طبق گزارش سازمان بهداشت جهاني، هرساله حدود 107 ميليون واحد خون اهدا شده، جمعآوري ميشود كه اين مقدار به هيچ عنوان جوابگوي نياز بشر نيست. كمبودهاي تغذيهاي، خونريزي، ناهنجاريهاي ژنتيكي، بيماريهاي مزمن يا مسموميتهاي دارويي مهمترين عاملهاي كمخوني هستند.
ازحدود سال 1996 مشخص شد كه خون از دو قسمت سلولها و نيز مايعي كه به طور منظم و يكطرفه در سيستم چرخشي بستهاي در جريان است و توسط انقباضات ريتميك قلب به جلو رانده ميشود تشكيل شده است و پژوهشگران سالهاست ميكوشند خون مصنوعي بسازند تا مشكل حجم خونهاي اهدايي رو به كاهش را در شرايط نياز (هنگام تزريق خون در جراحيها و موقعيتهاي اورژانسي)، بهبودبخشيده و آسان كنند.
شايد اين شبيه يك رؤيا يا كابوس باشد اما به زودي و به سادگي اتفاق خواهد افتاد. ساخت خون مصنوعي توسط ولكام تراست، دومين بنياد خيريه بينالمللي پزشكي و تحقيقات براي نجات جان انسانها در آينده نزديك صورت خواهد گرفت و هدف آن پيدا كردن راهي براي توليد خون مصنوعي در مقياس زياد است.
محققان انگليسي اعلام كردند كه اولين خون ساخته شده در آزمايشگاه در سال 2016 به بيماران تزريق ميشود. اين خون مصنوعي با استفاده از گلبولهاي قرمز در آزمايشگاه توليد ميشود. اين پروژه توسط سازمان انتقال خون اسكاتلند برنامهريزي شده است و تمام هزينههاي آن به مبلغ 5/8 ميليون دلار را بنياد خيريه ولكام تراست انگليس تأمين ميكند.
محققاني از دانشگاههاي كمبريج، بريستول، ادينبورگ، لافبورو و انتقال خون ايرلند در پروژه توليد خون آزمايشگاهي همكاري ميكنند. ساخت خون مصنوعي به اين روش با استفاده از سلولهاي بنيادي القا شده صورت ميگيرد و در حال حاضر سلولهاي قرمز خون نوع O توليد شده است.
دراين روش ابتدا سلولهاي بنيادي به يك لايه ميان پوستي و پس از آن به سلولهاي خوني تبديل ميشوند. اين سلولها پس از توسعه به سلولهاي قرمز مبدل ميشوند و در نهايت هسته سلول به داخلشان تزريق ميشود.
تحقيقات مشابهي در اين زمينه در سراسر جهان صورت گرفته است ولي اين اولين بار است كه خوني مطابق با استانداردهاي بدن انسان ساخته ميشود. سلولهاي اوليه براي توليد خون، فيبروبلاست انسان است كه پس از توسعه به سلولهاي بنيادي القا شده تبديل ميشود.
به گفته پروفسورمارك ترنر، محقق اسكاتلندي كمخوني، وضعيتي است كه درآن، تعداد يا اندازه گلبولهاي قرمز يا مقدارهموگلوبين موجود درخون كاهش يافته و تبادل اكسيژن و دياكسيدكربن بين خون و سلولها دچار اختلال ميشود و بايد به طور منظم به بيمار خون تزريق شود. اين محقق و تيم وي روش كشت سلولهاي قرمز را توسط سلولهاي بنيادي توسعه دادهاند.
خون مصنوعي شامل مخلوطي از فلوئورو كربنها و محلول آب نمك است و از مواد فعالي استفاده ميشود كه سبب مخلوط شدن آب و روغن(چربي) ميشوند. اين محلول سپس به بيماران براي مصرف داده ميشود.
در طول اين مدت هنگامي كه خون مصنوعي، اكسيژن را به بافتها تحويل ميدهد، مولكولهاي فلوئورو كربن از طريق بازدم از بدن خارج ميشوند. در خونهاي مصنوعي از پرفلوئوروكربنها يا هموگلوبينهاي اصلاح شده براي حمل اكسيژن به بافتها استفاده ميشود. پرفلوئوروكربنها، زنجيرههاي هيدروكربني چرب و درازي هستند كه شامل فلوئورين ميباشند. فلوئورين توانايي دريافت اكسيژن از ششها و آزاد كردن آن به داخل بافتها را دارد. مواد خون مصنوعي هرچند در حذف خطر بيماريهاي حاصل از انتقال در تزريق خون ارزشمند هستند و از ناهمخواني تصادفي گروههاي خوني جلوگيري ميكنند اما به كاملي مواد موجود در خون نيستند چون فقط توانايي حمل اكسيژن را دارند و نميتوانند ديگر عملكردهاي مهم خون را انجام دهند يا جايگزين آنها شوند. محلول هموگلوبين شامل هموگلوبينهايي هست كه به منظور افزايش طول عمر در رگهاي خوني و حتمي شدن توانايي حمل اكسيژن به مقدار كافي ازگلبولهاي قرمز جدا شده و به طور شيميايي تغيير يافتهاند.
اين فرايند توسط مارك ترنر در اواخر سال ۲۰۱۶ و اوايل سال ۲۰۱۷ روي بيماران ساكن در انگلستان آزمايش خواهد شد. ابتدا سلولهاي انساني جمعآوري و به سلولهاي بنيادي تبديل ميشوند. سپس ايجاد شرايط بيوشيميايي بسيار ويژهاي همانطور كه در بدن انسان يافت ميشود براي كشت سلولهاي گروه خوني O ايجاد ميشود. در حال حاضر هزينه توليد يك واحد خون به روش پروفسور مارك ترنر حدود ۱۴۵ يورو ميشود اما اين هزينه با توليد در مقياس صنعتي ممكن است كاهش يابد.
medicalnewstoday. com
