مقاومت ميكروبها و باكتريها در برابر آنتيبيوتيكها آنقدر جدي شده كه هشدارهاي جهاني را هم بر انگيخته است به گونهاي كه انگار عمر اين گروه از داروها براي مقابله با باكتريهاي بيماريزا در جهان رو به پايان است. دليل اين چالش بخشي به مصرف و تجويز نادرست اين داروها باز ميگردد و بخش ديگر به باقي مانده آنتي بيوتيك در فرآوردههاي غذايي.
روز گذشته متخصصان علوم پزشكي در امريكا هم هشدار دادند به دليل مصرف بيش از حد داروهاي آنتيبيوتيك براي معالجه عفونتهاي علاجپذير، الگوهاي غلط مصرف و استفاده نامناسب از آنها اكثر اين داروها كه زماني در زمان عفونتها معجزه ميكردند هم اكنون تأثير خود را براي مقابله با باكتريها از دست دادهاند. در كشورمان اما يكي از دلايل مهم شكلگيري مقاومتهاي ميكروبي، وجود باقي مانده آنتيبيوتيكها در فرآوردهها و محصولات دام و طيور است؛موضوعي كه دو سال پيش از سوي مرضيه وحيد دستجردي وزيربهداشت وقت تذكر داده شد.
آنچه ميكروبها را مقاوم كرده؛ از آلودگي هوا تا افراط در مصرف آنتيبيوتيكها
مصونيت يا مقاومت دارويي چيست؟ دكتر طلعت قانع، دبير ستاد مركزي اطلاعرساني داروها و سموم وزارت بهداشت در گفتوگو با «جوان» درباره اين گروه از مقاومتها اينگونه توضيح ميدهد: استفاده بيرويه و زياد از اين داروها موجب ميشود تا فرصتي براي بروز مكانيسمهاي تدافعي از سوي آنها فراهم شود و به بيان ديگر با سختتر شدن شرايط زنده ماندن آن گروه از ميكروبها كه مقاومترند زنده ميمانند و تكثير ميشوند. در واقع هرچه مردم بيشتر آنتيبيوتيك مصرف كنند، مقاومت باكتريها در برابر اين دارو بيشتر شده و تأثير درماني آنتيبيوتيكها كاهش مييابد. بنا به تأكيد اين پزشك مقاومت ميكروبي به چالش جهاني تبديل شده به گونهاي كه حدود دو سال پيش شعار هفته جهاني بهداشت به اين موضوع اختصاص يافته بود اما اين چالش همچنان ادامه دارد تا جايي كه برخي از گروههاي آنتيبيوتيك به نسلهاي چهارم و پنجم هم رسيدهاند اما برخي از باكتريها با همان پنيسيلينهاي ساده هم درمان پذيرند. قانع تأكيد ميكند: حتي آلودگي هوا و سموم هم در اين مقاومت ميكروبي بيتأثير نيست.
عامل مرگ و ميرهاي بيمارستاني
عفونتهاي بيمارستاني اما يكي از چالشهاي مهمي است كه اين روزها گريبانگير بيماراني شده كه مدتي را به خاطر بيماري خود در بيمارستان بستري ميشوند و در حالي كه بنا به تأكيد دكتر قانع، فرد اصلاً به دليل عفونت در بيمارستان بستري نشده اما به دليل عفونتهاي بسيار مقاوم بيمارستاني از بين ميرود. وي در اين باره ميافزايد: به واسطه مصرف بسيار زياد آنتيبيوتيكها و مواد ضد عفونيكننده در بيمارستانها، باكتريهايي كه باقي ميمانند، باكتريهاي بسيار مقاوم هستند و همين باكتريهاي مقاوم هم افراد كم سن و سال يا مسن و به طور كلي افرادي را كه بدنشان مقاومت كمتري دارد، درگير كرده و موجب مرگ و مير آنها ميشود.
گوشت و مرغهاي سرشار از آنتي بيوتيك
باقي مانده آنتيبيوتيكها در مواد غذايي به خصوص گوشت و فرآوردههاي دامي و همين طور مرغ، موضوعي است كه دو سال پيش از سوي مرضيه وحيد دستجردي هم مطرح شد و وي در اين باره ابراز نگراني كرد. بنا به تأكيد وي، 30 درصد بيماريها در كشور مربوط به بيماريهاي ناشي از مواد غذايي است. در شرايط كنوني هر چند رفتهرفته محصولات غذايي ارگانيك در كشور ما رواج يافته اما قيمت تمام شده اين محصولات خيلي بالاست.
قانع درباره دليل استفاده بيرويه از آنتيبيوتيكها در پرورش دام و طيور و خطر باقي ماندن اين دارو در فرآوردههاي آنها و بالطبع انتقال اين داروها به بدن انسان و ايجاد مصونيت دارويي ميگويد: فرآيند پرورش دام و طيور اغلب هزينهبر است به همين خاطر هم برخي از پرورشدهندگان پيش از آنكه عفونتي اتفاق بيفتد، مقدار روتيني از آنتي بيوتيك را به دام و طيور خود ميدهند. دبير ستاد مركزي اطلاعرساني داروها و سموم وزارت بهداشت معتقد است: اين اتفاق در مراكز مجاز و تحت نظارت سازمان دامپزشكي رخ نميدهد و كمكم محصولات ارگانيك در كشور ما هم در حال جا افتادن است. اين پزشك، تجويز نادرست، مصرف بيرويه و نابجا، خود درماني، باقيمانده آنتي بيوتيك در فرآوردههاي دام و طيور و همچنين تمام نكردن دوره مصرف آنتيبيوتيكها را از مهمترين عواملي ميداند كه اين معضل را بهوجود آورده و براي مقابله با اين شرايط هم بايد اين موضوعات را برطرف كرد.
