دو روز پس از پيروزي نسبي مخالفان غربگراي اوكراين و سفر رئيسجمهور اين كشور به مناطق شرقي، روسيه تاكنون نسبت به تحولات اخير اين كشور واكنش جدي نشان نداده است. در مقابل، بهرغم تأكيد اوليه غرب بر پايبندي بر مفاد توافقنامه صلح بين مخالفان و دولت اوكراين، اتحاديه اروپا و امريكا بلافاصله پس از تسخير ساختمان رياست جمهوري اوكراين به دست مخالفان از اين اقدام استقبال كردند.
به گزارش «جوان»، رئيسجمهور روسيه در حالي نسبت به اوضاع داخلي اوكراين سكوت كرده است كه روز جمعه پس از امضاي توافقنامه صلح بين مخالفان و ويكتور يانوكويچ، رئيسجمهور اوكراين، با ابراز خرسندي از اين توافق اميدوار بود كه مفاد آن هرچه سريعتر اجرا شود. حتي ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه در تماس تلفني يك ساعته با باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا كه بلافاصله پس از امضاي توافقنامه صورت گرفت، درباره حل و فصل بحران اوكراين مذاكره كردند تا زودتر مسئله اين كشور حل شود. اما آنچه در عمل شاهد بوديم، عدم پايبندي غرب و مخالفان بر اجراي توافقنامه صلح بود كه چند ساعت بيشتر دوام نياورد. هرچند مقامات اتحاديه اروپا و امريكا بر اجراي توافقنامه تأكيد داشتند، اما پس از آنكه مخالفان توانستند كنترل ساختمان رياست جمهوري را در كييف، پايتخت اوكراين به دست بگيرند، كشورهاي غربي از اين اقدام مخالفان حمايت كردند كه با واكنش روسيه مواجه شد. روسيه در پيامي به غرب اعلام كرد كه چگونه است كه غرب روز جمعه از امضاي توافقنامه استقبال ميكند درحالي كه روز بعد اقدام مخالفان را تأييد ميكند. پس معلوم ميشود كه غرب از مخالفان حمايت ميكند و حاضر به حل بحران اين كشور به صورت مسالمتآميز نيست.
واكنش پوتين سخت خواهد بود
اگرچه پوتين تا به حال نسبت به بحران اوكراين حالت انفعالي داشته و سكوت كرده، اما در آينده اين سكوت شكسته ميشود و واكنش جدي روسيه را در پي خواهد داشت. زيرا روسيه اوضاع اوكراين را با عصبانيت مينگرد و نميخواهد دروازه ورود به اروپا را از دست بدهد. اهميت اوكراين براي روسيه را ميتوان در سياستهاي عملي مسكو در ماههاي اخير مشاهده كرد. در همين راستا پوتين در دسامبر سال گذشته ميلادي در ديدار با يانوكويچ حاضر شد براي حل بحران اين كشور يك وام 15 ميليارد دلاري براي تقويت اقتصاد اين كشور به دولت اوكراين بدهد و همچنين بهاي گاز صادراتي به اوكراين را يك سوم كاهش داد تا مخالفان را راضي كند، اما در عوض اتفاق ديگري در اين كشور افتاد و نه تنها مخالفان به خانههايشان بازنگشتند، بلكه به اعتراضات خود در خيابانها ادامه دادند تا دولت طرفدار روسيه را سرنگون كنند. مخالفان روز شنبه نيز به موفقيتهايي دست يافتند و رئيسجمهور را از پايتخت فراري دادند. اگرچه پارلمان اوكراين روز شنبه رأي به بركناري يانوكويچ داد، اما در حال حاضر وي رئيسجمهور كنوني اين كشور است و اگر در روزهاي آتي انتقال قدرت در اين كشور رخ دهد، مطمئناً روسيه اين سكوت معنادار را خواهد شكست و پاسخ قاطعانهاي به مخالفان اوكراين و حاميان غربياش خواهد داد. حداقل كار عملي در مقابله با مخالفان اوكراين از سوي روسيه ميتواند اين باشد كه به احتمال زياد روسيه همان بلايي را بر سر اوكراين و اتحاديه اروپا بياورد كه در سال 2009 انجام داد و با بستن شيرهاي گاز به روي كشورهاي اروپايي توانست از اين كشور امتياز بگيرد. اكنون مخالفان تا حدودي به موفقيت دست پيدا كردهاند، اما آينده سياسي اين كشور همچنان مبهم به نظر ميرسد. با توجه به اينكه مناطق شرقي اوكراين كه از نظر كشاورزي و اقتصادي نسبت به مناطق غربي غني به نظر ميرسد از طرفداران مسكو به حساب ميآيند و مناطق غربي طرفدار پيوستن به اتحاديه اروپا در واقع از نظر اقتصادي چندان غني نيست تا بتواند خود را با ساختارهاي اتحاديه اروپا مطابقت دهد و اين يك بحراني در آينده سياسي و اقتصادي اين كشور است. اين بحران دامنهدار در آينده تبعات ناشي از دوري از مسكو را نشان خواهد داد.
واكنش وزارت خارجه روسيه به غرب
تحولات دو روز اخير اوكراين نگراني مقامات مسكو را در پي داشته است. هر چند تصميم جدي نسبت به مقابله با مخالفان غربگراي اوكراين از سوي كرملين اتخاذ نشده است، اما وزير خارجه روسيه در پيامي از كشورهاي حامي مخالفان انتقاد كرد. به گزارش فارس به نقل از خبرگزاري رويترز، «سرگئي لاوروف» وزير خارجه روسيه روز شنبه در تماس تلفني با «جان كري» همتاي امريكايي خود، اقدامات مخالفان دولت اوكراين را مورد انتقاد قرار داد. بنا بر بيانيهاي كه وزارت خارجه روسيه منتشر كرد، لاوروف در اين تماس تصريح كرده است كه رفتارهاي مخالفان برخلاف توافق امضا شده با دولت بوده و اين توافق را به شدت تضعيف كرده است. لاوروف ديروز همچنين به وزيران خارجه سه كشور فرانسه، آلمان و لهستان كه به عنوان ميانجي به اوكراين رفته بودند، توصيه كرد از نفوذ خود براي متقاعد كردن مخالفان به پايبندي به توافق صلحي كه دو روز قبل امضا شد، استفاده كنند. مخالفان غربگراي «ويكتور يانوكويچ» رئيسجمهور اوكراين روز شنبه با وجود امضاي توافق صلح، وارد اقامتگاه وي شدند و اين محل را تصرف كردند. پارلمان اوكراين هم كه تحت فشار مخالفان از حاميان يانوكويچ خالي شده بود، رئيسجمهور و چهار وزير كابينه دولت را بركنار كرد. همچنين پارلمان «يوليو تيموشنكو» نخستوزير اسبق را كه يكي از رهبران مخالفان دولت است آزاد كرد و قانون اساسي اين كشور را به وضعيت سال 2004 بازگرداند.
روسيه پرداخت وام به اوكراين را معلق كرد
وزير دارايي روسيه اعلام كرد كه كشورش نسبت به پرداخت قسط دوم وام اعطايي به اوكراين تا تشكيل دولت جديد در اين كشور اقدام نميكند و پرداخت آن را به حالت تعليق در آورده است. آنتون سيلوانف، وزير دارايي روسيه روز يكشنبه گفت: «روسيه پس از تشكيل دولت جديد اوكراين درباره واگذاري وام به اين كشور تصميم ميگيرد». وي با بيان اينكه هفته گذشته درباره اعطاي قسط دوم اعطاي وام به اوكراين به ارزش 2ميليارد دلار با مقامهاي اين كشور گفت وگو كرديم، افزود: «اما به دليل تحولات اساسي سياسي در اين كشور بايد بدانيم با چه دولتي همكاري ميكنيم». وي گفت: «به همين خاطر قصد داريم درباره اعطاي وام به اوكراين تا زمان تشكيل دولت جديد صبر كنيم و ببينيم اين دولت چه سياستهايي را اتخاذ ميكند». با توجه به اظهارات وزير دارايي روسيه، در صورتي كه دولت غربگراي ضد روس در اوكراين سركار آيد، ممكن است هيچ پرداختي از سوي مسكو صورت نگيرد و حتي اقدامات عملي ديگري براي مقابله با دولت جديد اوكراين از سوي مقامات كرملين اتخاذ شود. اين اقدام مسكو تازه شروعي براي مخالفان غربگراي اوكراين است و در آينده تبعات جبرانناپذيري بر اقتصاد اوكراين از سوي مسكو خواهد داشت.
تيموشنكو: در انتخابات شركت ميكنم
نخستوزير اسبق اوكراين كه روز شنبه بعد از تصرف پايتخت به دست مخالفان از زندان آزاد شد، اعلام كرد در انتخابات رياستجمهوري اين كشور شركت ميكند. وي كه از دو سال پيش در زندان به سر ميبرد، پس از رأي پارلمان اين كشور آزاد شد و اكنون يكي از رهبران مخالفان در صف مبارزه با دولت قرار گرفته است. به گزارش فارس به نقل از خبرگزاري فرانسه، يوليا تيموشنكو نخست وزير سابق اوكراين همچنين گفت: «من مطمئن هستم كه اوكراين به زودي به اتحاديه اروپا خواهد پيوست و اين همه چيز را تغيير خواهد داد.». تيموشنكو در بيانيه خود كه بلافاصله بعد از آزادي وي از زندان منتشر شد، با بيان اينكه «ديكتاتوري سقوط كرده»، گفت: «من به لطف مردمي كه براي دفاع از خود، خانواده و كشورشان به خيابانها آمدند، آزادشدم». اظهارات تيموشنكو درحالي است كه اكنون وي ديگر تنها رهبر مخالفان نيست و افراد ديگر نيز هستند كه خود را محق رئيسجمهور شدن ميدانند كه ممكن است اختلافاتي را در بين رهبران مخالف دولت در آينده نزديك ايجاد كند.
