اختلافات گازي ايران و تركيه درباره پرداخت جريمه از سوي دو طرف گرچه موضوع تازهاي براي صنعت نفت ايران نيست اما عزم جدي تركيه براي اخذ غرامت از ايران همراه با درخواست افزايش دو برابري واردات گاز از ايران چالش بزرگي را براي وزارت نفت به وجود آورده است.
تركها از قيمت گاز ايران همواره انتقاد ميكنند و طي يك ماه گذشته با بزرگنمايي اين موضوع و همچنين افت فشار صادرات گاز به تركيه، به ايران آمدند و خواستار تعيين تكليف ميزان واردات گاز ايران، ميزان آن و مهمتر از همه بهاي هر متر مكعب گاز شدند. مقامات ايراني اما در مقابل بر اين باورند كه قيمت گاز ايران منطبق بر قيمتهاي جهاني است و لحاظ كردن هرگونه تخفيف در صادرات گاز خود را منتفي اعلام كردند.
موضع مشخص جمهوري اسلامي ايران درباره طرح موضوع شكايت تركيه از كشورمان به بهانه گرانفروشي گاز، همچنان حفظ شده بود كه موضوع پرداخت 2 تا 5/2 ميليارد دلار غرامت به آنكارا كمي وضعيت را تغيير داد تا اذهان به سمت بازي جديد تركها سوق داده شود.
به نظر ميرسد آنكارا براي بخشيدن اين غرامت خواستار افزايش ميزان واردات گاز ايران به همراه تخفيف و كاهش قيمت اين حامل انرژي شدهاند كه وزارت نفت را در دوراهي بزرگي قرار داده است به طوري كه وزير نفت درباره واقعيت داشتن اين موضوع گفت: فعلاً با تخفيف گازي به تركيه موافقت نكردهام. بر اساس پيشنهاد تركها، مذاكراتي براي افزايش حجم صادرات گاز ايران از ١٠ ميليارد مترمكعب به ٢٠ ميليارد مترمكعب انجام شده است كه در صورت توافق حجم صادرات گاز طبيعي ايران به تركيه تا دو برابر افزايش خواهد يافت.
اين در حالي است كه تركيه به دليل گرانفروشي و كمفروشي از گاز ايران به داوري بينالمللي شكايت كرده كه پيش بيني ميشود در صورت محكوميت گاز ايران در اين دادگاه بينالمللي، شركت ملي گاز بايد غرامت 2 تا 5/2 ميليارد دلاري به بوتاش تركيه پرداخت كند. ييلديز وزير انرژي تركيه كه چندي پيش به ايران سفر كرده بود نيز در اين باره گفت: 99 درصد «يقين» دارم كه رأي دادگاه به نفع تركيه خواهد بود و آنكارا 2 ميليارد دلار غرامت از ايران ميگيرد؛ به ايران نيز گفتهايم قيمت گاز صادراتي شما گران است و در صورت عدم مذاكره پيرامون آن به ديوان داوري بينالمللي شكايت خواهيم كرد. تركها ميگويند اين كشور براي واردات هر هزار مترمكعب گاز از ايران 505 دلار پرداخت ميكند در حالي كه براي واردات هر يك هزار متر مكعب گاز از روسيه و آذربايجان به ترتيب 406دلار و 380 دلار به اين كشورها پرداخت ميكند. براساس ادعاي تركها، قيمت جهاني گاز 400 دلار در هر مترمكعب است كه اين امر سالانه يك ميليارد دلار هزينه اضافي به تركيه وارد ميكند.
تركيه كه از تمام توان خود براي پيروزي در دادگاه لاهه استفاده كرد در صورت موفقيت در لاهه، از تخفيف 30 درصدي در قيمت گاز ايران بهرهمند خواهد شد.
تركيه پيشتر نيز به علت سوءتفاهم در زمينه قيمت، در دادگاه داوري با ايران رو در رو قرار گرفته بود، كه در سال 2008 در اين دعوا برنده شد. تركيه علاوه بر كاهش 16 درصدي قيمت، 900 ميليون دلار نيز غرامت دريافت كرده بود.
واكنش وزير نفت
وزير نفت درباره درخواست تركيه براي افزايش ٢برابري واردات گاز از ايران گفت: پس از انجام بررسي، تهران رسماً پيشنهاد نهايي خود را درباره قيمت صادرات گاز به تركيه اعلام خواهد كرد.
بيژن نامدار زنگنه، درباره درخواست تركيه براي افزايش واردات گاز از ايران گفت: بر اساس پيشنهاد تركها مذاكرههايي براي افزايش حجم صادرات گاز از ايران از ١٠ ميليارد مترمكعب به ٢٠ ميليارد مترمكعب انجام شده است كه در صورت توافق حجم صادرات گاز طبيعي ايران به تركيه تا دو برابر افزايش خواهد يافت.
وي درباره صحبتهاي اخير «تانر ييلديز»، وزير انرژي و منابع طبيعي تركيه مبني بر «موافقت ايران با كاهش قيمت گاز صادراتي به تركيه» گفت: اطلاعي از اين مصاحبه ندارم. وزير نفت تأكيد كرد: مذاكره هايي بين مقامهاي نفت و انرژي ايران و تركيه در خصوص تخفيف در فروش گاز، در صورت افزايش دو برابري صادرات گاز ايران به تركيه انجام شده است، اما با وجود انجام مذاكرههاي دوجانبه، ايران تاكنون با اين درخواست گازي تركيه موافقت كامل نكرده است. اين عضو كابينه دولت يازدهم با بيان اينكه پيشنهاد جديد گازي تركيه در وزارت نفت در حال بررسي است، گفت: پس از انجام بررسيهاي كارشناسي، تهران رسماً پيشنهاد نهايي خود را درباره قيمت صادرات گاز به تركيه اعلام خواهد كرد. اگر تركيه بتواند در دادگاه لاهه به موفقيت دست يابد علاوه بر دريافت غرامت 2 ميليارد دلاري از ايران، 30 درصد تخفيف نيز از ايران دريافت خواهد كرد كه كاملاً به ضرر كشور است. از سوي ديگر به نظر ميرسد تركيه با اين اهرم قصد دارد علاوه بر اخذ تخفيف از ايران براي دو برابر كردن واردات گاز، چراغ سبز ايران را روشن كنند.
گران هست همینی هست که هست, باید یک گروه از وکلای عالی را استفاده کنیم تا یک درس خوبی بگیرند! 
