جان كري وزير امور خارجه امريكا جمعه شب اعلام كرد كه كاخ سفيد معافيت 9 كشور براي مبادلات نفتي با ايران را تمديد كرده تا ظاهراً اولين سيگنال مثبت واشنگتن بعد از توافق در ژنو را به تهران ارسال كرده باشد، ولي منابع امريكايي ميگويند كه در پس سيگنالهاي مثبت دولت اوباما به تهران، يك چالش جدي بين نمايندگان كنگره با كاخ سفيد در حال شكل گرفتن است كه از فردا، بعد از بازگشت آنها از تعطيلات آشكار خواهد شد.
به گزارش «جوان»، محمد جواد ظريف وزير خارجه دولت يازدهم بلافاصله بعد از بازگشت از ژنو با راه انداختن يك ماراتن گسترده در بين نيروهاي اثرگذار سياسي در تهران، توانست به طور نسبي افكار عمومي را متقاعد كند كه از توافقي كه او در ژنو پاي آن امضا كرده، حمايت كنند. او ابتدا به جمع بسيجيان سازمان انرژي اتمي رفت، سپس در جمع نمايندگان مجلس حضور يافت و روز جمعه هم با سفر به قم، حمايت مرجعيت ديني را از توافق ژنو به دست آورد. درست زماني كه ظريف در تهران روند اقناع مهمترين نيروهاي سياسي جمهوري اسلامي را به سرعت پشت سر ميگذاشت، كنگره امريكا به عنوان بزرگترين وزنه سياسي كنترلكننده سياست خارجي كاخ سفيد در تعطيلات بود؛ تعطيلاتي كه تا روز دوشنبه ( فردا) ادامه خواهد داشت. واكنش اوليه نمايندگان كنگره پذيرش توام با اكره توافقي بود كه جان كري پاي آن را امضا كرد، ولي ظاهراً زمان به سود كاخ سفيد پيش نميرود. شماري از نمايندگان هر دو حزب جمهوريخواه و دموكرات كه به طور جدي با بخشهايي از توافق مخالفند، احتمالاً از فردا، انتقادات خود را به طور آشكارتري عليه آن ابراز خواهند كرد.
مطبوعات امريكا ميگويند كه اوباما و كري كل دورهاي را كه نمايندگان در تعطيلات بودند، صرف تماس گرفتن با سناتورها و نمايندگان كنگره كردند تا آنها را در مورد توافق ژنو متقاعد كنند، ولي با نزديك شدن پايان تعطيلات كنگره، شواهد و قرائن حاكي از آن است كه آنها توفيق چنداني نداشتهاند. ليندسي گراهام جمهوري خواه اهل كاروليناي جنوبي گفته كه اين توافق «بسيار دور از آن چيزي است كه در پايان كار بايد نشان داده شود.» به گفته او، هر گونه توافق در نهايت «بايد به متوقف كردن غني سازي(ايران) منجر شود.» رابرت منندز، دموكرات اهل نيوجرسي هم كه رئيس كميته روابط خارجي سنا است در بيانيهاي گفته كه «اين توافقنامه به صورت مناسبي برنامه هستهاي ايران را كاهش نميدهد.»
مجموع اين موضعگيريها كه به خاطر تعطيلات كنگره و شايع شدن اخبار غير رسمي تشديد شده، باعث شده كه برخي منابع از احتمال شكلگيري چيزي شبيه به «شورش كنگره» عليه كاخ سفيد صحبت كنند. صداي روسيه ديروز در تحليلي نوشت كه در كنگره شورش واقعي عليه بسته شدن پرونده هستهاي ايران درحال شكلگيري است و علاوه بر جمهوري خواهان، دموكراتها هم از اوباما و و جان كري انتقاد ميكنند.
توافق نامه 6 صفحهاي يا 4 صفحه
در اولين روزهاي امضاي توافقنامه ژنو برخي منابع امريكايي استدلال ميكردند كه تعطيلات كنگره به دولت اوباما فرصت داده كه با نهايي كردن توافق در ژنو، كنگره را كار انجام شده بگذارد. اين موضوع به خصوص در موضع گيريهاي اوليه نمايندگان كنگره مشخص شد. رابرت منندز از مخالفان جدي توافق با ايران هفته قبل بلافاصله بعد از نهايي شدن توافق گفته بود كه احتمالاً سنا «قبل از تصويب تحريمهاي بيشتر يك دوره شش ماهه براي توافق نهايي (مهلت ) بدهد.» با اين حال، به نظر ميرسد بالا گرفتن بحثهاي غيررسمي، نتيجهاي معكوس به بار آورد و از فردا كه نمايندگان از تعطيلات برميگردند، بحثها يك بار ديگر بالا بگيرد. گزارشهاي غير رسمي كه برخي مطبوعات منتقد دولت اوباما منتشر ميكنند نيز به اين وضعيت دامنزده است. روزنامه هايي همچون جروزالم پست و ايريش تايمز، در شمارههاي ديروز خود با استناد به گزارشي از روزنامه واشنگن پست نوشتند كه امريكا برخي از مفاد توافق هستهاي انجام شده ميان ايران و كشورهاي 1+5 را حذف كرده تا بهانهاي به دست مخالفان اين توافق ندهد. به نوشته اين روزنامه، كاخ سفيد اقدام به حذف نكات كليدي توافق هستهاي ايران و كشورهاي 1+5 كرده كه برخي از آنها شامل امتيازات مهمي است كه به موجب اين توافق به ايران داده شده است. در توافق نهايي ميان ايران و كشورهاي 1+5 كه بعد از مذاكرات دوره شش ماهه حاصل ميشود، علاوه بر دادن امتيازهاي ويژه به تهران، جمهوري اسلامي از حق غنيسازي نيز بهرهمند ميشود. واشنگتن پست مينويسد: « امريكا و متحدان آن (كشورهاي 1+5) توافق كردهاند كه برنامه غنيسازي ايران ادامه پيدا كند اما در عوض دادن اين امتياز به تهران، در توافقنامه منتشر شده، هيچ اشارهاي به خواسته قديمي امريكا براي تعطيل شدن تاسيسات زيرزميني ايران نشده است.» واشنگتن پست همچنين به تفاوت گزيده اجرايي (Fact sheet) منتشر شده توسط كاخسفيد با نسخه منتشر شده توافقنامه از سوي ايران اشاره كرده و نوشته كه نگران كنندهترين بخش اين توافق اين است كه يك «بند پاياني» دارد كه در آن تأكيد شده كه بعد از توافق جامع، با برنامه هستهاي ايران همانند ديگر كشورهايي برخورد خواهد شد كه سلاح هستهاي ندارند. به گزارش واشنگتن پست، مقامهاي دولت امريكا ميگويند كه در جملهبندي توافق، بند نهايي بلندمدت در نظر گرفته شده و ممكن است در تئوري امريكا به دنبال يك دوره 10 تا 15 ساله باشد، ولي ايران پيشنهادي بسيار كوتاهتر، يعني بين سه تا پنج سال براي عاديسازي برنامه هستهاي خود پيشنهاد كرده است. گزارشهايي مانند گزارش واشنگتن پست در كنار برخي گزارشهاي غيررسمي روزهاي اخير كه ميگويند متن توافقنامه امضا شده ميان ايران و 1+5 شش صفحه بوده، نه چهارصفحه(خبرگزاري مهر، ديروز)، نيز به سوءظنهاي موجود دامن زده است، به خصوص در نسخهاي كه ايران، اروپا و امريكا از توافق منتشر كردند، اثري از امضاي وزراي خارجه نيز ديده نميشود.
ظريف: نياز غنيسازي را ما تعريف ميكنيم
روز گذشته محمد جواد ظريف وزير امور خارجه در پاسخ به سؤال خبرنگاران درباره تعيين درصد غنيسازي بر اساس نياز ايران اظهار داشت: ما همواره گفتهايم خودمان در گام نهايي نياز را تعيين ميكنيم و برنامه اقدام فقط يك نقشهراه براي رسيدن به يك تفاهم براي گام نهايي است و يكي از موضوعات اصلي اين است كه در گام نهايي با برنامه هستهاي ايران مانند ديگر كشورها برخورد شود. وي خاطرنشان كرد: گامنهايي حتماً شامل برنامه غنيسازي است و در نظنز و فردو برنامه غنيسازي صورت ميگيرد و ايران 5/3 تا 5 درصد غنيسازي ميكند و در مرحله نهايي توافق ميكنيم غنيسازي در چه چارچوبهايي انجام ميشود و ما در اين باره گفت و گو و نياز فعلي را تعريف ميكنيم تا به يك نتيجه مطلوب برسيم.
رئيس دستگاه ديپلماسي كشور تأكيد كرد: اصل غنيسازي قطعي و پذيرفته شده است و اين سند يك بيانيه يك طرفه از سوي ايران نيست، بلكه توافقنامهاي دو طرفه است، با اين حال طرف مقابل غنيسازي را پذيرفته و ما در مورد جزئيات گفتوگو ميكنيم.
سيدعباس عراقچي نفر دوم تيم هستهاي ايران نيز ديروز درباره ادعاي رسانههاي غربي مبني بر تعليق غنيسازي ايران در پايان مذاكرات با 1+5 گفت: توصيه من اين است آنها بار ديگر بيانيه مورد توافق ايران و 1+5 را بخوانند. وي ادامه داد: فعاليت غنيسازي هماكنون در ايران وجود دارد و اين روند ادامه پيدا ميكند و تعليقي در آن نيست و در گام نهايي نيز بخشي از راه حل خواهد بود.
چهارمين معافيت تحريمي براي 9 كشور
جان كري وزير خارجه امريكا جمعه شب اعلام كرده است كه 9 كشور از جمله چين، هند، كره جنوبي، تركيه و تايوان بار ديگر از قانون تحريم نفت ايران معافيت دريافت كردهاند. به گزارش بيبي سي، او نوشت كه اين معافيت از بخش ۱۲۴۵ «قانون مجوز دفاع ملي» (ان دياي اِي) براي سال مالي ۲۰۱۲ به خاطر كاهش قابل توجه واردات نفت اين كشورها از ايران اعطا ميشود. مالزي، آفريقاي جنوبي، سنگاپور و سريلانكا چهار كشور ديگري هستند كه بار ديگر معافيت ميگيرند، چون خريد نفت از ايران را متوقف كردهاند. اين معافيت براي ۱۸۰ روز تمديد شده كه امكان تكرار مجدد آن وجود دارد. جان كري گفت: اين چهارمين بار است كه اين 9 كشور به خاطر كاهش قابل توجه واردات نفت ايران معافيت دريافت ميكنند. وزير خارجه امريكا به توافق اخير ژنو ميان اعضاي گروه 1+5 با ايران اشاره كرد كه براساس آن ايران پيشرفت برنامه اتمياش را براي شش ماه متوقف ميكند و برخي از بخشهاي مهم اين برنامه را عقب ميراند و در مقابل اين كشورها برخي تخفيفهاي مالي در تحريمها براي ايران قائل ميشوند. كري در عين حال تأكيد كرد كه امريكا در اين شش ماه همچنان با قوت اجراي تحريمهايي را كه از قبل وجود داشته ادامه خواهد داد تا معلوم شود دست يافتن به يك راه حل جامع براي اطمينان از صلح آميز بودن برنامه اتمي ايران ممكن است يا نه. ايران ميگويد برنامه هسته اياش صلح آميز است.
