشت سر گذاشتن سومين ماه از سال جديد خبري از اين بيمه شنيده نميشود. دكتر محمد حسين خوشنويسان، رئيس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت درباره سرنوشت بيمه خدمات دندانپزشكي به «جوان»مي گويد: آبان ماه سال گذشته بسته بيمه خدمات دندانپزشكي با نگاه پيشگيري تدوين و براي تصويب به هيئت دولت رفت. حالا اين بسته به وزارت بهداشت برگشته تا آييننامه اجرايياش نوشته شود.
بنا به تأكيد وي هم اكنون براي تدوين اين آييننامه منتظر اعلام تعرفه خدمات دندانپزشكي هستيم و بر خلاف تعرفه ساير بخشها كه مدتي است اعلام شده اما تعرفههاي اين بخش هنوز نهايي و اعلام نشده است. بايد تعرفههاي جديد خدمات دندانپزشكي به خصوص در موردي كه قرار است تحت پوشش بيمه قرار گيرد، مشخص شود و در نهايت با ابلاغ اين آييننامه دندانپزشكان بخش خصوصي بتوانند با بيمههاي پايه قرارداد ببندند. گستره شمول اين خدمات اما براي كودكان زير 14 سال است. خوشنويسان درباره علت اين تصميم اينگونه توضيح ميدهد:وقتي دنداني دچار پوسيدگي ميشود در عمل محكوم به فناست و با درمان كلينيكي ميتوان اين مسئله را به تأخير انداخت بنابراين اصل بر اين است كه از پوسيدگي دندان پيشگيري كنيم. بنا به تأكيد وي اهداف بلندمدت وزارت بهداشت تا سال 1404 آن است كه از شش ماهگي و با رويش نخستين دندان با مراقبت و آموزش و آگاهي شاخص DMFT و تعداد دندانهاي پوسيده را به صفر برساند، همانگونه كه در كشورهاي اسكانديناوي به چنين هدفي دست يافتهاند.
انتظار ورود دندانگير بيمهها شايد يكي از دلايلي كه موجب شده تا درمانهاي دهان و دندان از نگاه بيمهها درماني لوكس تلقي شود، اين باشد كه به دليل هزينههاي بالا، اين درمان فقط مخصوص اقشاري از جامعه است كه حسابي دستشان به دهانشان ميرسد. بنا به تأكيد رئيس سازمان نظام پزشكي نيز در سالهاي اخير حمايت خوبي از حوزه دندانپزشكي به خصوص در بخش دولتي نداشتيم؛ چراكه طبق بررسيها پرداخت از جيب مردم در اين حوزه با بيشترين رقم پرداختي بيش از 92 درصد بوده است.
به گفته عليرضا زالي در سالهاي اخير در بسياري از موارد حتي بيمههاي تكميلي پوشش خدمات دندانپزشكي را به اندازه كفايت ندارند، در حالي كه در حوزه بيمههاي تكميلي به دليل پرداخت پول بيشتر، پوشش بيشتر هزينهها مورد انتظار است.
به گفته وي بيمههاي پايه نيز در سالهاي اخير اقدامات خوبي را آغاز كردهاند اما كافي نيست و نيازمند گسترش هستند و براي سنين مختلف بايد بازتعريف شوند. بنا به تصريح رئيس سازمان نظام پزشكي امسال بايد برخلاف سالهاي گذشته خدمات دندانپزشكي را با عمق و تنوع بيشتر در حيطه حمايتهاي بيمهاي تكميلي و درماني داشته باشيم. زالي تأكيد ميكند:به دنبال اجراي هدفمندي يارانهها و تكانهاي ارزي در بخش تجهيزات عمومي و دندانپزشكي رشد قابل توجهي را در گران شدن تجهيزات دندانپزشكي، و اقلام مصرفي داشتيم. به گفته رئيس سازمان نظام پزشكي كشور، فرآيند تجهيز مواد دنداني و تجهيزات پزشكي در وزارت بهداشت در حال ساماندهي است.
زالي در عين حال معتقد است: رشد هزينه تجهيزات دندانپزشكي و پزشكي فراتر از رشد متناسب و متعارف ارز بوده بنابراين نيازمند ساماندهي و نظارت بر واردات تجهيزات دندانپزشكي و پزشكي هستيم، چراكه باعث تقليل قيمتها شده و بر قيمت تمام شده خدمات اثر خواهد گذاشت.
برنامههاي وزارت بهداشت براي سلامت دندان نسل بعد از برنامههاي وزارت بهداشت براي سلامت دهان و دندان به نظر ميرسد نسل كنوني بايد با بيدنداني و چالشهاي آن بسازد يا با جيب پر پول به سراغ درمان مشكلات دهان و دندان برود و اين برنامهها در صورت تأمين اعتبار، نسل آينده را از مشكلات دهان و دندان خلاص ميكند. خوشنويسان در اين باره تصريح ميكند: ما هر قدر هم دندانهاي پوسيده و خراب را ترميم و درمان كنيم، باز هم در رشد شاخصهاي بهداشتيمان تأثيري نميگذارد. مقرون به صرفهترين روش تمركز روي كودكان و نوجوانان است و جامعه هدف ما زير 12 سالهها هستند و حدود 15 ميليون نفر را در بر ميگيرد.
تشويق بيمهها به كشيدن دندانرئيس اداره دهان و دندان وزارت بهداشت در پاسخ به سؤال جوان در رابطه با چارهانديشي اين وزارتخانه براي افرادي كه هم اكنون با چالشهاي دهان و دندان دست به گريبانند و توانايي پرداخت هزينههاي سرسامآور اين بخش را هم ندارند، ميگويد:بيمهها در گذشته فقط كشيدن دندان و دندان مصنوعي را تحت پوشش قرار ميدادند كه اين مسئله در حقيقت به بيدندان شدن مردم كمك ميكرد زيرا بيماري كه به دندانپزشك مراجعه ميكرد و توان مالي درمان بيماري دندانش را نداشت، به دليل بيمه بودن كشيدن دندان، آن را ميكشيد و دندان مصنوعي ميگذاشت. وي از طراحي بستهاي براي همه گروههاي جامعه در معاونت درمان خبر داد؛ بستهاي كه هنوز جزئيات آن مشخص نيست. خوشنويسان درباره دندانپزشك خانواده اجراي آزمايشي اين طرح در يكي از استانها خبر ميدهد و ميافزايد:جزئيات دندانپزشك خانواده مشخص و مصوب نيست و به عنوان يك موضوع جديد مطرح شده است.
