دستور قرآن در زمينه «سير در ارض» منطبق بر كاملترين شيوههايي است كه امروزه بشر براي مطالبات خود به دست آورده و بدين جهت است كه اكثر مراكز آموزشي پس از آموختن اين قبيل مسائل در كتابها دست شاگردان خود را ميگيرند و به سير در ارض و مطالعه شواهد عيني آنچه خواندهاند ميبرند و به آنها به صورت عملي ميآموزند كه تدبر در تاريخ و سرگذشت پيشينيان از دستورات اكيد قرآن مجيد است.
در تفسير آيه يازدهم سوره انعام كه ميفرمايد:«قُلْ سِيرُواْ فِي الأَرْضِ ثُمَّ انظُرُواْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ» آمده است: شك نيست مشاهده آثار گذشتگان و اقوامي كه با پشت پا زدن به حقايق، راه فنا و نابودي را پيمودند، تأثيرش به مراتب بيشتر از مطالعه تاريخ آنها در كتابهاست، زيرا اين آثار حقيقت را محسوس و قابل لمس ميسازد.
در سراسر دنيا چنين محلها و اماكني را به موزه تبديل كردهاند تا مردم از نزديك شاهد جنايات ستمگران باشند.
از جمله اين مكانها زندانهايي است كه روزگاري محل شكنجه و اذيت و آزار حقطلبان و آزاديخواهان بوده و اكنون به محلي براي عبرت گرفتن تبديل شده است. زندان موزه عبرت ايران كه محوريت فعاليتهايش به تصوير كشيدن ظلم و ستم رژيم منحوس پهلوي است، بهمنظور آشنا كردن مخاطبان خود با عملكرد فرمانروايان ظالم در سراسر دنيا و اثبات اينكه مستكبران و ستمگران در همه نقاط كره زمين تقريباً رفتاري مشابه دارند، بر آن شد تا مطالعه و تحقيقي درخصوص زندان موزهها كند و اين توفيق نصيب اينجانب شد كه جا دارد از اعضاي محترم هيئت مديره موزه عبرت ايران بهويژه رياست محترم هيئت مديره، جناب آقاي قانعي تشكر و قدرداني كنم.
به عنوان نمونه گزارش يكي از مدرسين دانشگاهي برلين حاكي است كه در زندان «كيل مين هام» شهر دابلين در يك سلول انفرادي پنج نفر يا بيشتر زنداني را به صورت مختلط جاي ميدادند و در كميته مشترك ضد خرابكاري، البته با تفكيك جنسيت همين عمل صورت ميگرفت.
زندانموزههاي بسياري در دنيا وجود دارد كه تعداد آنها بنا بر سوابق تاريخي و سياسي كشورها متفاوت خواهد بود. موزههاي فعلي مكانهايي است كه در گذشته زندان، قلعه، كمپ و محبسهايي از اين دست بوده كه زندانياني با جرائم عادي و سياسي را در خود جاي ميدادهاند.
در ابتداي كار همه زندانموزهها را كه بر اثر كاوشهاي گوناگون مجازي به دست آورديم، بدون توجه به عنوان آنها كه شامل زندانهاي جزاميان، قلعههاي مجرمان خطرناك يا كمپهاي نگهداري اسيران جنگي بود، در پيش رو قرار داديم، سپس با در نظر گرفتن محدوديت دامنه تحقيق تنها به زندانموزههايي پرداختيم كه در زمان خود عناصر سياسي و مخالف حكومتها را در خود محبوس ميداشتند.
شايد به صورت پراكنده و به زبانهاي مختلف در مجلات، سايتها، برخي جزوات و ... در اين باره مطالعه كرده باشيد، اما ميتوان گفت همه آنچه را كه تاكنون ديده، خوانده يا شنيدهايد در يك اثر مانند كتاب حاضر مشاهده نكردهايد و به جرئت ميتوان ادعا كرد هيچ منبعي اعم از وبسايتهاي رسمي موزهها، وبلاگها و پراكندهنويسيها به زبان انگليسي نبود كه به آنها مراجعه نشده باشد، بهگونهاي كه حتي دسترسي به برخي از همين وبسايتها بسيار مشكل و گاهي ناممكن بود.
كلمات قابل جستوجو اكثراً از لغات تخصصي علوم سياسي و برخي از متنها كه دلنوشتههاي زندانيان به صورت ادبي بود انتخاب شد و اين تحقيقات همچنان ادامه دارد. چنانچه زندانموزههاي ديگري يافت شد كه در چاپهاي بعدي به اين مجموعه اضافه خواهد شد تا به قول يكي از زندانيان به فراموشي آنها دچار نشويم، زيرا نگفتن از يكي از آن زندانيان و كم گفتن از ظلم ظالمان گناهي بس نابخشودني است.
پيشنهاد ميكنم پس از مطالعه اين اثر در حد توان از بازديد اين اماكن تاريخي نيز غافل نشويد و مطمئن باشيد آثار مثبت آن سالها همراه شما خواهد بود.
