ظريف و جان كري ديدار كردند. اين خبري كوتاه بود كه رسانههاي كشور را فرا گرفت. اگرچه هيچ جزئياتي از اين ديدار اعلام نشد و رسانهها تنها به جمله كوتاه جن ساكي، سخنگوي وزارت امور خارجه امريكا در توئيتر شخصياش در خصوص اين ديدار استناد كردند و پس از آن بود كه وزارت خارجه و شخص محمدجواد ظريف به صرافت افتاد تا اطلاعاتي كلي در خصوص اين ديدار را در اختيار رسانهها قرار دهد؛ ديداري كه به گفته محمدجواد ظريف در خصوص شيوه ادامه مذاكرات ميان ايران و گروه 1+5 بود. اين چهارمين ملاقات چهره به چهره ظريف و كري پس از روي كار آمدن دولت روحاني بود؛ گفتوگوهايي كه تنها به ملاقاتهاي رودررو بسنده نشد و به مذاكرات تلفني ميان دو نفر نيز رسيد. اگرچه تنها يك گفتوگوي تلفني آنان رسانهاي شد و بعيد به نظر ميرسد به همين گفتوگو بسنده شود و ديگر مكالمهاي ميان اين دو وزير خارجه انجام نشده باشد. بر اين اساس، ظريف يكبار در سفرش به نيويورك رودرروي جان كري نشست و پس از آن دو ملاقات جداگانه نيز در جريان دور اول و دوم مذاكرات هستهاي ايران و 1+5 در ژنو با وزير خارجهايالاتمتحده داشت و حال اين چهارمين ملاقات ميان ظريف و كري است كه در حاشيه اجلاس امنيتي مونيخ شكل گرفته است.
تأكيد بر روابط در سايه تهديد
اما تأكيد دو وزير خارجه براي ملاقاتهاي مكرر و گفتوگو با يكديگر در حالي است كه روابط ميان ايران و ايالاتمتحده در بدترين وضعيت خود طي يك سال گذشته است؛ شرايطي كه سايه سنگين تهديدات نظامي ايالاتمتحده بر آن سايه افكنده و رسانهها هر روز بازتابدهنده اخباري تازه از تهديد نظامي ايران توسط مقامات ايالاتمتحده است. اين در حالي است كه جمهوري اسلامي كه رويكردي تازه در ديپلماسي به كار گرفته اميد داشت پس از امضاي توافقنامه ژنو در خصوص كنترل و نظارت بيشتر بر برنامه صلحآميز هستهاي ايران، تنشها ميان ايران و ايالاتمتحده به حداقل برسد و نبرد تنها در عرصه ديپلماسي ادامه پيدا كند و نه در عرصه نظامي اما اين ذهنيت ناقص بود كه نشاندهنده اشتباه در تحليلها پيرامون رفتارهاي ايالاتمتحده بود؛ اشتباهاتي كه گاهي در سخنان محمدجواد ظريف نيز حلول ميكند و به طرف مقابل هشدارهايي پيرامون ادامه مذاكرات ميدهد. نمونه آن همين سخنان اخير وزير خارجه كشورمان است كه در آلمان عنوان كرده در صورت كارشكني طرف امريكايي ايران غنيسازي بالاي 20 درصد را آغاز خواهد كرد.
سكوت در مقابل تهديدات نظامي امريكا
در عين حال، تهديدات نظامي ايالاتمتحده عليه جمهوري اسلامي در حالي پس از توافق ژنو ادامه پيدا كرده كه دستگاه ديپلماسي كشور به عنوان چهره بيروني نظام و مسئول اصلي حفظ اين چهره در جامعه بينالملل، سكوتي غيرقابل توجيه در مقابل اين تهديدات داشته است. اين در حالي است كه تهديدات نظامي امريكا همواره از جانب چهرههاي سياسي و ديپلماتيك اين كشور صورت گرفته اما در داخل ايران تنها چهرههاي نظامي و امنيتي كشور جور سكوت سياسيون را كشيدهاند و اقدام به پاسخ گفتن به اين تهديدات كردهاند؛ موضوعي كه باعث اعتراض بسياري به رويكرد سكوت وزارت خارجه شده و همين افراد بارها از وزارت خارجه خواستار واكنشي جدي به تهديدات نظامي اين كشور شدهاند. شايد همين روند سكوت و ملاقات دوباره ميان وزراي خارجه دو كشور بار ديگر زمينهساز شكلگيري اعتراضات به اين روند وزارت خارجه شده است.
مزيت نسبي اروپا به امريكا
اما وزارت خارجه جمهوري اسلامي در حالي تمام تلاش و تمركز خود را براي عاديسازي روابط ميان ايران و امريكا به كار گرفته كه در سوي ديگر روابط جمهوري اسلامي با كشورهاي تأثيرگذار منطقه خاورميانه و كشورهاي اروپايي كه سابقه دشمني كمتري با جمهوري اسلامي ايران دارند، چندان در وضعيت مناسبي به سر نميبرد.
اين در حالي است كه عاديسازي روابط جمهوري اسلامي با كشورهاي اسلامي حوزه خليجفارس يكي از شعارها و وعدههاي محوري انتخاباتي رئيسجمهور روحاني بود؛ موضوعي كه تا به امروز بهرغم تمام نشستهاي بينالمللي دستگاه ديپلماسي و شخص وزير خارجه، توفيق چنداني در آن مشاهده نشده و همچنان همان رويكرد تاريك اعراب عليه جمهوري اسلامي ادامه دارد. اين در حالي است كه ضعف روابط ميان ايران و كشورهاي اسلامي منطقه، خود دليلي شده بود كه برخي كشورهاي ثالث شروع به سوء استفاده از اين فاصله ميان ايران و اعراب بكنند و آنان را به بهانهاي براي سنگاندازي در مسير توافق هستهاي ايران و غرب تبديل كنند.
در سوي ديگر، روابط ايران و كشورهاي اتحاديه اروپا به عنوان يكي از قطبهاي سياسي و اقتصادي دنيا كه مزيتهاي فراوانتري از نظر جغرافيايي، سياسي و اقتصادي نسبت به ايالاتمتحده براي جمهوري اسلامي دارد نيز چندان حسنه و بر وفق مراد نيست. اين در حالي است كه با توجه به وجود بحران اقتصادي در اين قاره و تلاش مسئولان كشورهاي اتحاديه اروپا براي يافتن بازاري جديد جهت فرار از اين بحران، جمهوري اسلامي ميتواند با به كارگيري يك ديپلماسي فعال از اين فرصت جهت شكستن انزواي تحميلي از سوي ايالاتمتحده بهره ببرد.
تمامي اينها در حالي است كه تجربه مذاكرات هستهاي ايران در ژنو نشاندهنده بروز شكافي بزرگ ميان اروپا و امريكا در خصوص موضوع ايران است، به نحوي كه ايالاتمتحده با توجه به وجود خوي دشمني با جمهوري اسلامي و تلاش براي ايجاد فشار عليه كشورمان در مقابل كشورهاي اروپايي قرار گرفته كه كمتر قائل به اعمال فشار و تحريم هستند و تضادشان با جمهوري اسلامي بيشتر تحت نفوذ و فشار ايالاتمتحده شكل گرفته است.
از اين رو به نظر ميرسد جمهوري اسلامي ميتواند با بهرهگيري از وجود اين شكاف و تلاش در عمق بخشيدن به فاصله اروپا و امريكا برنده نهايي تقابل با غرب باشد، اين موضوع زماني محقق ميشود كه مسئولان وزارت خارجه از رفتارهاي احساسي بپرهيزند و تمامي تلاش خود را براي شناخت دشمن اصلي كشور به كار بندند.
