سيل سانتريفيوژهاي ايراني كه نسل جديدشان هم در راه بود و هر لحظه به ذخيره اورانيوم 20 درصدي و ترس غرب ميافزود، كشورهاي غربي را به خاكريز پذيرش غنيسازي 5 درصدي در ايران عقب راند.
در حالي كه حدود دو سال و نيم پيش غرب حاضر نشده بود در قبال دريافت سوخت 5درصدي ما به ازاي 20 درصدي را به ايران تحويل دهد تا رآكتور تحقيقاتي تهران براي توليد داروهاي لازم ضدسرطان به كار خود ادامه دهد، اكنون غرب پذيرفته است كه در قبال عدم توسعه شش ماه غنيسازي بالاي 5درصدي از سوي ايران، بخشي از تحريمهاي خود عليه ايران را بكاهد. البته طي اين شش ماه مذاكرات ادامه يابد و در صورت صداقت غرب ميتوان توافقي را كه شامل لغو همه تحريمهاي ايران باشد، انتظار داشت. توافق ايران و 1+5 موقت است و در ازاي توسعه پيدانكردن غنيسازي بالاي 5 درصد تنها بخشي از تحريمها يعني تحريم فروش فلزات گرانبها به ايران، تحريم صنايع خودروسازي و تحريم فروش مواد پتروشيمي ايران به اروپا برداشته ميشود و هنوز تحريمهاي بانكي و نفتي سرجاي خود هستند. نخست وزير صهيونيستها بنيامين نتانياهو آن را اشتباه تاريخي خواند. جان كري وزير امور خارجه امريكا چنين جوابي به آن داد: آنهايي هستند كه معتقدند اين توافق كامل نيست. آنها نيز مسئول هستند كه بگويند چه جايگزيني بهتر است.
شايد بگويند افزايش فشارها را آنقدر بايد ادامه ميداديم كه در نهايت ايران به سوي فروپاشي سوق پيدا كند، اما تحت هيچ شرايطي و طبق نظر كارشناسان اين امر اينطور نيست. اگر ما تحريمها را بيشتر كنيم ايران پيشرفت هستهاي بيشتري پيدا ميكند و اسرائيل بيشتر تهديد ميشود و ايران ميتوانست سانتريفيوژهاي بيشتري بسازد و اوباما معتقد است كه اين راه حل موفق نيست.
كري سپس مثالي آورد و گفت: در سال 2003، ايران 164 سانتريفيوژ داشت و در آن زمان ايران پيشنهادي داد كه با آن موافقت نشد و هم اكنون تعداد سانتريفيوژهاي ايران پيشرفت زيادي داشته است. اگر تحريمها را افزايش ميداديم و به سياست خود و جامعه بينالمللي هيچ كمكي نميشد و اتحاد بينالمللي ضعيف ميشد و اگر به تحريمها در حالي كه ايران تمايل به مذاكره دارد، ادامه بدهيم، اتحاد بينالمللي از بين ميرود.
وي جايگزين ديگري كه جنگ است را بررسي كرد و گفت: به جنگ اعتقاد نداريم، جنگ راهحل آخر است و نبايد اين را انجام بدهيم و اين راه حل ريسك دارد و در حالي كه اوباما گفته اين گزينه حذف نميشود، بر اين باور است كه وقتي تمام راهحلهاي ديپلماسي با شكست مواجه شود و يك موقعيت اورژانسي به وجود آيد، بايد از گزينه جنگ استفاده كرد.
غنيسازي ايران به رسميت شناخته شد؟نشد؟
جان كري وزير خارجه امريكا همچنين در يك كنفرانس خبري بعد از پايان مذاكرات ژنو با اينكه تأكيد كرد بدون تصميم ايران چنين توافقي حاصل نميشد، مدعي شد كه در اين توافق گام اول به هيچ عنوان نيامده كه ايران حق غنيسازي دارد. از سوي ديگر محمدجواد ظريف در خصوص اخبار رسانههاي غربي مبني بر اينكه حق غنيسازي ايران به رسميت شناخته نشده، گفت: حق غنيسازي ايران در معاهده ان. پي. تي به رسميت شناخته شده، متن سند كاملاً واضح است و برنامه غنيسازي ايران ادامه خواهد يافت. ظريف در اين باره عنوان كرد: من كاري به اظهارنظرهاي كشورها ندارم. امريكاييها ادعا ميكنند حقي را به عنوان غني سازي به رسميت نميشناسند، بلكه برنامههاي غنيسازي را به رسميت ميشناسند.
وي عنوان كرد: تفسير امريكا از ان پي تي مورد قبول اكثريت جامعه بينالملل نيست، در سندي كه مورد توافق قرار گرفت برنامه غنيسازي به عنوان جزيي از هر راه حل به رسميت شناخته شده است. نميخواهيم كسي اين احساس را داشته باشد كه برنامههاي صلحآميز ما اهداف غير صلحآميز دارند.
وي با بيان اينكه برنامه هستهاي ايران ادامه پيدا خواهد كرد، افزود: اين برنامه شناسايي شده است و حق مردم ايران نسبت به فناوري صلحآميز هستهاي در معاهده ان. پي. تي به عنوان حق غيرقابل انتظار مورد شناسايي قرار گرفته و ضرورت دارد كشورها مانعي بر آن ايجاد نكنند.
ظريف تصريح كرد: هر راه حلي شامل غنيسازي خواهد بود و معاهده ان پي تي حق ايران را به رسميت شناخته است.
اظهارات ظريف با اظهارات فرانسه و روسيه هم همخوان بود. وزير امور خارجه روسيه اعلام كرد كه گروه 1+5 حق ايران براي غنيسازي تحت نظارت كامل آژانس بينالمللي را به رسميت شناخته و بعد از گذشت شش ماه از اجراي توافقات تحريمهاي امريكا و اتحاديه اروپا عليه ايران هم كاهش خواهد يافت.
«سرگئي لاوروف» صبح روز گذشته در گفتوگو با خبرنگاران در ژنو اعلام كرد كه امكانات آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي كنترل برنامه هستهاي ايران افزايش پيدا خواهد كرد و وي كاملاً اطمينان دارد كه ايران با آژانس همكاري لازم در اين زمينه را خواهد داشت.
از سوي ديگر، لوران فابيوس وزير خارجه فرانسه هم كه كشورش با كارشكني در دور قبلي مذاكرات سابقه بدي ميان ايرانيان از خود به جاي گذارد، به خبرنگاران گفت: توافقنامه ميان ايران و 1+5 بر حق ايران براي غنيسازي صلحآميز تأكيد ميكند و هر گونه دسترسي ايران به تسليحات هستهاي را مسدود ميسازد. وي افزود: اين مكانيزم شامل نظارت شديد بر توافقنامه جاري است و نتايج آن بستگي به تلاشهاي و آمادگيها دارد.
فابيوس گفت: بعد از يك دهه نااميدي، اين پيشرفتي است كه براي جامعه بينالمللي و امنيت منطقه و جهان حائز اهميت است.
بازگشتپذير و با چشم باز
در حالي كه باراك اوباما در سخنراني خود درباره توافق هستهاي ايران تلاش كرد از موضع قدرت وارد شده و تهديد كرد كه اگر ايران در مدت شش ماه به تعهداتش عمل نكند، امريكا لغو تحريمها را باطل كرده و «فشارها را افزايش ميدهد»، در مقابل ظريف هم تأكيد كرد كه همه اقدامات در گام اول قابل بازگشت است و در صورت هرگونه بدقولي و نقض عهد از طرف امكان بازگشت هست. ظريف تأكيد كرد: اين گونه نيست كه در شرايطي باشيم كه اگر طرف مقابل به تعهداتش عمل نكرد يك طرفه آن را اجرا كنيم. وي خاطرنشان كرد: با چشم باز و با حراست كامل از حقوق مردم اين آمادگي را داريم كه اگر خداي نكرده به اين نتيجه برسيم طرف مقابل از فرصت ايجاد شده عدول كرد، حتماً انتخابهاي ديگر را داريم.
غنيسازي تعطيل نميشود، غنيشدهها در ايران ميماند
وزير امور خارجه كشورمان در مورد مفاد توافق گفت: هيچ يك از مراكز غنيسازي تعطيل نميشود و فردو و نطنز به كار خود ادامه ميدهند و برنامه آب سنگين اراك با وضعيت كنوني ادامه مييابد و هيچ مادهاي از كشور خارج نميشود و تمام مواد غني شده در كشور ميماند. تحريمهاي موجود به سمت كاهش پيش خواهد رفت، هيچ تحريمي اعمال نخواهد شد، منابع مالي ايران بازخواهد گشت.
وي درباره پروتكل الحاقي نيز عنوان كرد: در مرحله نخست درباره پروتكل بحثي نميكنيم، تصميمگيري درباره پروتكل در دست مجلس است. همكارهاي با آژانس ادامه مييابد. حوزههاي همكاري را با آژانس گسترش ميدهيم كه برخي نگرانيها رفع شود.
ظريف تصريح كرد: اين برنامه ادامه مييابد و به تدريج تمام تحريمها و تضييقات عليه مردم ايران به بهانه برنامه هستهاي رفع خواهد شد. با يك شروع جدي در شش ماه آينده و با مذاكراتي كه به سمت رفع كليه تحريمهاي شوراي امنيت سازمان ملل و تحريمهاي دو و چند جانبه حركت خواهد كرد در عين حفظ برنامه غنيسازي كشور، برنامه غنيسازي ادامه خواهد داشت و توليد اورانيوم 5 درصد در كشور به شكل گذشته ادامه مييابد.
تنهايي تل آويو –رياض در استقبال جهاني از توافق ايران
«توافق ژنو» كه پس از چهار روز مذاكرات فشرده ميان ايران و گره 1+5 در ژنو سوئيس برگزار شد، با استقبال گسترده جهاني و البته اعتراض و خشم رژيم صهيونيستي و ناخشنودي غيررسمي عربستان روبهرو شد.
وزير اقتصاد رژيم صهيونيستي گفته كه اگر طي پنج سال آينده يك بمب هستهاي در نيويورك منفجر شد، دليل آن همين توافق بدي است كه امروز در ژنو امضا شد. بنيامين نتانياهو، نخستوزير اسرائيل، در نشست ديروز كابينه گفت كه اسرائيل به توافق به دست آمده پايبند نخواهد بود و حق دفاع از خود را حفظ خواهد كرد. نتانياهو همچنين گفت: «امروز جهان به مكاني خطرناكتر تبديل شده، به اين دليل كه خطرناكترين رژيم در دنيا گامي مهم در جهت كسب خطرناكترين تسليحات در جهان برداشته است.» بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل توافقنامه ژنو ميان ايران و شش قدرت جهاني را «اشتباهي تاريخي» توصيف كرد.
پيش از اين دفتر نتانياهو در موضعگيري در اين زمينه، توافق به دست آمده را «معامله بد» توصيف و اعلام كرده بود كه ايران به هر چه ميخواست دستيافت. شيمون پرز، رئيس رژيم صهيونيستي واكنشي متعادلتر نشان داد و در واكنش دولت ايران را از مردم جدا دانست و گفت: مسئوليت پيروزي اين توافق برعهده مردم ايران و نه دولت اين كشور بوده است. وي گفت: من ميخواهم به مردم ايران بگويم شما دشمنان ما نيستيد و ما نيز دشمنان شما نيستيم. در حالي كه بسياري از كشورهاي همسايه و منطقه و حتي امارات به اين توافق واكنش مثبت نشان دادند، عربستان سكوتي اعتراضي به اين توافق نشان داد. يك مقام رسمي دولت عربستان در اعتراض به توافق 1+5 در مصاحبه با شبكه سي ان ان اظهار داشت:رياض از توافقي كه تهران و قدرتهاي بزرگ بر سر پرونده هستهاي ايران به آن دست يافتند، ناراضي است. اين منبع دولتي عربستاني كه نخواست نامش فاش شود در ادامه گفت:دولت عربستان در قبال مذاكرات با ايران احساس نگراني شديد داشته و از آنچه از توافق بين تهران و غرب منتشر شده ناراضي است.
اگرچه اسرائيل و عربستان از توافق به دست آمده در ژنو نگران هستند، بسياري از كشورهاي منطقه نيز از اين توافق استقبال كردهاند، رئيس اتحاديه اروپا، «شجاعتي» را كه ايران و قدرتهاي جهاني در توافقشان در زمينه برنامه هستهاي ايران نشان دادند، تحسين كرد و علاوه بر آن خواستار اجراي «به موقع» اين توافقنامه شد. وزارت امور خارجه سوريه نيز با استقبال از توافق تاريخي ميان ايران و 1+5 در خصوص برنامههستهاي ايران، اعلام كرد كه اين توافق بيانگر آن است كه در پيش گرفتن راه حلهاي سياسي براي بحرانهاي منطقه، بهترين راه براي تضمين امنيت و ثبات است. همچنين دمشق از اين توافق استقبال كرد. يك منبع در وزارت خارجه سوريه اعلام كرد كه دمشق از توافق بهدست آمده در ژنو بين ايران و 1+5 استقبال ميكند و آن را توافقي تاريخي ميداند كه تضمينكننده منافع ملت ايران است و حق استفاده صلح آميز از انرژي هستهاياش به رسميت شناخته ميشود. محمد البرادعي، مدير كل سابق آژانس بينالمللي انرژي اتمي نيز در صفحه توئيتر خود با استقبال از توافق ايران و 1+5، احترام و گفتوگو را كليد هرگونه تعارضي دانست و تأكيد كرد، اين توافق جهاني بهتر را رقم خواهد زد.
نوري المالكي، نخست وزير عراق از ديگر مقامات ارشدي بود كه به انعقاد توافقنامه اوليه ميان ايران و غرب واكنش نشان داد و اين توافق را گامي بزرگ در جهت برقراري امنيت و ثبات در منطقه دانست. ولاديمير پوتين رئيسجمهور روسيه، اعلام كرد كه اين توافق باعث شد كه ما به يكي از سختترين توافقات جهاني نزديك شويم. بان كي مون دبيركل سازمان ملل بعد از اعلام خبر توافق هستهاي از نتايج آن ابراز خرسندي كرد و گفت كه اين توافق ميتواند توافق تاريخي براي مردم و ملتهاي منطقه و فراتر از آن باشد. هند و پاكستان نيز از توافق به دست آمده در ژنو استقبال كردند. سخنگوي وزارت خارجه پاكستان گفته كه اين توافق ميتواند نويدبخش صلح و امنيت در جهان باشد.
