يكي از خدماتي كه در دولتهاي گذشته، شاخص و شايد بتوان گفت مهمترين گزينه خدمت محسوب ميشود، خدمات عمراني و آباداني است (!) كه بارها و بارها در گزارشها به آنها اشاره ميشد. اما امروزه با گذشت زماني نه چندان دراز معلوم شده است كه بسياري از اين ساخت و سازها به قيمت نابودي محيطزيست و برخي از گونههاي نادر گياهي و جانوري صورت گرفته است.
دكتر محمدباقر صدوق، چهره ماندگار محيطزيست چندي پيش درخصوص يكي از اين طرحهاي عمراني (آزادراه تهران- شمال) به «مهر» گفته است: «آزادراه تهران- شمال اشتباه بزرگ سازمان حفاظت از محيطزيست كشور (در دولتهاي گذشته) بود اقدامي كه در آن شش شهر كشور حذف شد تا اين جاده و اين بزرگراه در كشور احداث شود، درست مثل اين بود كه يك انسان كليهاش را بفروشد تا براي خانهاش ويدئو بخرد.»
با اين مقدمه به يكي ديگر از اين اشتباهات ميپردازيم، يعني پروژه پرجنجال و بحثبرانگيز حفاري در ارتفاع 4 هزار متري بحر آسمان كرمان! در روز نهم بهمنماه سال گذشته فعالان محيطزيست در منطقه خبر از تخريب زيستگاههاي حيواني و مناطق حفاظت شده در بحر آسمان دادند و تومار امضا شدهاي براي خانم ابتكار ارسال كردند و از وي استمداد طلبيدند. در پس پرده اين جريان كه برخي از رسانهها، از جمله روزنامه جوان به آن پرداخته بود، شركتي به نام «شركت معدن تراورتن آسيا» موسوم به هفتچشمه قرار دارد و در پس نام اين شركتها چهرههاي با نفوذ محلي و منطقهاي و زيادهخواهان و ويژهخواراني قرار دارند كه در گذشته بخشي از زمينهاي بحر آسمان را در ارتفاع 4 هزار متري با قيمتهاي ميلياردي خريداري كرده بودند تا به اصطلاح در آنجا هنر معدنكاوي (يا به احتمال قريب به يقين هنر حفاري) را راهاندازي كنند.
در حالي كه پيش از آن طي مصوبه شماره 329 هيئت دولت و شوراي عالي محيط زيست در مورخه 9/2/88 و 29/2/89 ممنوعيت بهرهبرداري از معدن در آن منطقه به ثبت رسيده است و بر اساس مفاد قانوني كنوانسيونهاي بينالمللي كشورمان موظف به حفاظت از اين منطقه شده است. ضمن آنكه در شهريورماه سال گذشته مجوز بهرهبرداري از اين منطقه توسط آقاي جهانگيري، معاون اول رئيسجمهور لغو شد و در ديماه و بهمنماه گذشته سازمان حفاظت محيطزيست و شركتهاي آب منطقهاي هر يك در نامههاي جداگانه مخالفت خود را از ادامه فعاليت اين شركت اعلام ميكنند. اما با اين وجود، روز گذشته خبر فعاليت دوباره اين شركت و غرش لودرهاي تخريبگر آنان رسانهاي شد.
ياسر سمندري، فعال محيط زيست كه با جديت اين امر را دنبال ميكند در گفتوگو با خبرگزاري «مهر» از لطمهها و ضررهايي كه معدنكاوي به بحر آسمان وارد ميكند، ميگويد. وي با بيان اينكه منطقه بحر آسمان مركز ثقل تمام آبهاي منطقه، پناهگاه حيات وحش و زيستگاه صدها گونه جانوري از جمله خرس سياه سينه سفيد آسيايي و گياهان نادري است كه در دنيا بينظيرند و از طرفي سرچشمه اصلي تأمين آب تنها سد بتني پايهدار استان كرمان يعني سد جيرفت (هليل رود) است، ميگويد: اثرات مخرب و خسارات زيست محيطي وارده بر آبهاي زيرزميني اين حوزه مهم آبخيز استان كرمان، صدمات وارده بر پوشش گياهي منطقه در اثر فعاليت معدني، به دليل نياز به باطله برداري بالاي معادن مس پورفيري و حجم بالاي ذخيره معدني و عميق بودن آنها، حجم فوقالعاده بالاي تخريبها به دليل احداث جادههاي دسترسي را از مهمترين اثرات تخريبي حفر اين معدن عنوان ميكند.
به گفته او، قطع صدها گونه نادر گياهي و بعضاً با عمر بيش از 400ساله ارس كه حتي با صرف ميلياردها تومان نيز نميتوان تعداد معدودي از اين درختان را تكثير و احيا كرد، فرسايش شديد زمين به دليل شيب تند زمينهاي منطقه كه اغلب بين 30 يا 50 درجه هستند، خطر بروز سيل به هنگام بارندگي و نيز تخريب زيستگاههاي گونههاي نادر جانوري نيز از ديگر مشكلاتي هستند كه در پي احداث اين معدن به وجود خواهند آمد.
اين فعال محيط زيست ميافزايد: مهمترين اثر احداث اين معدن آلودگي ذخيره آب سد جيرفت است، چراكه زهاب اسيدي جزو مشكلات زيست محيطي كانسارهاي سولفيد فلزي است كه با اكسايش پيريت و ساير كانيهاي سولفيدي توليد ميشود و گسترش آن در معادن ميتواند خسارات فراواني را به محيطزيست وارد كند.
سمندري همچنين به بند 3 ماده 3 قانون بهسازي و حفاظت از محيط زيست اشاره ميكند و ميگويد: در اين بند آمده است صدور هر گونه پروانه اكتشاف و بهرهبرداري از مواد معدني براي مناطقي كه تحت عنوان پارك ملي، آثار طبيعي ملي، پناهگاه حيات وحش و منطقه حفاظت شده تعيين شدهاند موكول به موافقت شوراي عالي محيط زيست است اما معدن كاوان بدون كوچكترين نگراني قوانين زيست محيطي را ناديده ميگيرند.
با اين احوال بايد دولت و دستگاه قضا به اين پروژه ورود كند و براي جلوگيري از مهاجرت عشاير و ساكنان منطقه بحر آسمان به شهرها و پايتخت تدبيري بينديشند تا بحر آسمان هم به سرنوشت غمانگيز درياچه اروميه و زايندهرود و بختگان دچار نشود!
