مدتي است كه حضور بسيج جامعه پزشكي در مناطق محروم بيشتر از گذشته ديده ميشود، اين فعاليتها از چه زماني شروع شده است؟
طي تفاهمنامهاي كه سال گذشته در سازمان بسيج جامعه پزشكي نوشته شد، بنا گذاشتند كه حلقههاي صالحين و كاركردهاي حلقههاي صالحين به مأموريتهاي امداد و نجات و امداد درمان سازمان بسيج جامعه پزشكي ورود پيدا كنند. بر همين اساس براي حدود 400 پزشك متخصص و پيراپزشك دورههاي آموزشي متمركز در مشهد برگزار شد. در آن دوره آنها با فعاليتهاي امداد و درمان در مناطق محروم آشنايي كامل پيدا كردند. از آنجا به بعد ما با همه فعاليتها و مأموريتهايي كه بسيجيان جامعه پزشكي داشت، در قالب همان حلقههاي صالحين در مأموريتها حضور پيدا كرديم. در ماه مبارك رمضان هم در مناطق محروم فعاليتهاي بسياري انجام شد، البته قبل از ماه مبارك دغدغه پزشكان ما اين بود كه ممكن است افراد محروم روزهداري باشند كه نتوانند در ساعات روزه براي درمان مراجعه كنند، لذا بر اين شدند كه دو كار انجام دهند؛ اول اينكه مطبهايشان را بعد از افطار بازنگه دارند و به صورت رايگان ميزبان بسيجيان و نيازمندان باشند. از سويي ديگر هم تعدادي از آنها كه فاقد مطب بودند يا اينكه توانايي حضور بيشتري داشتند بعد از نماز صبح در قالب تيمهاي عمومي و بهداشتي به مناطق محرومي كه فرصت بازگشت تا قبل از نماز ظهر را داشتند، مراجعه ميكردند.
در ماه مبارك رمضان چه مقدار خدمات پزشكي به مناطق محروم ارائه شد؟
در ماه مبارك حدود 400 تيم عمومي به مناطق محروم مختلف كشور اعزام شدند و به مردم مناطق محروم خدمات ويزيت، دارو و خدمات پرستاري ارائه دادند. تيمهاي بهداشتي و درماني در ايام ليالي قدر در حسينيهها، تكيهها و مهديههايي كه مكانهاي محل برگزاري مراسم ليالي قدر بود، مستقر شدند و نسبت به انجام چكاپ و ويزيت رايگان مردم و روزهداران عزيز اقدام كردند. اين امر در 32 منطقه تحت پوشش ما چه در مراكز استانها و چه در مراكز شهرستانها انجام شد. كار ديگري كه همين تازگي اتمام پيدا كرد، اين بود كه به مناسبت سالروز ورود آزادگان عزيز در سراسر كشور پزشكان آزاده و ايثارگر ما و ساير همكارانشان در بسيج جامعه پزشكي در نقاط مختلف كشور اقدام به ويزيت رايگان بيماران كردند. انشاءالله در طول هفته دفاع مقدس هم بيمارستانهاي صحرايي را برگزار ميكنيم و افرادي كه نياز به خدمات تخصصي و فوق تخصصي داشته باشند در همين بيمارستانهاي صحرايي به آنها خدمات تخصصي و فوق تخصصي كلينيكي و پاراكلينيكي و جراحي را ارائه خواهيم كرد.
بيشتر چه مناطقي در حوزه پوشش سازمان بسيج جامعه پزشكي قرار دارد؟
حوزه كاري سازمان بسيج جامعه پزشكي مناطق محروم و مرزي كشور است. به طور كل ما بررسي ميكنيم و نقاطي كه از نظر بيماريابي و از نظر جغرافيايي و تراكنش در آنجا محروميت وجود دارد و دسترسي به خدمات نظام سلامت خدمات بيمارستاني سخت است، بيمارستانهاي صحرايي در آنجا برقرار ميكنيم. در حال حاضر استانها با هماهنگي بخشهاي مختلف مناطق محروم و كمبرخوردار را تعيين ميكنند و سازمان بسيج جامعه پزشكي تأييد ميكند با استقرار بيمارستانهاي صحرايي، تيمهاي تك تخصصي ما به آنجا اعزام شوند.
براي حضور در مناطق محروم، پزشكان بسيجي با چه مشكلاتي دست و پنجه نرم ميكنند؟
كار پزشكان و پيراپزشكان ما در مأموريتهاي امداد و نجات اگر همراه با عشق، روحيه جهادي و ايثارگري نباشد غيرقابل انجام است. پزشك جراحي كه در مطب و بيمارستان ميتواند روزانه بين يك تا چند ميليون تومان درآمد داشته باشد، از تهران به خراسانشمالي ميرود و در مرز تركمنستان يك هفته به مردم خدمات رايگان ارائه ميدهد. مهمترين مشكلاتي كه براي بچههاي ما وجود دارد كمبود امكانات براي ارائه خدمات است. در حال حاضر دارو بسيار گران است و اين امكان وجود ندارد كه برخي از تجهيزات پزشكي را به صورت پورتابل به مناطق محروم ببريم. در واقع دغدغه تيمهاي ما كمبود تجهيزات و امكانات است چراكه بچههاي ما در ارائه خدمات و مراقبتهاي بيمارستاني چه در بيمارستانهاي ثابت و چه در بيمارستانهاي صحرايي با كمبود امكانات مواجه هستند. انشاءالله حمايت همهجانبه بيشتري از سوي مراجع مختلف حمايتي مثل هلال احمر و كميته امداد سازمان بهزيستي و تأمين اجتماعي صورت گيرد تا تيمها با بار معنوي و اثربخشي بيشتري وارد منطقه شوند.
در حال حاضر مراجع مرتبط هماهنگي لازم را با سازمان بسيج جامعه پزشكي دارند؟
اكنون با اكثر سازمانهاي حمايتي يا قرارداد تفاهم همكاري داريم يا در حال عقد تفاهم همكاري هستيم و خوشبختانه همكاري آنها با ما در حد شايستهاي است اما براي اينكه بتوانيم خدمات اثربخشتري ارائه دهيم و به عنوان يك بازوي ياريگر براي نظام سلامت باشيم اميد داريم كه دوستان ما در ساير سازمانهاي سلامتمحور حمايت همهجانبهتري از ما داشته باشند.
در مناطق محروم چه بيماريهايي بيشتر شايع است؟
هر منطقه بر حسب شرايطش فرق دارد، در برخي از مناطق كوهستاني بيماريهاي ستون فقرات مشهود است و وقتي به مناطق حاشيه درياها و نقاط مرزي ميرويم، بيماريهاي عفوني و گوارشي بيشتر شايع است، مثلاً به منطقهاي ميرويم كه آب آشاميدني سالم ندارد در آن منطقه سنگ كليه رايجتر است. در حوزه شهرهاي بزرگ بيماريهاي صعبالعلاجي مثل انواع سرطانها بيشتر است. گسترش بيماريها در حوزه جغرافيايي بستگي به پاتولوژي جغرافيايي آن منطقه دارد كه اين مسئله به نوع منطقه از نظر ارتفاع دما و رطوبت بستگي دارد.
براي آگاه شدن از مشكلات درماني مردم مناطق محروم چه روندي طي ميشود؟
قبل از اينكه بيمارستان صحرايي مستقر شود، تيمهاي عمومي به آن مناطق اعزام ميشوند. آنها غربالگري اوليه را انجام ميدهند و نوع نيازهاي تخصصي آن بيماران را مشخص ميكنند. در هر بيمارستان صحرايي تخصص چهارگانه داخلي، اطفال، زنان و جراحي و بيهوشي به اضافه خدمات داروخانه و پاراكلينيك و خدمات پرستاري وجود دارد اما گاهي مثلاً ديده ميشود در برخي مناطق بيماريهاي چشمي شايعتر است. كنار آن تخصصهاي اصلي چشمپزشكي هم اعزام ميشود. بستگي به بروز بيماريها و اپيدمي بيماريها در مناطق دارد، به طور مثال وقتي تعداد بيماريهاي رايج در يك منطقه بيشتر است، مثلاً وقتي مورد يا بيماري سرطان خون بيشتر باشد «آنكولوژيست» به بيمارستان صحرايي ميبريم. چه بسا كه سال گذشته در بيمارستان صحرايي بينالمللي در منطقه مرزي كشور ارمنستان و آذربايجان روزانه 240 پزشك و پيراپزشك با تخصصهاي مختلف و فوقتخصص در بيمارستان صحرايي فعاليت ميكردند و هم به مردم منطقه و هم مردم كشورهاي مجاور خدمات ارائه ميدادند. سال گذشته نيز در بيمارستان صحرايي فاطمهالزهرا(س) كه در مرز جلفا برگزار شد، همسايههاي مرزي از كشورهاي ارمنستان، آذربايجان و نخجوان براي دريافت خدمات به پزشكان بسيجي مراجعه ميكردند.
براي حوادث طبيعي در كشورهاي ديگر هم اعزام نيرو داريد؟
بله، يكي از منابع ما تيمهاي اضطراري است. اين تيمها آماده هستند كه اگر در كشوري دورتر نه حتماً همسايه، حادثه طبيعي مثل سيل و زلزله اتفاق افتد و نياز به خدماترساني آنها باشد، با همكاري و هماهنگي جمعيت هلال احمر در منطقه حضور پيدا كنند و به مردم خدمات ارائه دهند.
اگر فردي در منطقه محروم نياز به درمان بيشتر داشته باشد، مراحل درمان تكميلي بيمار چطور پيگيري ميشود؟
اگر كسي نياز به خدمات فوق تخصصي داشته باشد، از بيمارستان صحرايي به بيمارستان معيني منتقل ميشود كه معمولاً در مركز شهرستان يا مركز استان قرار دارد. اگر هم نتوانيم در مركز همان استان خدمات ارائه دهيم، به بيمارستان معين كه در سطح است ارجاع ميدهيم و اگر در بيمارستانهاي منطقهاي هم نتوانيم خدمات دهيم بيمارانمان را به تهران ارجاع ميدهيم. چه بسا كه ما در سالهاي گذشته بيماراني كه نياز به جراحي فوقتخصصي جراحي عروق و جراحي پلاستيك داشتند، خدمات ارائه شد. در شهرهاي مختلف آقاي دكتر كلانتر هرمزي و تيم فوق تخصصي كه 15 جراح فوق تخصص پلاستيك بودند به مناطق محروم ميرفتند و عزيزاني كه نميتوانستند در شهرستان به بيماران خدمت دهند به بيمارستان 15 خرداد ميآمدند و آن بيماران را آنجا جراحي ميكردند و دوباره به شهرشان منتقل ميشدند.
