اصفهان به دلیل تأمین بیشترین حجم فراوری سنگ تزیینی در کشور به "قطب صنعت سنگ" مشهور است.
اما صنعت سنگ در سالهای اخیر از مرحله استخراج معادن تا فروش در بازارهای جهانی با مشکلات متعددی مواجه شده است و کارشناسان و فعالان این صنعت از بیتوجهی و عدم پایبندی مسوولان دولتی به تعهدات شان انتقاد میکنند.
رئیس انجمن همگن صنایع سنگ استان اصفهان با اشاره به مشکلات صنعت سنگ می گوید: متاسفانه صنعت سنگ در حال خارج شدن از فضای رقابتی است که وفور مشکلات هزینههای تولید را تا ۲۰۰ درصد افزایش داده است.
رضا احمدی با بیان اینکه افزایش روز افزون هزینههای تولید سبب عدم میل و رغبت تولیدکنندگان به تولید ، شده است، ادامه می دهد: بار مالی تولیدات به طور کامل به دوش تولیدکنندگان است و با وجود چنین هزینههای سنگینی ، تولید کنندگان ترجیح میدهند از فضای تولید دوری کرده و صبر کنند تا ببینند وضعیت بازار به چه صورت پیش میرود.
وی ابراز امیدواری می کند: دولت با اتخاذ سیاستهای حمایتی به کمک صنعت سنگ آمده و اجازه ندهد این صنعت به سمت نابودی حرکت کند.
بستههاي حمايتي به کمک سنگ نیامد
۹۰ درصد واحدهای صنعتی فعال اجارهای هستند، مالکان اصلی این واحدها نتوانستهاند در صنعت سنگ ادامه فعالیت بدهند، به همین دلیل این واحدها را اجاره دادهاند و افرادی که این واحدها را اجاره کردند پس از مدتی که در این صنعت فعالیت میکنند به دلیل عدم سوددهی کار خود را تعطیل کرده و واحدها را تحویل صاحبانشان میدهند.
در زمان تدوين طرح هدفمندي يارانهها در مجلس، صنعت سنگ در رده اولويت هاي اوليه صنايع آسيبپذير كشور قرار گرفت كه بايد از بستههاي حمايتي استفاده می کرد ، اما در عمل به جز افزايش 200 درصدي هزينهها چيزي نصيب اين صنعت نشده است و به نظر می رسد اگر چالش ها و مشكلات فعلي صنعت سنگ توسط دولت رفع نشود تا پنچ سال ديگر اين صنعت از بین خواهد رفت.
به گفته رییس اتحادیه سنگ اصفهان استفاده از تکنولوژیهای قدیمی، کمبود نقدینگی بخش تولید، رکود در بازار تولید ساختمان، تحریم، افزایش هزینههای جاری و کم توجهی دولت به مشکلات بخش خصوصی و وجود برخی قوانین دست و پاگیر و غیر الزامی در ادارهها باعث کاهش 30 تا 40 درصدی این صنعت در سالهای اخیر شده است.
محمد دفاعی با تاکید بر اینکه ایران از نظر معادن سنگ کشوری غنی محسوب میشود، می افزاید: بخش خصوصی 15 درصد فعالیت صنعت کشور را با تمامی مشکلات بر دوش خود به جلو میبرد، اما آن بخش 85 درصدی صنایع که از حمایت دولتی برخوردارند در صورت قطع این کمکها لحظهای دوام نخواهند آورد.
وی تصریح می کند: مالیات بر ارزش افزودهای که از کارخانجات سنگبری اخذ میشود هیچ مبنای منطقی و شرعی ندارد به این معنا که فروشنده مبلغ مالیات ذکر شده را به طور مستقیم از خریدار یا مصرف کننده بگیرد، اما سنگ فرآوری شده عمدتا به سایر استانها به صورت امانت، صادر تا پس از فروش وجه آن توسط انباردار به صورت چکهای یک تا دوساله پرداخت شود که در نتیجه، وصول مالیات مذکور از خریدار امکان پذیر نیست.
نياز به همکاری دولت با بخش خصوصی
آنچه مسلم است اینکه به طور قطع در این نوع از فروش کسی قادر به دریافت مالیات بر ارزش افزوده نیست و مطالبه این نوع مالیات در ازای وجه گرفته نشده از شخص فروشنده کالا غیرمنطقی است، چراکه در حقیقت بدهکار اصلی خریدار کالا است و فروشنده ابزار اجرایی وصول آن را در اختیار ندارد.
قانون اخذ مالیات بر ارزش افزوده از سنگبریها نیازمند بررسی کارشناسی است و اگر دولت با بخش خصوصی همکاری کند این بخش تولید و اشتغال در کشور جایگاه واقعی خود را پیدا میکند.
یکی از اعضای هیأت رئیسه اتحادیه سنگ با ابراز تأسف از اینکه دولت به تعهد خود در پرداخت سهم 30 درصدی صنایع بعد از هدفمندی یارانهها عمل نکرده است، می گوید: بدون تردید دولت توسط بانکها در قالب اعطای تسهیلات بانکی میتواند سنگبری ها را یاری کند.
علی نادری اعلام می کند: قانون عوارض صادرات بر سنگ خام که در سالهای گذشته وضع شده بود در حال حاضر به حالت تعلیق درآمده که متاسفانه در شرایط فعلی افراد به جای سرمایهگذاری در بخش فرآوری صنعت سنگ به دنبال کسب درآمد راحت و بدون دغدغه تولید از طریق خام فروشی منابع مملکت هستند.
وی تاکید می کند: متاسفانه به دلایل ذکر شده در بازار جهانی تعداد زیادی از واحدهای سنگبری اصفهان که قطب عمده تولید سنگ کشور محسوب میشوند از بازار رقابت، خارج و به جای محصولات آنها، محصولات چین، برزیل، هند جایگزین شده است.
خوشه سنگ هم خشکید
این روزها حتی شاهد واردات سنگ قبر از کشور چین هستیم که برخی مسؤولان این گفته را نوعی سخن طنز عنوان کردهاند ولی با مراجعه به مراکز فروش سنگهای تزیینی صحت ادعای فعالان این صنعت مشخص است.
از طرفی تولیدکنندگان دستگاههای فرآوری سنگ در اصفهان تمایل زیادی به ساخت دستگاههای مدرن دارند، اما با کمبود نقدینگی و مشکلات در واردات برخی قطعات مورد نیاز خود مواجه هستند و از سوی دیگر خوشه سنگ نیز که سالهای قبل به عنوان زیر مجموعه شرکت شهرکهای صنعتی و با همکاری کانون سنگ ایران شکل گرفت، به دلیل بروز مشکلات مالی متوقف شد.
رییس کانون سنگ ایران در خصوص دلیل وقوع این امر، بیان می کند: شرکت شهرکهای صنعتی متعهد به دریافت اعتبار قانونی اخذ وام و تسهیلات از بانکها و اعطای آن به صنعتگران شده بود، اما به دلیل عدم توان این شرکت در عمل به وعده خود حدود شش ماه است که فعالیت این خوشه متوقف شده است.
حسین امیریوسفی در خصوص مزایای فعالیت خوشه سنگ، می گوید: میزان درخواست سنگ تزیینی انبوه سازان همواره بالای 100 هزار متر مربع است که تامین آن از عهده یک کارخانه بر نمیآید و نیازمند کار گروهی و هماهنگ است که در صورت فعالیت این خوشه مدیریت خرید آن میتواند به طور یکپارچه و در حجم انبوه بالای 10 هزار تن از یک نوع سنگ خاص خریداری کرده و طی مرحله فراوری به طور هماهنگ و با یک کیفیت مشخص سنگ فراوری شده را در حجم بسیار زیاد به سفارش دهندگان تحویل دهد.
وی همچنین با انتقاد از انحلال کارگروه سنگ در کشور و استان اصفهان ، اظهار می کند: این کارگروه نیز به مدت دوسال اقدام به تدوین چشم انداز 20 سالهای برای صنعت سنگ کشور کرد که دانشگاهی کردن رشته فراوری سنگ را میتوان از اقدامات مهم آن برشمرد.
امیریوسفی در خصوص علت فروپاشی این کارگروه، تصریح می کند: اعضای این کارگروه متشکل از روسای معدنداران،کارخانجات فراوری، اتاق بازرگانی، وزارت صنعت معدن و تجارت، سازمان توسعه تجارت و گمرک بودند، اما به دلیل عدم توجه و کوتاهی اعضای بخش دولتی این مجمع در خصوص برنامههای تدوین شده به تدریج فعالیت کارگروه سنگ متوقف شد.
به دنبال راه حل های كارساز
حدود 8 هزار واحد صنعتی در استان اصفهان فعال است که نزدیک به یک چهارم آن یعنی حدود دو هزار واحد به فراوری سنگ اختصاص یافته که این موضوع بیانگر سهم قابل توجهی از تولید و اشتغال استان اصفهان در این زمنیه است.
بر اساس محاسبات می توان دریافت که 50 واحد از این سنگبری ها برای تامین نیاز داخل استان کفایت می کند اما وجود این تعداد واحد سنگبری در استان اصفهان نشان از تولید در حد بازار مصرف کشور و صادرات این محصول به خارج را دارد.
رئیس انجمن سنگ استان اصفهان تاکید دارد: استاندار جدید اصفهان باید از ظرفیت صنعتی بودن استان برای تدوین راهکارهای نوسازی صنعت سنگ در اصفهان استفاده کند.
رضا احمدی می گوید: در سال های اخیر ذاکر اصفهانی- استاندارسابق اقدام به تاسیس کانون دانشگاهی صنعت سنگ در دانشگاه اصفهان کرد و قدم های خوبی را برای ارتقا علمی این صنعت برداشت اما به هر حال با توجه صنعتی بودن استان توقع تلاش بیشتری برای ارتقای صنعت سنگ از سوی استانداری داشتیم.
وی معتقد است استاندار جدید اصفهان به دلیل شرایط خاص صنعتی بودن استان از قدرت چانه زنی بالایی در مسائل اقتصادی کشور برخوردار است و حتی می تواند راه حل های خوبی برای نوسازی صنایع گوناگون از جمله صنعت سنگ استان اصفهان در سطوح بالا تدوین و باید به هر شکل از ظرفیت ذکر شده استفاده کند.
رئیس انجمن سنگ استان اصفهان یادآور می شود: با توجه به اینکه صنعت سنگ وابستگی زیادی به خارج ، می تواند روزی جایگزین فروش نفت شود به شرط آنکه مشکلات گوناگون مالیاتی، بیمه ای و نقدینگی این صنعت ارز آور بر طرف شود.
بخش عمدهای از تولیدکنندگان با مشکلات متعدد روبهرو هستند و تعطیلی واحدهای سنگبری استان اصفهان خسارات اقتصادی بسیاری را به همراه خواهد داشت.
در حقیقت با تعطیلی این واحدها بخشهای وابسته به تولید سنگ از جمله فعالیت بخش کارگری، حمل و نقل سنگین، همه مشاغل وابسته دچار مشکل میشوند که امیدواریم دولت آینده حمایت خود را از تولیدکنندگان سنگ دریغ نکند.
سرمايهگذاري در بخش صنعت سنگ به عنوان يك صنعت پر بازده، به راحتي ميتواند قدرت تأثيرگذاري بخشي از اقتصاد ايران را در عرصههاي جهاني تضمين نمايد. ما داراي يـكـي از با كيفيتترين سنگهاي جهان هستيم آنچنان كه تنها در حوزه سنگهاي قيمتي، 33 نوع سنگ در معادن ايران يافت ميشود .
كارشناسان معتقدند در سال 2005 كـه از آن بـه عـنـوان سـال طـلايـي صادرات سنگ كشور نام برده ميشود، ايران به لحاظ صادرات وزني سنگ كار شده، رتبه پانزدهم و از نظر صدور سنگ خام در رده شـشـم جـهـان قـرار داشـت در حـالـي كـه بـه نظر ميرسد امروز شرايط در صنعت سنگ ما نسبت به آن زمــان افــت قــابـل تـوجـهـي كـرده بـاشـد؛ مـوضـوعـي كـه ميطلبد توجه بيشتري به آن شود تا جايگاه ايران در بازار سنگ جهان به جايگاهي كه در شأن آن است باز گردد.
به هر حال امیدواری به آینده این صنعت مشروط به این است که دولت با فعالان این عرصه همفکری و همیاری کند. به این معنا که سنگبریها نیاز به کمک بلاعوض ندارند، بلکه تسهیل در اخذ وامهای بانکی برای آنان کفایت میکند.
