ميگفت همان تركيب اوليه صورت بهترين تركيبي است كه ميتواند روي صورت هر فرد قرار بگيرد و فقط به همان شخص تعلق دارد. راست ميگفت، زيبايي در همان سادگي ذاتي است كه از بدو تولد همراه انسان زاده ميشود. هر چهرهاي با همان تركيب اوليهاش به چشم ميآيد و اگر قرار باشد روزي اين تركيب به هم بخورد آن ملاحت و ظرافت از بين ميرود.
نزديك به دو دهه است كه تب تند جراحيهاي زيبايي گريبان جامعه را گرفته است. در حال حاضر مسئله جراحيهاي زيبايي به يك آسيب بزرگ براي جامعه پزشكي و نسل جوان تبديل شده؛ آماري كه از ميزان اين نوع جراحيها منتشر ميشود نشان ميدهد جراحيهاي زيبايي از حد نرمال در جامعه خارج و به يك «مد اجتماعي» تبديل شده است.
رتبه اول ايران در جراحيهاي زيبايي
پس از جنگ جهاني اول و دوم بود كه بهدليل وجود مجروحان زياد جنگي، جراحي پلاستيك به منظور ترميم و هم به منظور زيباسازي رواج زيادي پيدا كرد. بعد از جنگ و ثبات نسبي كه در جهان حاكم شد و سطح رفاهي ملتها را بالا برد جراحي زيبايي جا پاي خود را در كشورها محكمتر از قبل كرد. پنجاه سال قبل جراحي پلاستيك به منظور ترميم ضايعات ناشي از سوانح سوختگي و تصادف وارد ايران شد ولي با گذشت زمان و بيشتر شدن تمايل نسل جوان به اين نوع جراحي در جهت زيباتر شدن، شاهد افزايش 80 درصدي آن در دهه 70 و 80 بوديم كه اين موضوع ايران را در كنار برزيل در رتبه اول ميزان جراحيهاي زيبايي در جهان قرار داده است.
اما در ميان انواع جراحيهايي كه براي زيبايي انجام ميگيرد، جراحي زيبايي بيني مشتريهاي پروپا قرص و محكمي براي خودش پيدا كرد. انجام جراحي زيبايي بيني از اواخر دهه شصت شتاب روز افزوني در كشور گرفت و عمده مشتريان آن را زنان تشكيل دادند ولي در سالهاي اخير مردان نيز در زمره افراد خواستار جراحي زيبايي بيني قرار گرفتهاند كه طبق آمار اعلام شده، اغلب اين افراد در گروه سني 17 تا 25 سال قرار دارند.
شايد براي كساني كه به سمت جراحيهاي زيبايي نرفتهاند اين سؤال مطرح باشد دليل اصلي افرادي كه صورت خود را به تيغ جراحي ميسپارند چيست. چراكه بسياري از اشخاصي كه متقاضي عمل زيبايي روي بيني خود هستند مشكلي از لحاظ زيبايي ندارند و بيني آنها كاملاً متناسب با چهرهشان است.
جراحي براي تأييد نظر ديگران
قريب به اتفاق كارشناسان اين نظر را دارند، كساني كه خواهان عمل زيبايي هستند دچار وسواس فكري و ذهني هستند كه با اين عمل هيچگاه احساس رضايت به آنها دست نميدهد. مصطفي تبريزي متخصص روانشناسي و مشاوره معتقد است: بيشتر افرادي كه عمل زيبايي انجام ميدهند كساني هستند كه عزت نفس و اعتماد به نفس پاييني دارند و در پي دستيابي به تأييد نظر افراد ديگر جامعه و جايگاه اجتماعيهستند؛ در حاليكه اين جايگاه حاصل توهم ذهني آنان است و پيامد و نتيجه عملي و كاربردي براي آنها در جامعه ندارد.
به اعتقاد دكتر محسن نراقي رئيس انجمن تحقيقات راينولوژي ايران 50 درصد مراجعان براي انجام جراحي بيني به طور واقعي نيازي به اين عمل ندارند. دكتر پرويز مظاهري دبير انجمن روانپزشكان ايران هم تأكيد ميكند كه گروهي از متقاضيان اعمال جراحي، ظاهري متناسب دارند اما دچار اختلال روانشناختي هستند. اين افراد اگر بيني خود را عمل كنند به رضايت نميرسند چراكه مشكل آنان، يك مشكل فكري و ذهني است. اينگونه افراد پس از عمل جراحي از پزشكان خود شكايت ميكنند و مدعي ميشوند كه پزشك كار خود را به خوبي انجام نداده است.
دكتر ابهري هم معتقد است: توهم خودزشتپنداري، اصليترين دليل گرايش افراد به جراحيهاي زيبايي است و اين توهم باعث ميشود خيليها به غلط تصوركنند باجراحي پلاستيك از چهره خود برگشته و زيباتر خواهند شد. در واقع علت 80 درصد از جراحيهاي پلاستيك تلاش براي زيباترشدن است و تنها 20 درصد از اين جراحيها جنبه درماني و ضروري دارند و بسياري از آنها غيرضروري و تشريفاتي است.
همچنين از نگاه رفتاري توهم خودزشتپنداري و نقش دوستان در يادآوري نياز جراحي از عوامل اصلي مراجعه افراد بوده و امروز در كشور ما جراحي بيني يك امتياز اجتماعي محسوب ميشود كه در ميان زنان و مردان تقريبا به اندازه مساوي رسيده به طوريكه بعضيها كه قادر به انجام اينگونه جراحيها نيستند با چسباندن چسبهاي مخصوص تظاهر به آن ميكنند.
مردانگي به داشتن بيني زنانه نيست!
اما اينكه چرا پسران و مردان جوان به جراحي بيني علاقه پيدا كردهاند يكي از موضوعات قابل توجه است. تب فراگير عمل بيني در ميان پسران و مردان، بايد با اطلاعرساني مناسب وارتقاي آگاهيها كاسته شود، بايد مردان جوان بدانند كه زيبايي به داشتن بيني كوچك و زنانه نيست.
اين فوقتخصص جراحيپلاستيك بيان ميكند: بيترديد يكي ازمهمترين عناصرحالتدهنده مردانگي درچهره آقايان، بينياست. اينكه مردي بهدنبال داشتن بيني زنانه و ظريف باشد، آن هم بدون توجه به ديگر اجزاي صورت، نه علمي است و نه پذيرفته شده. شخصاً اعتقاد دارم كه صورت يك مرد بايد مردانه باشد. بيني فرمدهنده صورت فرد است و اگر در غير از شرايط خاص، اين تركيب آنهم توسط فردي غيرمتخصص، دستكاري شود، مطمئن باشيد كه جز پشيماني حاصلي ندارد.
سرزنش براي يك جراحي زيبايي
يكي از كساني كه به تازگي عمل جراحي بيني روي صورتش انجام داده حاضر شد از دلايلي كه باعث اين كار شد و از تجربيات بعد از عملش برايمان بگويد. اين دختر جوان كه دو ماه پيش بينياش را عمل كرده، ميگويد: بيني خيلي بزرگي نداشتم اما مدتي ميشد كه وسوسه عمل كردن بيني به جانم افتاده بود. بعد از جمع كردن پساندازم كه حدود پنج ميليون ميشد با مراجعه به يكي از كلينيكهاي زيبايي تصميمم براي عمل بيني قطعي شد.
او دست روي مسئله مهمي كه هنگام مراجعه به پزشك جراح داشته ميگذارد و ادامه ميدهد: از همان لحظهاي كه پايم را به كلينيك گذاشتم تمام عوامل آنجا از جمله پزشك و پرستاران مرا براي انجام جراحي تشويق ميكردند. آنها با چنان آب و تابي از ماحصل كارشان ميگفتند كه ميتوانستند هر كسي كه به آنجا مراجعه ميكند را راضي به جراحي كنند. موضوع مهمي كه بعد از عمل و در مراجعات بعدي متوجه شدم اين بود كه چنين كلينيكهايي نه به چهره مراجعهكننده توجه ميكنند نه به عواقبكاري كه ميخواهند انجام دهند. آنها تنها به پولي كه ميخواهد به جيبشان برود فكر ميكنند.
دختر جوان دلِ پري از جراحش دارد و ميگويد: بعد از عمل متوجه شدم كه در بيشتر كشورهاي دنيا، فرد قبل از انجام جراحيهاي زيبايي بايد چندين ساعت نزد مشاورهاي متخصص مشورت بگيرد. بسياري از افراد با همين مشاورههاي ساده از تصميم خود منصرف ميشوند اما در اينجا از مشاوره خبري نيست و بيشتر تو را براي انجام جراحي به جلو هل ميدهند.
او تجربهاش را در لحظاتي كه بينياش را عمل كرده با ما در ميان ميگذارد: هنگامي كه روي تخت دراز كشيده بودم و ميخواستم به اتاق عمل بروم يك برگه جلوي من گذاشتند كه بايد آن را امضا ميكردم. محتواي برگهها اين بود كه مسئوليت هر اتفاقي كه بعد از عمل برايم بيفتد به عهده خودم است و كلينيك هيچ مسئوليتي در قبال جان من ندارد. عوامل آنجا مانند يك گوشت قرباني با من رفتار ميكردند.
قسمت جالب حرفهاي دختر جوان مربوط به لحظاتي است كه بعد از جراحي تجربه كرده است: بعد از برداشتن چسبي كه به بينيام ميزدم هر كسي از دوستان و آشنايان مرا ميديد با ابراز تأسف ميگفت كه چهره قبليات خيلي بهتر بود و نبايد چنين كاري ميكردي. همين حرفها يك فشار رواني سنگيني را برايم ايجاد كرده بود.
او در ادامه ميگويد: بعد از عملي كه انجام دادم يكي از شبها در خواب چند مرد را ديدم كه با حالتي عصباني از من ميپرسند چرا چنين كاري را انجام دادي و از چه كسي اجازه گرفته بودي. با وحشت از خواب پريدم و تا صبح فقط گريه كردم و از فكر حرفهاي آن مردان در فكر بودم.
دختر با تأسف از جراحيكه انجام داده مشكلاتي كه بعد از عمل بينياش به وجود آمده را توضيح ميدهد: آن چهرهاي كه قبل از عمل توقع داشتم با چيزي كه الان در واقع ميبينم تفاوت دارد. بعد از عمل دچار مشكلاتي مثل آبريزش مدام از بيني شدم و هر بار به پزشكم مراجعه ميكنم ميگويد طبيعي است.
مرگ؛ تاوان يك جراحي زيبايي
جراحيهاي زيبايي داراي عوارض بسياري هستند. يكي از عوارض آن را اين جوان - كه يكي از هزاران نفري است كه صورت خود را به تيغ جراحان پلاستيك و زيبايي سپرده - توضيح داد. اگر در اخبار حوادث يك جستوجوي كوتاه كنيم به خبرهاي ناگوارتري ميرسيم. افرادي كه در آرزوي به دست آوردن يك چهره زيباتر جان خود را از دست دادهاند. براي بسياري از اين افراد، مرگ كوچكترين بهايي بوده كه براي تصميم خود گرفتهاند.
يك پزشك و جراح بيني ابتدا بايد تخصصهاي لازم در زمينه بيماريهاي سر و گردن را داشته باشد تا بتواند با طي مدارج علمي و تحصيلي و اخذ مدارك معتبر جراحي پلاستيك، يك جراحي موفق روي بيني افراد انجام دهد. اما متأسفانه شاهد هستيم كه بعضي از پزشكاني كه مشغول فعاليت هستند تنها با تكيه بر مدرك دانشگاهي كه اخذ كردهاند اقدام به جراحي زيبايي ميكنند و همين موضوع ميتواند عواقب ناگواري براي متقاضيان جراحي داشته باشد.
چندي پيش مرگ جواني در يكي از بيمارستانهاي خصوصي شهر خرمآباد گزارش شد. اين جوان32 ساله كه براي جراحي بيني به بيمارستان مراجعه كرده بود پس از تزريق داروي بيهوشي فوت كرد. نمونه ديگر آن دختر 25 سالهاي است كه در زير تيغ جراحي بينياش بود كه به ناگاه دچار افت فشار و از كلينيك به بيمارستاني در سنندج منتقل شد. اما اين دختر جوان نتوانست افت فشار خون را تحمل كند و جان باخت.
مواردي از اين دست در گوشه و كنار كشور كم اتفاق نميافتد. در كنار موارد اينچنيني، جراحيهاي زيبايي عوارض روحي و رواني ديگري را با خود به همراه دارد.
پرويز مظاهري دبير انجمن روانپزشكان ايران، اضطراب و افسردگي را از پيامدهاي جراحيهاي زيبايي بيمورد عنوان ميكند و ميگويد: افرادي كه بدون دليل خاصي اقدام به جراحيهاي زيبايي ميكنند زمينههاي اضطراب و افسردگي را دارند و پس از عمل جراحي نيز چون نتيجه مورد نظر عايدشان نميشود بيشتر افسرده ميشوند. اينگونه افراد پس از عمل جراحي، چهره جديد خود را نيز نميپذيرند و به طور دائم خود و خانوادهشان را سرزنش ميكنند.
200 هزار عمل بيني در يك سال
استانداردكردن زيبايي و تعريف خاص فيزيكي از آن، در نگاه جامعهشناسان نوعي فاشيسم زيبايي محسوب ميشود. زيبا شدن بر اساس استانداردهاي تعريف شده ميتواند براي كساني كه چنين ظاهري ندارند باعث سرخوردگي شود.
چندي پيش روزنامه گاردين با انتشار گزارشي نوشت كه جراحيهاي زيبايي به ويژه جراحي بيني در ايران بالاترين آمار جهاني را دارد. در اين گزارش با اشاره به اينكه تنها در ايران سالانه 200 هزار مورد عمل جراحي بيني صورت ميگيرد؛ مينويسد اين آمار بيشترين آمار جراحي بيني در جهان محسوب ميشود.
در اين گزارش - با اشاره به رشد تقاضا براي انجام عملهاي جراحي زيبايي بر اساس يك گزارش داخلي منتشر شده در ايران - آمده است: درحالي كه در شهر تهران تنها 157 مركز مجاز انجام عمل زيبايي وجود دارد، اما بيش از 7 هزار نفر در حال حاضر در تهران به انجام چنين كاري مشغول هستند.
انجمن تحقيقات راينولوژي ايران نيز به تازگي اعلام كرده است: بر اساس تحقيق مشتركي كه با همكاري دانشگاه جان هاپكينز امريكا انجام گرفته، ميزان جراحيهاي زيبايي بيني در ايران، هفت برابر امريكا است. انجام اين تعداد عمل جراحي زيبايي بيني در كشور، هزينههاي مادي و معنوي زيادي را به بخش درمان كشور تحميل ميكند.
