اين روزها ديگر مدتهاست كه از طرحهاي بزرگ نظام سلامت همچون پزشك خانواده خبري نيست. انگار اين طرحها به فراموشي سپرده شده است، هرچند وزير بهداشت دليل آن را محقق نشدن 98 درصدي اعتبار 2 هزار ميلياردي پزشك خانواده اعلام كرده بود اما روز گذشته رئيس ستاد اجرايي برنامه پزشك خانواده و نظام ارجاع اعلام كرد: پزشك خانواده همچنان در حال آسيبشناسي است علاوه بر اين احتمال تغييرات اساسي در شبكه بهداشت كشور وجود دارد. اما مشكلات نظام سلامت به همين جا ختم نميشود و شيوع پديدههايي همچون زيرميزي نشان ميدهد، اين نظام خود به شدت بيمار است.
شبكه بهداشت و درمان در كشورمان روزگاري يكي از افتخارات نظام سلامت به شمار ميآمد و بسياري از دستاوردهاي پس از انقلاب از جمله كاهش مرگ و مير مادران باردار، نوزادان و كودكان زير پنج سال، ريشهكني فلج اطفال و بسياري از نتايج ارزشمند حوزه بهداشت و درمان محصول همين شبكههاي ساده و كارآمد بود تا بدانجا كه حتي تيمهايي از كشور امريكا براي الگوبرداري از شبكه بهداشتي ايران به كشورمان آمدند تا بتوانند چنين ساختاري را در كشور خود پياده كنند. با وجود اين مدتي است كه صاحبنظران حوزه سلامت در رابطه با اين موضوع هشدار ميدهند و معتقدند اين شبكه بايد اصلاح شود والا تنها دستاورد نظام سلامت طي سالهاي اخير هم از بين ميرود.
شبكه بهداشت بازنگري ميشود
دكتر مسعود صالحي، رئيس مركز توسعه شبكه و ارتقاي سلامت وزارت بهداشت نيز روز گذشته بر لزوم بازنگري در نظام شبكه بهداشت و درمان كشور تأكيد كرد و گفت: در اين زمينه تيمهايي تشكيل شده و در حال جمعآوري اطلاعات هستند؛ چراكه به دنبال تغييرات ايجاد شده در شهرها، روستاها و تغيير شرايط جامعه بيترديد بازنگري در نظام شبكه بهداشت و درمان كشور لازم است.
به گفته وي نظام شبكه كشور هر پنج سال يكبار بازنگري ميشود و امسال هم ممكن است تغييرات بيشتري در اين بازنگري اعمال شود. با وجود اين تنها مشكل ساختار سلامت كشورمان به اين مسائل محدود نميشود. زيرميزي يكي از چالشهايي است كه به عنوان حقيقتي غير قابل انكار حتي از سوي رئيس سازمان نظام پزشكي تهران مطرح شد و آقاي وزير هم به زشتي اين پديده غيرقابلانكار اذعان دارد. همه اين موارد اما نشان از آن دارد كه ساختار نظام سلامت ما خود بيمار است.
معادله چند مجهولي نظام سلامت
ارتباط ميان زيرميزي و غير واقعي بودن تعرفههاي درمان از جمله تئوريهايي است كه از سوي برخي از صاحبنظران نظام سلامت ارائه ميشود. روز گذشته نيز رئيس نظام پزشكي تهران بزرگ در نشستي خبري واقعي شدن تعرفههاي درمان را معماي چند مجهولي نظام سلامت دانست و افزود: واقعي شدن تعرفههاي درمان معماي حل نشدني است كه از مدتها همه شعار آن را دادهاند اما براي حل اين معماي چند مجهولي و چند معادلهاي بايد دست به دست يكديگر داد. به باور وي با واقعي شدن تعرفهها، ظلمي به مردم وارد نخواهد شد البته به شرطي كه بيمهها تقويت شوند؛ در صورت تقويت بيمهها، پزشك رضايتمندي خواهد داشت و به دنبال آن نيز رضايت بيمار هم جلب خواهد شد. وي در عين حال تأكيد كرد: تصميمي براي افزايش ويزيت پزشكان در نيمه دوم امسال نداريم.
زيرميزي هست اما رسانهها بزرگنمايي نكنند
رئيس دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي اما وقتي به بحث پديده زيرميزي رسيد بر خلاف حقيقت جاري در جامعه، بيمارستانها و مراكز درماني اعم از دولتي و خصوصي اقدام رسانهها در انعكاس بخشي از اين پديده غير قابل انكار را بزرگنمايي دانست و خاطر نشان كرد:دامن زدن به اين مبحث باعث خدشهدار شدن روابط پزشك و بيمار خواهد شد. چراكه ممكن است تعداد انگشتشماري از پزشكان خارج از عرف معمول رفتار كنند. بايد در عين رعايت قوانين و مقررات، از برخي بزرگنماييها جلوگيري شود. بنا به تأكيد اين پزشك بيان تخلفات جامعه پزشكي در رسانهها موجب ميشود تا شأن و جايگاه آنان در جامعه دچار خدشه شود و اعتماد بيماران به آنان از بين برود. دكتر ايرج فاضل، رئيس جامعه جراحان ايران هم كه در حال حاضر به عنوان نماينده وزير بهداشت در شوراي عالي نظام پزشكي فعاليت ميكند از جمله كساني است كه يك جورهايي مدافع زيرميزي گرفتن پزشكان با توجه به غير واقعي بودن تعرفههاست و چنين رفتاري را اينگونه توجيه ميكند: دستمزد يك عمل جراحي در بيمارستان دانشگاهي در شيفت شب كمتر از دستمزد يك كارگر تعميركار در روز است. اين در حالي است كه زيرميزي بسياري از پزشكان چند ده ميليوني است و اين پزشكان اتفاقاً از جمله دكترهاي خبره و معروف بيمارستانهاي خصوصي هستند كه به جاي طبابت تجارت ميكنند. وزير بهداشت اما خود از منتقدان جدي زيرميزي است كه در شرايط كنوني جامعه، دريافت زيرميزي از بيماران را ظلمي مضاعف ميداند با اين وجود اين پديده همچنان ادامه دارد.
