تصور نكنيد تنها با بالارفتن سن ممكن است به دردهاي عضلاني مبتلا شويد نه بد نشستن، غيراستاندارد خم شدن و غيرطبيعي راه رفتن هم از جمله عواملي است كه متأسفانه در سبك زندگي كردن نسل جديد بيشتر ديده ميشود و همه اينها آسيبهاي جدي به استخوانها و مفاصل وارد ميكند.
وقتي نوجواني با حالت قوز كرده چندين ساعت پشت رايانه مينشيند، با حالتي غيراستاندارد و در زماني طولاني كولهپشتي مدرسهاش را روي دوشش حمل ميكند و در نهايت چند ساعت متوالي و با شكلي غيرطبيعي پشت نيمكت كلاس مينشيند در واقع دارد فشار بيش از اندازهاي را به استخوانهاي بدنش وارد ميكند.
استخوانها به ويژه مهرههاي ستون فقرات در حالتهاي غيرطبيعي بخش مهمي از فشارهاي اين چنيني را براي تخليه به فواصل بين استخواني كه در آنجا غضروفها وجود دارد منتقل ميكنند. بعد از مدت كوتاهي ديگر اين غضروفها هستند كه نميتوانند فشار بيش از حد اين نوع حركات، نشستنها و راه رفتنهاي غيرطبيعي را دفع كنند پس مرحله ساييدگي غضروفها آغاز ميشود.
غضروفها در واقع انعطافدهنده و نرمكننده حركات مفصلي استخوانها هستند و با از بين رفتن تدريجي آنها رفته رفته حركات استخوانها سفت و سخت ميشود و علاوه بر اين شخص بايد درد بسيار زياد و مزمني را تجربه كند كه اين درد در مفاصل لگن، زانوها، ستون فقرات و دستها بيشتر ديده ميشود.
نكتهاي كه بهتر است در اينجاي بحث عنوان كنم اين است كه پدر و مادرها به عنوان كنترلكنندگان و مراقبان در شكلگيري حركات بدني نوجوانان ميتوانند نقش جدي داشته باشند تا ابتلا به دردهاي عضلاني در ميانسالي براي آنها رخ ندهد. فراموش نكنيد كه زمينه بيماري آرتروز ممكن است ارثي و ژنتيكي باشد پس اگر شما جزو دسته ميانسالاني هستيد كه اين درد را متأسفانه تجربه ميكنيد بهتر است در زندگي بزرگترهايتان دنبال رد و نشانهاي از وجود اين بيماري بگرديد. علاوه بر اين شكل گرفتن و تشديد اين بيماري عضلاني ممكن است به نوع تغذيه، سبك زندگي و نوع حركات فرد در دوران جواني نيز بازگردد كه ما به همه اينها نقش فرآيندهاي شيميايي، زيستي و نيروهاي بيومكانيكي در ابتلاي فرد به آرتروز ميگوييم.
براي درمان دردتان دست به دامن ورزش شويد
با پيشرفتي كه در علم پزشكي ايجاد شده هنوز هم درمان جدي براي آرتروز وجود ندارد. استفاده از مسكنهاي قوي و انجام عملهاي جراحي پيوند غضروف يكي از چند روشي است كه اجرا ميشود اما متأسفانه در كنار بهبودي عوارضي را هم بدنبال دارد.
اما من به عنوان يك پزشك معتقدم بيمار براي درمان درد حاصل از آرتروز بايد بدنبال روشي يا رفتاري باشد كه نه تنها پيشرفت بيمارياش را كندتر كند، بلكه بتواند درد را كاهش دهد و در نهايت كاركرد مفصل را حفظ كند يا بهبود بخشد. اگر از جمله چاق هايي هستيد كه حتي در زمان كاهش وزن هم بايد درد شديد آرتروز را تجربه كنيد با بهانه كردن اين درد خودتان را گول نزنيد و در مسير كاهش وزن جا نزنيد چون ميتوانيد در مدت تمرينها و ورزش كردن بخش زيادي از درد مفاصلتان را با مصرف مسكنهاي معمول مثل استامينوفن يا ايبوپروفن و آسپيرين تسكين دهيد.
اينكه ورزش مرتب، عضلات را تقويت ميكند و انعطافپذيري و توان حفظ تعادل را بهبود ميبخشد نكتهاي است كه برهمه اثبات شده است. ورزش نه تنها به تسكين درد و سفتي مفاصل كمك ميكند، بلكه سطح سلامت عمومي فرد را نيز ارتقا ميدهد. همچنين ورزش به عنوان وسيلهاي براي بهبود خلق و خو و براي پيشگيري از ساير بيماريهاي شايع در سالمندي مفيد است. من هم مانند ساير پزشكان رفتار درماني معتقدم ورزشهاي حرفهاي، سريع و شديد يا شركت در مسابقات ورزشي جدي ميتواند آرتروز را تشديد كند اما نتايج پژوهشها اثبات كرده كه زنان سالمند به عنوان آسيبپذيرترين دسته بيماران آرتروزي كه درد بيشتري را هم تجربه ميكنند تنها با انجام منظم يك ساعت فعاليت ورزشي متوسط در هر روز و تمرين منظم هفتگي كه اغلب به كمتر از يك ساعت در هفته ميرسد درد ناشي از آرتروز را در بدنشان كم كنند.
اگر نگران هستيد كه با ورزش كردن ممكن است ساييدگي مفاصل باعث دردهاي بعدي بيشتري شود سخت در اشتباه هستيد چون قطعاً ورزش نكردن ممكن است به طور مستقيم در آرتروز نقش داشته باشد. به علت تحليل رفتن عضلات حمايتكننده و جاذب ضربه، مثل عضلات اطراف زانو است كه اجزاي اصلي برنامه ورزشي كه براي مبتلايان به آرتروز توصيه ميشود، فعاليتهايي است كه انعطافپذيري، قدرت عضلاني و استقامت را افزايش ميدهند.
برنامه ورزشي بايد براي هر فرد به طور جداگانه طرحريزي شود تا از آسيب و تشديد آرتروز جلوگيري كند. اين امر به معناي آن است كه بايد پزشك، فيزيوتراپيست يا ساير متخصصان پزشكي باتجربه در درمان آرتروز در ابتدا فرد را ارزيابي كنند.
فعاليتهايي كه پزشك شما توصيه ميكند و اينكه چه اندازه و با چه فواصل زماني ورزش كنيد، به عوامل گوناگون بستگي دارد مثلاً اينكه كدام مفاصل درگير آرتروز هستند، شدت درد در چه حدي است، ميزان تناسب اندام شما چقدر است و اينكه شما به چه بيماريهاي ديگري مبتلا هستيد، شما بايد چه نوع ورزشي را در چه بازه زماني در روز يا هفته با تمركز بر بهبود كدام بخش از بدنتان انجام دهيد و. . . همه سؤالهايي است كه تنها از سوي پزشك شما و يك برنامهريزي ورزشي درست پاسخ داده ميشود.
ايروبيك اولويت انتخاب باشد
يك نسخهپيچي همگاني اينكه اغلب دردهاي بدن هر انساني اعم از عضلاني، استخواني، دردهاي بعد از آسيبديدگي جسمي مانند تصادف و حتي زخمهاي روحي با ورزشهاي هوازي بهبود پيدا ميكنند چون ورزشهاي هوازي با شرايط محيطي كه دارند همزمان با يك تير تمريني چند هدف سلامتي را در بدن شما نشانه ميروند.
علاوه بر همه اينها ورزشهاي هوازي كمشدت ميتواند كاركرد قلبي- عروقي و كلي بدن را بهبود بخشد، احساس سلامت در فرد ايجاد كند، به كنترل وزن كمك كند و در عين محافظت از مفاصل به تقويت عضلات كمك كند. گزينههاي مناسب شامل پيادهروي، شناكردن و پاروزني و استفاده از دستگاه ورزشي پيادهروي و حتي دوچرخهسواري ثابت با فشار كم است.
نبايدها: فراموش نكنيد بهبودي آرتروز در گرو انجام تمرينها كم فشار و مداوم است پس هوس دويدنهاي طولاني كه فشار بيش از حدي روي زانو ميآورد يا انجام ورزشهايي كه پرش، پيچش سريع يا توقف ناگهاني دارند مانند واليبال، بسكتبال، تنيس و فوتبال به سرتان نزند.
شنا كردن، قدم زدن در آب و نشستن در سوناي گرم و به طور كلي ورزشهاي درون آبي كه از آنها با عنوان هيدروتراپي ياد ميشود براي افراد مبتلا به آرتروز منافع متعددي دارند. آب گرم براي عضلات و مفاصل تسكيندهنده است. اثر شناوري آب فشار وارد بر مفاصل را كاهش ميدهد و آب مقاومتي را فراهم ميكند كه به افزايش قدرت عضلاتتان كمك ميكند. سعي كنيد كه ورزشهاي هوازي كمشدت را دستكم چهار بار در هفته حداكثر تا 30 دقيقه در روز انجام دهيد.
