برنامه صبحگاهي ويتامين 3، شنبه اين هفته (11 آبان) ميزبان نادر قدياني مدير انتشارات قدياني بود. همان طور كه از حضور قدياني مشخص بود، پيشبيني ميشد كه گفتوگوي مجري برنامه با وي بايد حول و حوش كتاب و كتابخواني باشد، اما گفتوگوي مجري با ناشر به سمتي رفت كه عملاً مجري، قانون مميزي كتاب را زير سؤال برد!
بحث مميزي كتاب مسئلهاي بسيار جدي، تخصصي و در عين حال پيچيده است. نميتوان چنين بحثي كه تا چند ماه وزير فرهنگ و ارشاد را در معرض انتقادهاي شديد قرار داده است، به راحتي در برنامه صبحگاهي سرگرمكنندهاي مانند ويتامين 3 مورد نقد و بررسي قرار داد. حداكثر انتظاري كه از برنامه ويتامين 3 ميرود اين است كه مردم را براي رفتن به سر كار شارژ روحي كند آن هم با برنامهها و گفتوگوهاي فان و سرگرمكننده.
شايد دليل اصلي انتخاب يك مجري معمولي مانند علي ضيا نيز به همين دليل باشد، چون خصوصيات وي ميتواند براي ساعات آغازين صبح، مردمي را كه تازه از خواب بيدار شدهاند، مدتي مشغول كند. هنري كه شايد بقيه مجريهاي صبحگاهي هم كمابيش از آن برخوردار باشند. مهمترين خصيصه اين مجريها نه معلومات آنها بلكه لبخند و بذلهگويي است. براي مجريهاي صبحگاهي اينكه بخواهند با جملات انتزاعي صبح بينندگانشان را با طعم پرتقال و عطر سيب پر كنند و آسمانشان را پر از شاپرك گردانند، كار چندان سختي نيست اما در عوض پرداختن به مباحث جدي، كمي تا قسمتي فراتر از تواناييهاي آنها است. مخصوصاً اينكه بحث مربوطه يكي از جنجاليترين موضوعات حوزه كار يك وزارتخانه نيز باشد. اما در برنامه روز شنبه شايد بدسليقگي نويسنده برنامه يا عدم توجه كارگردان باعث شد تا ناخواسته علي ضيا كه تسلطش به حوزه نشر كتاب تا به حال محك نخورده بود، در قامت يك شواليه كه بخواهد يك تنه قانون مميزي را در هم بشكند، وارد ميدان شود، آن هم با اين رويكرد كه حتماً بايد مميزي را زير سؤال ببرد. داستان وقتي بغرنجتر ميشود كه ضيا همه نداشتههاي تخصصي خود را ميخواست در متلكاندازيهايي كه به نادر قدياني داشت، بپوشاند.
مميزي كتاب و اينكه وزير جديد ارشاد در ابتداي فعاليتش خواستار واگذاري مميزي پيش از نشر كتاب به ناشر شده بود، بازخوردهاي فراواني را به دنبال داشت. موافقان و مخالفان اين طرح هر كدام به بيان نظرات خود پرداختند و البته عدهاي نيز كه با كليت مميزي مشكل داشتند در اين فضا ميدان عمل خوبي پيدا كردند. البته وزير بعد از مدتي صحبتهاي خود را اصلاح كرد اما بحث كلي درباره مميزي تا مدتها و شايد تا همين امروز نيز ادامه دارد.
اگر قرار باشد تلويزيون به اين مسئله ورود پيدا كند اولا بايد مسئوليتش را به برنامههاي تخصصي واگذار كنند كه مجرياش در مقوله كتاب حرفي براي گفتن داشته باشد نه برنامه صبحگاهي كه صلاحيتش چيزي بالاتر از سرگرميهاي زودگذر نيست. دوماً كليت موضعگيريهاي سازمان صدا و سيما نميتواند و نبايد خارج از چارچوب قوانين كشوري باشد. زماني كه قانون مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به صراحت بر مميزي كتاب توسط وزارت ارشاد اشاره ميكند و بيانات امام خميني(ره) در ابتداي انقلاب به اهميت بررسي كتابهايي كه قرار است منتشر شود تأكيد دارد، نبايد يك برنامه در شبكه سراسري خود را در قامت مخالف قانون جلوه دهد.
در آخر براي روشنشدن ذهن علي ضيا و كسي كه احتمالاً به ضيا ياد داده بود در تلويزيون بگويد «كتابهاي خوب پشت مميزي ماندهاند!» بايد گفت ملاك خوب بودن كتاب اين نيست كه از نظر قانون دچار ايراد باشد، كتاب خوب از نظر ما كتابي است كه بتواند انسان را چند قدم به سمت تعالي و جامعه را يك گام به سوي پيشرفت رهنمون سازد. كتابي كه ارزشهاي اخلاقي، ديني و سياسي نظام را به چالش بكشد و انتشار آن چيزي جز ضرر و زيان به بار نياورد همان بهتر كه پشت مميزي بپوسد و از بين برود. متأسفانه شبكه 3 در صبح روز شنبه خود را به تريبون غير مستقيم ناشران مشكلدار تبديل كرده بود؛ كاري كه قطعاً نميتواند مورد تأييد مديران ارشد سازمان باشد اما عدم نظارت صحيح و به كار گماردن افرادي با سطح معلومات پايين براي اجراي برنامهاي زنده باعث شد تا شاهد چيزي باشيم كه نبايد اتفاق ميافتاد!
