معاون علمي و فناوري رئيسجمهور از تلاش براي تسلط محصولات دانش بنيان در بازار در سال جاري و تشديد فعاليت كارگروههاي ارزيابي شركتهاي دانش بنيان در اين راستا خبر داد. اين خبر را اظهارات معاون توسعه و فناوري معاونت علمي و فناوري رئيسجمهور مبني بر افزايش سرعت توليد محصولات دانش بنيان تكميل كرد.
امروز شاهديم در كمتر از دو دهه پاسخ به پرسش «علم بهتر است يا ثروت؟» تغيير كرده است. پرسشي كه شايد جزو اولين پرسشهاي فلسفي بود كه انديشه و ذهن كودكانه شمار زيادي از فرزندان اين مرز و بوم را در فرآيند تعليم و تربيت به خود مشغول كرد. امروز تحليل اين تعبير شكل گستردهتري يافته به طوري كه امروزه ثروتي بهتر است كه از علم به دست آيد و علمي بهتر است كه بتوان از آن ثروت به دست آورد.»
قالب نمايش اين مورد، شركتهاي دانش بنيان هستند كه نقش چوب جادوي ارتباط بين صنعت و دانشگاه را ايفا ميكنند. حلقه واسطي كه دانش توليد شده در دانشگاهها و مراكز پژوهشي و تحقيقاتي را به مراكز توليد محصول متصل ميكنند. زبان اين شركت ها، يك زبان مشترك بين دو سر تجاريسازي دانش و به محصول رساندن ايدهها است. به عبارتي توليدات دانشگاهها را براي مراكز توليدي و نيازهاي كارخانجات و مراكز توليدي و بازار و جامعه را براي دانشگاهها ترجمه ميكند. به بيان ديگر شركتهاي دانش بنيان آمدهاند تا رؤياي ارتباط صنعت و دانشگاه در كشورمان را محقق كنند.
از طرفي بازار و اقتصاد سنتي كه به بيان معاون علمي رياست جمهوري در برابر تحول مقاومت ميكند، همزمان نسبت به محصولات فناورانه و به روز كشش نشان ميدهد. اين تناقض رفتار بازار چند مسئله را براي دانشي كه قرار است به توليد ثروت بينجامد، روشن ميكند.
مهندسي معكوس در ايجاد شركتهاي دانش بنيان
اول اينكه در ايجاد شركتهاي دانش بنيان بايد بر اساس مهندسي معكوس حركت كرد. يعني پايهگذاري اين شركتها بايد بر اساس استانداردهاي جهاني باشند نه اينكه با اكتفا به حداقلها و به اميد رسيدن به استانداردهاي جهاني اين شركتها را راه اندازي كرد.
مزيت اين طرز تفكر و مديريت به اين شيوه اين است كه اولاً به جريان برندسازي از محصولات اين شركتها كمك ميشود و از طرفي شركتهاي دانش بنيان بينالمللي شركتهاي ايراني را جديتر ميگيرند و همين تبادل دانش را محقق ميكند. در عين اينكه راهها و تبصرههايي براي دور زدن تحريمها (در صورت ادامه وجود آنها) مييابند، زيرا مجبور خواهند شد به دانش ايران نيز در رشد فناوريهاي نوين تكيه كنند. از طرف ديگر كلاس علمي و پژوهشي دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي به فراخور به روز شدن نيازها و توقعات از آنها ارتقا پيدا ميكند و پوياتر ميشود و خود اين در فرآيند توليد علم و تحويل آن به چرخه توليد ثروت موفقيتهاي بزرگي نصيب كشورمان ميكند. به طور كلي ايجاد بسترهاي شبكهاي از ديگر زيرساختها و لوازم موفقيت اين شركتها در جريان دستيابي به اهداف كوتاه، ميان و بلند مدتشان است.
حمايت در ازاي دريافت خدمت
و محصول
علاوه بر اينها، تقويت باور عمومي به توانايي و كارايي شركتهاي دانش بنيان و معرفي مصاديق خارجي آن از جمله شركتهاي مايكروسافت و نوكيا عزم ملي و مشاركت مردمي را براي داشتن چنين شركتهايي در كشورمان با جريان توسعه اين شركتها همراه ميكند كه اتفاقاً به نظر ميرسد اين گزينه از سايرين قدرتمندتر هم باشد. شبكهاي از بستر قانوني، حذف قوانين و آئيننامههاي دست و پاگير، سبكسازي مراحل اداري در مسير فعاليت شركتهاي دانش بنيان و در اختيار گذاشتن امتيازات و تسهيلات كاناليزه شده در ازاي دريافت محصول و خدمات از شركتهاي دانش بنيان به طوري كه به آمادهخوري از جيب دولت عادت نكنند، به اضافه بازاريابي محصولات و معرفي توانايي اين شركتها به بازار و نيازهاي بازار به اين شركتها يعني بازاريابي پويا و همچنين حمايت از محصولات كاربردي با بازدهي اقتصادي بالا و مشتري پسند و نه ايدههاي انتزاعي و بدون كاربرد مجموعهاي هستند كه شركتهاي دانش بنيان براي تقويت به آنها نياز دارند.
برنامهريزي بر اساس منابع محدود
همچنين طبيعي است كه منابع كشور براي ورود به تمام عرصههاي فناوري كافي نيست. بنابراين بايد در عرصههايي وارد شويم كه توانايي رقابت در آنها را داريم مثل صنايع نفت و گاز و پتروشيمي، فناوري هستهاي، فناوري نانو و زيست فناوري، كشاورزي و محصولات معدني و كاني و محصولات فولادي و ذوب آهن ميتوانند افقهاي پيشرفتهتري برايمان ترسيم كنند، در عين اينكه بازار نيز نمودهايي از اين تحركات را مشاهده كند.
البته قرار گرفتن عزم معاونت علمي رئيسجمهور بر اين مسير توانسته در اولين گام، وزارت علوم و مجموعه آموزش عالي را نيز با خود همراه كند به اضافه راهاندازي صندوق نوآوري و شكوفايي كه سرمايهگذاريهاي خطرپذير را حمايت ميكند گامهاي مؤثري هستند كه در صورت پيگيري بازده خوبي خواهند داشت. به هر رو، روز گذشته سورنا ستاري، معاون علمي و فناوري رئيسجمهور در مراسم افتتاح دومين نمايشگاه تجهيزات و مواد آزمايشگاههاي ساخت ايران اعلام كرد: امسال به دنبال تسلط محصولات دانشبنيان در تمام بازار هستيم و در اين راستا كارگروههاي ارزيابي شركتهاي دانشبنيان فعال شده و اسامي شركتها نيز به زودي اعلام ميشود.
ستاري اضافه كرد: همچنين مشكلات بيمه و گمرك محصولات دانشبنيان نيز حل شده است و با توجه به تأكيدات مقام معظم رهبري و رئيسجمهور در تقويت اقتصاد دانشبنيان به دنبال تدوين آييننامههاي جديد براي ايجاد شركتهاي دانشبنيان در دانشگاهها هستيم.
