بر اساس سند راهبردي تمديد همكاريهاي امنيتي و دفاعي امريكا و ژاپن مورخ 3 نوامبر 2013، نيروهاي نظامي ژاپن ضمن ادامه حضور در جزيره اوكيناوا در سراسر مناطق اين كشور نيز به منظور انجام مأموريتهاي دفاعي حضور خواهند يافت.
موافقتنامه تمديد همكاريهاي امنيتي و دفاعي امريكا- ژاپن، در سوم نوامبر 2013 بر اساس بررسيها و تصميم نهايي كميته مشورتي امنيتي امريكا و ژاپن تدوين و منتشر شده است. اين موافقتنامه، ضمن تمديد حضور نظامي امريكا در ژاپن تا سال 2018، بر دفاع هستهاي امريكا از ژاپن در برابر تهديد قدرتهاي منطقهاي تأكيد كرده است. كميته همكاريهاي امنيتي و دفاعي امريكا- ژاپن، بر اساس موافقتنامه اتحاد راهبردي امريكا و ژاپن تشكيل شده و ساز و كار تخصصي همكاريهاي دو كشور حول محورهاي دفاعي ميباشد. اعضاي اين كميته را وزراي دفاع و همچنين امور خارجه دو كشور تشكيل ميدهند. اين كميته داراي كارگروههاي متعددي حول محورهاي تخصصي همكاريهاي دفاعي مشترك امريكا- ژاپن ميباشد.
1- توصيف تهديدهاي خاور دور و راهبردهاي مقابله
طرفين كاركردهاي اتحاد دو كشور و همكاريهاي دفاعي و امنيتي را در خصوص طيفي از تهديدهاي جاري نيز مورد تأكيد قرار دادهاند. در اين خصوص بر موارد زير به صورت ويژه تصريح شده است:
- برنامههاي موشكي و هستهاي كرهشمالي و نگرانيهاي بشردوستانه از اين وضعيت؛
- رفتارهاي قهري و بيثبات كننده در عرصه دريانوردي؛
- اقدامات مخرب در عرصه فضا و سايبر؛
- گسترش سلاحهاي كشتارجمعي؛
- حوادث و سوانح طبيعي و انساني؛
- كنترل توسعه نفوذ چين در منطقه.
براي مقابله با چالشهاي امنيتي قرن بيست و يكم و حفظ نقش محوري در توازن و تعامل قدرت در منطقه، طرفين به دنبال موارد زير خواهند بود:
- سرمايهگذاري حول توانمنديهاي ميانبر؛
- بهبود هماهنگي عملياتي؛
- نوسازي ساختار نيروهاي نظامي؛
- انطباقدهي نقشها و مأموريتهاي اتحاد دو كشور با واقعيتهاي امنيتي معاصر و آينده.
2- همكاريهاي دفاعي جديد
به موجب اين سند، طرفين در اين زمينه از توسعه و پيشرفتهاي جديد دو كشور در زمينه سيستمهاي دفاع ضدموشك ابراز خرسندي كردند. در اين زمينه، به صورت ويژه به برنامه مشترك دو كشور با عنوان «SM-3 Block IIA» اشاره شد. طرفين توافق كردند تا نيروهاي دفاع ضدهوايي را در پايگاه كيوگاميساكي در كنار دومين سامانه رادار AN/TPY-2 بر اساس سند اول مي 2006 كميته مشترك (موسوم به نقشه راه امريكا- ژاپن در خصوص انجام بازسازي نيروهاي مسلح) مستقر نمايند.
از آنجا كه ژاپن پس از جنگ جهاني دوم از توسعه صنايع نظامي منع شده است، امريكا تعهد نموده تا نيازهاي سختافزاري اين كشور در راستاي تأمين نيازهاي دفاعي را تأمين كند. در اين راستا، امريكا بخشي از فناوريهاي پيشرفته دفاعي را با حفظ كنترل خود، در پشتيباني از دفاع اين كشور قرار داده (بدون آنكه ژاپن به صورت مستقيم در اين تجهيزات نفوذ و مديريت داشته باشد) كه از جمله ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
- استقرار دو اسكادران ام وي 22 به عنوان جايگزين بالگردهاي اج 46
- استقرار جنگندههاي پي 8 نيروي دريايي
- طرحها و برنامههاي نيروي هوايي امريكا به منظور بهكارگيري بالگردهايهاوك، كه از بهار سال 2014 آغاز خواهد شد.
- نيروي دريايي امريكا نيز در سال 2017، جنگنده اف 35 بي را براي نخستينبار در خارج از امريكا مستقر خواهد كرد و در اين زمينه، قرار شده كه ژاپن محل استقرار آن باشد.
3- تضمين امنيت ژاپن از طريق قدرت هستهاي امريكا
امريكا در قبال تأمين امنيت ژاپن، به استفاده از قدرت هستهاي خود به عنوان يك ضمانت امنيتي نگريسته است. بر اساس اين سند، امريكا وعده داده است كه تمامي توان خود را در راستاي تضمين امنيت ژاپن در برابر هرگونه تهديدي از سوي قدرتهاي خارجي به ويژه چين و روسيه به كار خواهد گرفت. اين در حالي است كه همين قدرت هستهاي است كه در سال 1945، دو شهر اين كشور را با خاك يكسان نمود و ميليونها نفر از جمعيت اين دو شهر ژاپني را در كام مرگ فرو برد. از سوي ديگر، موضعگيري نسبت به حمايت از ژاپن در منازعات آينده در حالي صورت ميگيرد كه تاكنون روسيه نيز به دليل اختلافات سرزميني با ژاپن، چندين بار در وضعيت تقابل نظامي محدود قرار گرفتهاند. امريكا بر اساس راهبرد منطقهاي خود نسبت به تسلط بر درياي زرد و خاوردور، تحركات روسيه و ژاپن را به شدت تحت نظر داشته و در اين زمينه، موافقت طرف ژاپني را براي افزايش سطح قدرت درياي خود در اين منطقه جلب نموده است.
جمعبنديبر اساس اهداف عملياتي سند راهبردي فوق كه متعاقب تأييد كميته دوجانبه منتشر شده است، بخشي از عناصر راهبردي منطقهاي امريكا در خاور دور آشكار ميگردد. بر اين اساس، امريكا به شدت درصدد گسترش و ادامه حضور امريكا در مناطق مختلف به ويژه در مجاورت قدرتهاي منطقهاي (به ويژه چين) ميباشد. در واقع، محتواي سند فوق و همكاريهاي ناشي از آن، براي نهادهاي دفاعي و امنيتي دو كشور داراي اهميت فراواني است. كاهش تدريجي نيروهاي دريايي امريكا از جزيره اوكيناواي ژاپن از يكسو و افزايش حضور در ساير مناطق و جزاير ژاپني براساس توافق كميته دوجانبه و متناسب با نيازهاي امنيتي ژاپن و محدوده اتحاد راهبردي دو كشور، يكي از محورهاي توافق شده در سند فوق است.نهايتاً اينكه امريكا ضمن حفظ روابط راهبردي و اتحاد امنيتي و نظامي خود با ژاپن در تلاش است تا از ژئوپلتيك اين كشور در خاوردور به عنوان يكي از طرفهاي مهم مقابله با نفوذ چين و روسيه و همچنين كنترل تحولات امنيتي در اين منطقه كه خاستگاه ائتلافهاي نظامي و امنيتي متعدد ضدامريكايي از جمله شانگهاي است، استفاده نمايد.
