وجود مشكلات زيستمحيطي و شهري سبب شد تا مديريت شهري بر اساس قوانين موجود نسبت به جلوگيري ازآلودگي زيست شهري و تعطيلي يا انتقال اين صنايع وارد عمل شود كه با تلاشهاي صورت گرفته كه گاه تا 20 سال هم برآورد شده است، سرانجام بر اساس قوانين موجود و اخطارهاي پيدرپي و عدم تطبيق فعاليت اين مراكز با قوانين زيستمحيطي با دادن فرصت به اين صنايع زمينه تعطيلي يا انتقال اين مراكز به خارج از شهر فراهم شود.
گسترش فضاي شهري و توسعه مناطق مسكوني ودر تمام جهات جغرافياي شهر تهران در دهههاي گذشته اين شهر را از نظر وسعت و جمعيت به يك ابرشهر تبديل كرده است تا آنجا كه گسترش شهري از شمال به دامنه كوهها كشيده شده و از جنوب نيز به مزارع كشاورزي و باغات و از شرق به اراضي ملي تحت حفاظت محيطزيست و از غرب هم به كارخانجات صنعتي و توليد ختم شود. افزايش جمعيت وگسترش فضاها و فعاليتهاي شهري عملاً اين كلانشهر را در رده بالاي شهرهاي آلوده قرار داده است. تردد وسايل نقليه موتوري، وجود كارخانجات توليدي صنعتي و دست به دست دادن ساير عوامل زندگي شهرنشيني سبب شده است تا آلودگي هوا دراين كلانشهر به بزرگترين معضل شهري تبديل شود و تلاشهاي صورت گرفته براي كاهش آلودگي نه تنها پاسخگو نباشد بلكه با گذشت زمان بر آلودگي و آلايندههاي هوا افزوده شود و تبعات تخريب محيطزيست شهري خسارت جاني و مالي فراواني را به شهروندان، شهر تحميل كند.
سالمسازي هواي پايتخت، مهمترين اولويت سال 93
در اين زمينه رئيس كميته محيطزيست شوراي شهر تهران با بيان اينكه مهمترين مطلبي كه در شهر تهران و ساير كلانشهرهاي كشور اهميت دارد بهداشت وسلامت مردم است، تأكيد كرد: اين سلامتي در گرو سالم بودن محيطزيست و سالم بودن آب و هواست، بنابراين مهمترين اولويت شهر تهران در سال 93 سالمسازي هواي پايتخت است.
محمد حقاني با بيان اينكه بايد ترتيبي اتخاذ شود كه مردم از هواي سالم استفاده كنند، گفت: در حال حاضر 80 درصد از ريشههاي آلودگي هواي پايتخت در گرو خودروهايي است كه آلودگي ايجاد ميكنند و به عنوان آلودگي متحرك هستند و بخشي نيز مانند صنايع آلاينده ثابت هستند.
وي با بيان اينكه طبق قانون بايد در تمامي فعاليتهاي روزانه اعم از فعاليتهاي اقتصادي و اجتماعي از تخريب محيط زيست جلوگيري كنيم، خاطرنشان كرد: بنابراين اگر هر يك از ما به اين اصل قانوني توجه كنيم بسياري از مسائل حل ميشود. درست است اين وظيفه بر عهده سازمان محيط زيست است اما براي حركت به محيط زيست سالم وظيفهاي همگاني تلقي ميشود.
رئيس كميته محيط زيست شوراي شهر تهران معتقد است: محيط زيست به عنوان ظرفي است كه انسانها مظروف آن هستند، بنابراين ما به محيط زيست سالم نياز داريم، از طرفي مهمترين خطري كه امروز زمين را تهديد ميكند، آلودگي هوا و گازهاي گلخانهاي و در نهايت گرم شدن زمين است. حقاني با اشاره به آلودگي صنايع مختلف در شهر تهران تصريح كرد: توليدات صنعتي ما هر چند كم هستند اما آلودگي آنها زياد است كه در برنامههايي كه توسط شورا و شهرداري و ساير مراكز مربوطه انجام ميشود، كاهش آلايندگي ناشي از صنايع آلاينده در دستور كار قرار دارد.
كوچ مراكز توليدي و صنعتي از پايتخت
به دليل توليد آلودگي و آلايندگي از سوي برخي از مراكز توليدي و صنعتي و همچنين همجواري اين منابع با بافتهاي مسكوني، شركت ساماندهي صنايع و مشاغل شهر با شناسايي مراكز توليدي و صنعتي كه به نوعي در بافت شهري توليد انواع و اقسام آلودگي و آلايندگي ميكنند گام برداشته و نسبت به تعطيلي يا تغيير كاربري يا انتقال اين مراكز به خارج از شهر اقدام كرده است كه در اين زمينه ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
احداث مركز خريد و فروش پرندگان: در راستاي مديريت و كنترل بيماري آنفلوآنزاي مرغي و ساماندهي پرندگان مقرر شد كه حداقل در دو نقطه شهر تهران بازار عرضه پرندگان زينتي احداث گردد و با لحاظ كردن تمامي اصول فني و بهداشتي در اين بازارها از انتقال بيماري آنفلوآنزا به پرندگان و انسان جلوگيري به عمل آيد. در اين خصوص با تعامل با مناطق و پيگيريهاي مكرر زميني واقع در منطقه 18 به آدرس بزرگراه آزادگان بعد از خليج- نوروزآباد، روبهروي انبار شركت توزيع برق تهران بدين منظور در نظر گرفته شد.
مجتمع صنفي خدماتي خاوران: مجتمع صنفي خاوران از مهمترين مجتمعهاي صنفي- خدماتي تحت پوشش شركت ساماندهي است كه با مساحت 240 هكتار در كيلومتر 15 جاده خاوران واقع شده است، اين مجتمع دربرگيرنده صنوف فروشندگان چوب و تخته با مساحت 24 هكتار- درودگران با مساحت 21 هكتار- آهنكاران ساختماني با مساحت 28 هكتار- ماشينساز و فلزتراش شهر ري با مساحت 11هكتار- نوآوران (قسمت دوم مجموعه درودگران) با مساحت 15 هكتار و مجموعه فناوران با مساحت 42 هكتار ميباشد.
تجمع صنوف مزاحم و آلاينده درمجتمع صنفي خدماتي خاورشهر: اين مجتمع با مساحت حدود 26 هكتاردر كيلومتر 12 جاده خاوران جهت انتقال صنوف مزاحم و آلاينده شهر تهران بااولويت واحدهاي فلزتراشي، آهن كاري، صنايع فلزي، سنگتراشي و سنگفروشي واقع گرديده است. درحال حاضر مطالعات و نقشههاي اوليه آن تهيه و اقدامات لازم در خصوص اخذ مجوز ساخت در حال پيگيري است و نقشههاي اجرايي (فاز دوم) در دست تهيه ميباشد.
احداث مجتمع صنفي- خدماتي: اين مجتمع با مساحت حدود 65 هكتار در كيلومتر 17 جاده تهران- ورامين جهت انتقال و استقرار صنوف ماشينساز و فلزتراش شهر ري، درودگران و ساير صنوف مشمول طرح انتقال در نظر گرفته شده كه بر اساس درخواست شركت ساماندهي شركت ساماندهي از شهرداري منطقه 20 و پس از مجوز ساخت براي سه بلوك، عمليات احداث اين مجتمع آغاز گرديده و در حال حاضر بلوك 1001 در مرحله سفتكاري، بلوك 1006 در مرحله نصب اسكلت و بلوك 1007 در مرحله نصب اسكلت ميباشد، ضمناً عمليات تسطيح، بسترسازي و زهكشي در بخشي از سايت انجام گرديده است.
بازار گل: يكي از پروژههاي مهم شركت ساماندهي پروژه احداث بازار عرضه گل و گياه است كه از لحاظ اقتصادي نيز نقش مهمي را در پروژههاي اين شركت ايفا ميكند.
با توجه به فاصله نزديك مجتمع صنفي، خدماتي خاوران با مركز عرضه گل و گياه فعلي و با عنايت به دسترسي مناسب، توجيهات فني و اقتصادي آن و با وجود زمين به ميزان كافي، محل اين پروژه در ابتداي ورودي مجتمع خاوران پيشبيني شده است.
برخورد قانوني با كارخانجات توليدي
و صنعتي بزرگ آلاينده پايتخت
در كنار فعاليتهاي صورت گرفته براي ساماندهي مشاغل و صنايع شهر تهران مديريت شهري تمام تلاش خود را براي انتقال يا برخورد قانوني باكارخانجات بزرگ شهري آغاز كرده است كه بر اين اساس با برخي از كارخانجات همچون كارخانجات چيتسازي ري و ايوفو (توليد محصولات چدني) آغاز كرده كه سرانجام با پيگيريهاي به عمل آمده زمينه انتقال اين صنايع يا تعطيلي آنها فراهم شده كه اين موضوع علاوه بر اجرايي كردن قوانين شهري در زمينه مراكز توليدي و صنعتي آلاينده است و به نوعي پاسخي است به درخواستهاي مكرر شهروندان ساكن در محدوده اين مراكز كه سالهاست به دليل همجواري انواع و اقسام معضلات و مشكلات شهري وزيستمحيطي را تحمل كردهاند. در حال حاضر به گفته رحمتالله حافظي دبير كميسيون خدمات شهري و سلامت شوراي شهر تهران مذاكرات براي تعطيلي يا انتقال اين كارخانهها در حال انجام است. در اين زمينه همچنين شاعري رئيس ستاد توسعه پايدار و محيطزيست شهرداري تهران افزود: كارخانههاي آلاينده كه درتهران فعاليت ميكنند بايد هر چه سريعتر تعيين تكليف شوند و در اين زمينه بايد مصوبه سال 1365 كه مربوط به خروج مشاغل كارخانههاي آلاينده تا شعاع 120 كيلومتري است به اجرا درآيد. وي تأكيد كرد: اين كارخانهها بايد پلمب و كارگران آن نيز ساماندهي شوند.
سخن آخر
عزم مديريت شهري و همچنين كارخانجات بزرگ براي ساماندهي مراكز صنعتي توليدي آلاينده ميتواند گام اساسي باشد براي ورود به مباحث علمي براي سالمسازي هواي پاك پايتخت، البته اين موضوع بايد به گونهاي دنبال شود كه مصالح و منافع و درخواستهاي شهروندان در آن ديده شود و از سوي ديگر زمينه فعاليت مراكز پاك و سبز فراهم شود و اگر قرار است اقدامات عملي براي انتقال يا تعطيلي اينگونه مراكز در نظر گرفته شود، بايد در يك تصميم مجلس، مصالح و منافع شاغلان اين مراكز نيز مدنظر قرار گيرد تا همراهي و همكاري براي پيشگيري از انواع آلودگيها به ثمر برسد و اين اقدامات به گونهاي ساماندهي شود كه الگوي مناسبي براي جلوگيري از ساير منابع آلودهكننده و آلاينده پايتخت باشد.
