در سمت شما به دو عنوان مديريت «صنايع تبديلي» و «كوچك» برميخوريم، يعني يكي از عرصههايي كه بسيج سازندگي در فعاليتهاي اقتصادي خود به آن ورود يافته است، اصلاً صنايع تبديلي و كوچك به چه معني هستند؟
صنايع تبديلي يعني اينكه محصولات خام توليد شده را با يكسري تغيير فيزيكي و شيميايي تبديل به محصولات ماندگارتري كنيم. مثلاً انواع خشكبار، كمپوت و... نمونههايي از صنايع تبديلي هستند. صنايع كوچك هم همان واحدهاي صنعتي كوچك و به نوعي خانگي هستند كه در راستاي ورود بسيج به بحث اقتصاد مقاومتي، به بوميسازي و مردميسازي اقتصاد توجه شاياني شده و از اين رو فعاليتهاي ما به گونهاي شكل ميگيرد كه خود خانوادهها با امكانات كم بتوانند در امر توليد وارد و با توجه به تسهيلات و خدماتي كه بسيج سازندگي به آنها ارائه ميدهد حداقل بتوانند مايحتاج غذايي خود را تأمين و مابقي آن را با كمك بسيج سازندگي به بازار عرضه كنند.
بسيج از توجه به صنايع تبديلي چه اهدافي را دنبال ميكند؟
صنايع تبديلي باعث افزايش بهرهوري محصولات ميشوند. در آمارهاي موجود مشاهده ميكنيم كه 30 درصد محصولات در همان مزرعه و در فرايند برداشت و حمل و نقل از بين ميروند، در صورتي كه اگر هر توليدكننده يا كشاورز بتواند محصولات خود را تبديل كند، علاوه بر افزايش عمر اين محصولات از ضايع شدن بخشي از آنها جلوگيري ميشود. از طرفي اين امر باعث ميشود كه كشاورزان از سود بيشتري هم برخوردار شوند؛ چراكه صنايع تبديلي از ارزش و بهاي بيشتري برخوردارند. دست واسطهها و دلالها هم در اين بين كوتاهتر ميشود. معمولاً آنها از بيم توليدكنندگان به جهت از بين رفتن محصولاتشان استفاده ميكنند، با قيمتكمتري محصولات را ميخرند و از سوي ديگر احتمالا خود اين واسطهها با تبديل كردن محصولات كشاورزي، صنايع تبديلي آن را با قيمت بيشتري به خود كشاورزان ميفروشند. يك مثال روشن در اين خصوص توليد نفت خام است. در اين فرايند ما ميبينيم كه خيلي از توليدكنندگان نفت را خام توليد كرده، ميفروشند و در آن سو خريداران با تبديل نفت به انواع محصولات پتروشيمي همين محصول تبديل شده را با قيمت بيشتري به خود فروشندگان نفت خام ميفروشند. لذا ما نيز با تعقيب صنايع تبديلي برآن هستيم تا حتيالامكان از خامفروشي جلوگيري كنيم. يك مورد ديگر هم كه بايد به آن توجه شود اين است كه بسيج سازندگي به بستهبندي مناسب محصولات هم توجه دارد و افراد تحت پوشش طرحهاي اقتصادي خود را به اين امر تشويق و ترغيب ميكند تا صنايع تبديلي با ظاهري شيك و بهتر به بازار عرضه شوند و در رقابت با ساير محصولات مشابه موفقتر عمل كنند.
در اسفندماه سال گذشته كه مصاحبهاي با سردار خراساني مسئول بسيج سازندگي داشتيم، ايشان از ورود بسيج به حدود 10 عرصه در سال جاري خبر دادند، اكنون كه به نيمه سال رسيدهايم، اقدامات بسيج چه مواردي را شامل ميشود؟
عرصههايي چون توليد قارچ، مرغ خانگي، ماكيان، پرورش ماهي، زعفران، صنايع تبديلي، ورمي كمپوست، زنبور عسل و... اين 10 عرصه را شامل ميشوند كه تاكنون بسيج سازندگي اقدامات خود را در پنج عرصه قارچ، مرغ خانگي، ماكيان، ورمي كمپوست و شيلات عملياتي كرده است. البته در عرصههايي چون صنايع تبديلي، زعفران و... ما در فاز اول به آموزش و ترويج ميپردازيم و انشاءالله در فاز بعدي روي ساير جنبهها چون اعطاي تسهيلات براي در اختيار گذاشتن انواع دستگاههاي خشك كن، سورتينگ، بستهبندي محصول و... توجه خواهيم كرد. به طور كلي تقريباً تمامي استانهاي كشور اقداماتي را انجام دادهاند كه البته برخي از استانها چون گلستان و خراسان جنوبي توانستهاند موفقتر عمل كنند يا برخي ديگر از استانها چون اصفهان، آذربايجانشرقي و گلستان به دليل پيش زمينههاي قبلي يا شرايط اقليمي كه دارند توانستهاند در برخي عرصهها چون توليد مرغ بومي و محلي پيشرفتهاي خوبي داشته باشند.
تسهيلاتي كه بسيج در آن دسته از عرصههاي ورود يافته در اختيار متقاضيان قرار ميدهد، چيست؟
سعي عمومي ما اين است كه تسهيلات را به شكل جنس در اختيار متقاضيان قرار دهيم. مثلاً كسي كه ميخواهد در توليد ورمي كمپوست وارد شود از ما ورمي، كود و ساير لوازم مورد نياز را دريافت ميكند. يك كار خوب ديگر بسيج سازندگي هم اين است كه توليدكننده را در تمامي مراحل توليد حمايت كرده و تا بازاريابي و فروش محصول او را تنها نميگذارد اما در خصوص مقدار اين تسهيلات بايد بگويم كه براي توليد ورمي كمپوست، 50 ميليون ريال، مرغ خانگي از 10 تا 30 ميليون ريال، ماكيان 10 تا 30 ميليون ريال، پرورش ماهيهاي گرمابي و سردآبي 100 تا 250 ميليون ريال وام يا تسهيلات در نظر گرفتهايم كه زير 100 ميليون ريال به صورت قرضالحسنه و بالاي آن به شكل عقود اسلامي در اختيار متقاضي قرار ميگيرد.
بسيج چگونه توليدكنندگان را در بحث بازاريابي حمايت ميكند؟ و اينكه تسهيلات چگونه در اختيار متقاضيان قرار ميگيرند؟
اين دو سؤال تقريباً يك پاسخ مشخص دارند. به اين ترتيب كه تعاوني رابط بين بسيج و توليدكنندگان خانگي ميشود. يعني ما تسهيلات را در اختيار تعاونيهاي با تجربه در يك يا چند عرصه مورد توجه بسيج قرار ميدهيم و در عوض از اين تعاونيها ميخواهيم كه تعهدات لازم براي در اختيار قرار دادن اسباب و لوازم توليد يك محصول به متقاضيان را بدهد و در آخر نيز متعهد شود كه محصول توليد شده را از متقاضيان يا همان خانوادهها خريداري كند. مثلاً يك واحد عمده توليدكننده ورمي كمپوست تسهيلات چندين متقاضي را دريافت كرده، در آن طرف ورمي، كود، آموزش و هر آنچه يك فرد بايد براي توليد ورمي كمپوست داشته باشد را در اختيار او قرار ميدهد و در پايان نيز محصول توليد شده را خريداري ميكند.
فرض كنيم كه يك نفر با خواندن اين مصاحبه بخواهد در طرحهاي اقتصاد مقاومتي بسيج سازندگي شركت كند، او بايد چه مراحلي را طي كند؟
اولين قدم مراجعه به بسيج سازندگي حوزه يا ناحيه محل زندگياست. در آنجا به فرد فرمهايي داده ميشود كه شرايط لازم در آن توضيح داده شده است. افراد بايد تواناييهاي فني و زيرساختهاي لازم براي توليد محصولات را داشته باشند. مثلاً كسي كه ميخواهد به پرورش قارچ بپردازد بايد امكانات لازم مثل محيط پرورش و تخصص لازم را داشته باشد. البته كساني هم كه تخصص نداشته باشند ابتدا آموزش ديده و سپس تسهيلات به آنها اعطا ميشود. به طور كلي چون بسيج سازندگي در تمامي استانهاي كشور فعال است هر فرد ميتواند در استان و حتي در محل زندگي خود از اين تسهيلات برخوردار شود.
شرط بسيجي بودن يا نبودن نيز از جمله شرايط لحاظ شده است؟
نه، به هيچ وجه اينكه گفتيد در شروط ما گنجانده نشده است. هدف بسيج الگوسازي و مردمي كردن اقتصاد است لذا تمامي افرادي كه تواناييهاي لازم براي توليد عرصههاي ذكر شده را داشته باشند ميتوانند از تسهيلات بسيج سازندگي استفاده كنند.
آيا بسيج در اجراي طرحهاي خود دورنما يا اهداف عالي نيز تعريف كرده است؟
تمامي فعاليتهاي دوستان ما در بسيج سازندگي كارشناسي شده است. خوب است اين موضوع را با يك مثال توضيح دهم. وزارت جهاد كشاورزي اعلام كرده كه كشور ما الان چيزي حدود 600 هزار تن كود شيميايي وارد ميكند. خب ما حساب كرديم كه اگر ميخواهيم كود ارگانيك را جايگزين اين مقدار كنيم، بايد 40 هزار واحد 10 متري توليد ورمي كمپوست ايجاد كنيم. يعني همان واحدهاي توليد خانگي و كوچك كه بسيج هم اكنون توجه شاياني رويشان مبذول داشته است. در فاز اول نيز برآنيم تا 4 هزار واحد ايجاد كنيم و در فازهاي بعدي اين مقدار را افزايش دهيم. البته اين توضيح ضروري به نظر ميرسد كه بسيج متولي مباحث اقتصادي كشور نيست بلكه هدف ما كمك به دولت در بحث اقتصاد مقاومتي است و در اين راستا اقدام به الگوسازي، فرهنگسازي، آموزش، حمايت و در نهايت تشويق ميكنيم.
اشارهاي به توليد ورمي كمپوست براي جايگزيني كودهاي شيميايي كرديد، اين ورميها (كرمهاي خاكي) هماكنون توجه زيادي را به خود معطوف كردهاند، عمده مزيتهاي آنها چيست؟
ورمي يك نوع كرم خاكي خاص است كه زاد و ولد و تكثير زيادي دارد و عمده محصول توليدكنندهاش هم كمپوست يا همان كود ارگانيك (طبيعي) است. اكنون برخي از كشورهاي اروپايي، تركيه و... در اين امر پيشگام شده و توجه شاياني به توليد ورمي كمپوست دارند؛ چراكه جهان به سمت توليد و مصرف محصولات طبيعي پيش ميرود. ماده اوليه توليد اينگونه محصولات هم استفاده از كمپوست است. از سوي ديگر كودهاي شيميايي باعث توليد محصولاتي ميشوند كه مضر هستند. همچنين اين نوع از كودها به زمينهاي كشاورزي آسيب ميرسانند و بعد از چند سال زمين ديگر توان توليد محصول را از دست ميدهد. اما در استفاده از كمپوست اين مشكل وجود ندارد و حتي زمين تقويت شده و باعث افزايش بهرهورياش ميشود. جالب است بدانيد كه اين ورميها به جز سنگ، پلاستيك، آهن، شيشه و گوشت خام، همه چيز ميخورند و طي دو ماه نيز سه برابر ميشوند. علاوه بر كمپوست كه محصول اصلي آنهاست خود ورميها هم ميتوانند به عنوان خوراك مرغ مورد استفاده قرار گيرند.
و سخن پاياني.
پس از تشديد جنگ اقتصادي دشمن و فرمايشات مقام معظم رهبري مبني بر مقابله مؤثر با آن و پياده كردن اقتصاد مقاومتي در كشور، بسيج كه همواره در خط مقدم دفاع از نظام اسلامي بوده و است، با تشكيل قرارگاه جهاد اقتصادي سعي كرد به شكل جدي وارد مباحث اقتصادي شود و همان طور كه قبلاً نيز گفتم سعي ما اين بوده كه كمك حال دولت باشيم و در مقولههايي چون الگوسازي، آموزش، فرهنگسازي و ترويج وارد عمل شويم. با تشكيل قرارگاه جهاد اقتصادي در سازمان بسيج نيز بسيج سازندگي كه تجربه خدمت در مناطق محروم را دارد، محوريت اجرايي اين قرارگاه را برعهده گرفته و ساز و كارهاي خود را نيز متناسب با فعاليتهاي جديد شكل داده است.
