احداث مسیر بخش اول خط یک قطار شهری مشهد از وکیلآباد تا میدان نخریسی در سال 86 به پایان رسید و با رسیدن محموله واگنها و افتتاح رسمی خط در اسفند 89، خدمترسانی آن با چند ساعت در روز و با زمان انتظار نیم ساعت برای مسافران آغاز شد.
با افزایش واگنها، ساعات کاری قطار شهری افزایش یافته و به تبع آن زمان انتظار مسافران کاهش یافت. تلاشهای بیوقفه مدیران قطار شهری مشهد و همراهی شورا و شهردار، فعالیت 15.5 ساعته خط یک قطار شهری مشهد با زمان انتظار 4 دقیقه برای مسافران را رقم زد اما این پایان کار نبود.
طرح توسعه خط یک قطار شهری مشهد در دستور کار قرار گرفت تا با ادامه خط یک از ایستگاه غدیر تا فرودگاه بینالمللی شهید هاشمینژاد، تردد شهروندان و زائران به یکی از مبادی اصلی ورودی و خروجی مشهد آسانتر و روانتر از گذشته صورت گیرد.
عملیات احداث طرح توسعه خط یک قطار شهری مشهد به طول پنج کیلومتر سال 90 و از پایانه غدیر در انتهای خیابان نخریسی به سمت فرودگاه شهید هاشمینژاد کلید خورد و به خاطر بالا بردن سرعت کار چهار پیمانکار برای انجام احداث تونل به کار گرفته شدند.
حفر 4 کیلومتر از تونل توسعه خط
مسعود بیژنی، مدیرعامل شرکت قطار شهری مشهد در همین راستا از رشد 80 درصدی سازه تونل طرح توسعه خط یک قطار شهری مشهد خبر میدهد و میگوید: چهار پیمانکار از سال 90 اجرای تونل طرح توسعه خط یک قطار شهری مشهد را بر عهده دارند که احداث این تونل به روش احداث تونل خط یک با روش برش و پوشش انجام میشود.
وی میافزاید: مسیر تونل در زیر باند شمالی بولوار فرودگاه به اجرا درمیآید که در موقعیتهای خاص محدودیتهای ترافیکی ایجاد شده بود و در حال حاضر بخش اعظمی از این محدودیتها برطرف شده است. جهت تسریع در کار در کنار تکمیل احداث تونل، نسبت به مشخص کردن پیمانکاران ایستگاهها نیز اقدام کردهایم تا کار با سرعت بیشتری انجام شود.
نیاز به اعتبار 190 میلیارد تومانی
برآورد مالی انجام شده برای اتمام پروژه طرح توسعه خط یک قطار شهری مشهد 190 میلیارد تومان است که با تزریق این مبلغ، پروژه تا پایان سال 93 به بهرهبرداری میرسد.
بیژنی با اشاره به وجود دو ایستگاه به نامهای پرواز و فرودگاه در ادامه مسیر خط یک می گوید: در حال حاضر 60 واگن در خط یک مشهد مشغول خدمترسانی است که برای بهرهبرداری از خط توسعهای به 60 واگن جدید نیاز است که در صورت تامین بودجه مورد نیاز و ثبت سفارش، این واگنها تا دو سال دیگر توسط شرکت سازنده آماده و تحویل میشود.
وی ادامه میدهد: اگر تعداد واگنها به 120 واگن افزایش یابد، مدت زمان انتظار مسافر در ایستگاه به سه دقیقه کاهش مییابد در غیر این صورت با بهرهبرداری از ادامه خط یک، فاصله زمانی رسیدن قطارها به ایستگاه افزایش مییابد.
مدیرعامل شرکت قطار شهری مشهد با اعلام اینکه در حال حاضر 3225 مسافر در هر ساعت در هر جهت از خط یک قطار شهری مشهد جابهجا میشوند، میافزاید: حدود 1.5 درصد از حمل و نقل سواره درون شهری مشهد در حال حاظر توسط خط یک قطار شهری مشهد انجام میشود که این مهم با بهرهبرداری شبکه ریلی مشهد به صورت کامل به 15 درصد افزایش خواهد یافت.
بیژنی خاطرنشان میکند: پیشبینی ما برای خط یک قطار شهری مشهد جابهجایی 18 هزار مسافر در هر ساعت در هر جهت است که تحقق این مهم نیازمند زیرساختهای حمل و نقلی لازم بوده و در صورت محقق شدن 10 درصد از ترافیک شهری مشهد به واسطه فعالیت شبکه حمل و نقل ریلی کاهش مییابد.
عدم تناسب سرعت احداث خطوط با توسعه مشهد
مدیر دفتر مطالعات حمل و نقل سازمان ترافیک شهرداری مشهد نیز در این ارتباط می گوید: طبق قانون، کلانشهرها مکلف به انجام مطالعات حمل و نقل هستند که بر اساس همین تکلیف، مطالعات جامع حمل و نقل مشهد نیز انجام شده و چهار خط ریلی برای آن در نظر گرفته شد که پرمسافرترین این خطوط، خط یک قطار شهری مشهد است.
حسن محسنیان میافزاید: یکی از رسالتهای سیستم حمل و نقل ریلی برقراری ارتباط میان کانونهای جمعیتی مانند پایانهها و فرودگاهها با مراکز جذب سفر یعنی مجتمعهای تجاری، تفریحی و اداری است که بر اساس مطالعات انجام شده توسعه خط یک قطار شهری مشهد تا فرودگاه شهید هاشمینژاد برنامهریزی شد تا تعداد مسافر این خط افزایش یابد. اگر بخواهیم به سمت توسعه پایدار در شهرها حرکت کنیم باید به سمت مدلهای جابهجایی دیگری همچون پیادهروی، دوچرخهسواری و در کنار این دو سیستم حمل و نقل ریلی حرکت کنیم.
این مسئول با اشاره به اینکه شتاب احداث خطوط ریلی مشهد با توسعه این شهر تناسب ندارد، عنوان میکند: باید هر پنج سال یک خط قطار شهری در مشهد به بهرهبرداری میرسید و در حال حاضر باید شاهد احداث و بهرهبرداری خط 3 قطار شهری مشهد بودیم که متاسفانه به دلیل عدم اختصاص اعتبارات مورد نیاز از سوی دولت این مهم محقق نشده است.
15 درصد حمل و نقل با 4 خط ریلی
محسنیان سرویسدهی خط یک قطار شهری مشهد را مناسب ارزیابی و خاطرنشان میکند: بر اساس مطالعات جامع حمل و نقل، باید 75 درصد سفرهای سواره درون شهری توسط حمل و نقل عمومی انجام شود که 40 درصد آن بر عهده اتوبوسرانی، 20 درصد تاکسیرانی و 15 درصد توسط حمل و نقل ریلی است که با بهرهبرداری از چهار خط ریلی پیشبینی شده به این مهم دست خواهیم یافت.
وی ضرورت بالا بردن توان سیستم حمل و نقل عمومی برای رقابت با خودروهای شخصی را یادآور شده و میافزاید: سیستمهای عمومی حمل و نقل باید تغذیه کننده یکدیگر باشند و با رشد متناسب این بخشها در کنار یکدیگر، اهداف مدنظر مطالعات جامع حمل و نقل محقق میشود.
خطوط ریلی؛ اولویت اول شورای چهارم
برزو دبیریان، عضو کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شورای اسلامی شهر مشهد نیز با بیان اینکه اگر چند اولویت در حوزه حمل و نقل برای شورا در نظر بگیریم، یقینا اولین اولویت ما بحث توسعه حمل و نقل ریلی است، میافزاید: برای تخصیص بودجه لازم برای تکمیل هر چه سریعتر ادامه خط یک قطار شهری مشهد، پیشنهاداتی از سوی شرکت قطار شهری داده شده است که در حال بررسی برای ارائه به شورا برای اخذ رای اعضای شورای اسلامی جهت اجرا هستیم.
وی ادامه می دهد: بهترین نوع حمل و نقل برای کلانشهرها و به خصوص مشهد، استفاده از حمل و نقل ریلی درون شهری است که با توسعه آن شاهد کاهش مشکلات ترافیکی، اتلاف وقت مردم و آلودگی هوا خواهیم بود.
وی با در نظر گرفتن یک افق 10 ساله برای تکمیل شبکه ریلی مشهد ادامه میدهد: ما در توسعه خطوط قطار شهری حرکت کندی را شاهد هستیم و از برنامه عقبیم که به نظر من با برنامهریزی منسجم و هزینهکرد مناسب اعتبارات میتوانیم تا 10 سال آینده شاهد بهرهبرداری کامل از چهار خط قطارشهری مشهد باشیم.
این عضو هیات رییسه شورای اسلامی شهر مشهد با اشاره به ضرورت خرید واگنها پیش از بهرهبرداری از خطوط ریلی میگوید: باید از هماکنون برای خرید واگنهای مورد نیاز برای توسعه خط یک و همچنین خط 2 قطارشهری مشهد اقدام کنیم تا مشکلاتی مانند آنچه برای بهرهبرداری از خط یک پیش آمد، رخ ندهد.
