بازي جناح‌هاي سياسي مصري در لبه پرتگاه

 در حالي كه قاعدتاً اولين سالروز انتخاب محمد مرسي به رياست جمهوري مصر مي‌بايست به جشن و سرور تبديل مي‌شد چراكه وي اولين رئيس‌جمهور منتخب اين كشور در شش دهه گذشته به شمار مي‌رفت، اما متأسفانه اولين سالگرد به قدرت رسيدن مرسي به صحنه رويارويي حاميان و مخالفان وي و حزب حاكم عدالت و آزادي (وابسته به اخوان‌المسلمين) تبديل شده است كه حتي در دوران مبارك نيز به اين شكل سابقه نداشته است. با وجود پيچيدگي‌هاي گسترده، اكنون چند طيف در صف‌بندي‌هاي تحولات سياسي اخير مصر قابل تشخيص است. در يك طيف هواداران محمد مرسي قرار دارند كه اغلب آنها را اعضا و هواداران اخوان‌المسلمين و حزب عدالت و آزادي تشكيل مي‌دهند و اين طيف گرچه در مقايسه با معترضان اندك به نظر مي‌رسند، اما بسيار منسجم هستند. در جبهه مقابل اعضاي جبهه نجات ملي و اعضاي جنبش تمرد(نافرماني مدني ) قرار دارند كه هر دو برنامه‌ها و اهداف خاص خود را دارند، اما در اين مقطع در چارچوب جبهه 30 ژوئن در كنار هم قرار گرفته‌اند. گفته مي‌شود هواداران رژيم سابق نيز خود را در ميان اعضاي اين جبهه پنهان كرده‌اند. البته در اين ميان دو نهاد تأثير‌گذار ديگر يعني الازهر و ارتش نيز حضور دارند كه اين دو نهاد ابتدا سعي كردند با حفظ بي‌طرفي براي مهار بحران و نزديك كردن قطب‌هاي رقيب به يكديگر عمل كنند اما اولتيماتوم 48 ساعته ارتش به طرف‌هاي درگير براي رسيدن به توافق، اين تصور را ايجاد كرد كه گويا ارتش نيز به سمت مخالفان چرخيده است. بيانيه تهديد‌آميز ارتش در ارائه نقشه راه در همان حالي كه ناخرسندي محمد مرسي و هواداران اخوان المسلمين رابه همراه داشت، موجبات شادماني مخالفان آن اعم از جبهه نجات ملي و جنبش تمرد را فراهم و در عين حال آنها را براي ادامه مخالفت‌هاي خود جري‌تر كرد. همچنين اين اقدام ارتش به استعفا‌‌ها از سوي اعضاي دولت مرسي استمرار بخشيد و موجب شد كمال عمرو وزير امور خارجه اين كشور نيز از مقام خود استعفا دهد. در چنين وضعيتي، مخالفان مرسي موقعيت خود را بيش از پيش تقويت شده مي‌بينند و به همين علت هم هيچ تمايلي براي عقب نشيني از مواضع خود نشان نمي‌دهند و اين در حالي است كه به نظر مي‌رسد عقب‌نشيني و تعديل مواضع براي مخالفان به مراتب راحت‌تر از دولت مرسي است. زيرا هم دولت و هم ارتش در حال حاضر پل‌هاي پشت سرشان را خراب شده مي‌بينند كه هر گونه عقب نشيني از مواضع مي‌تواند به تضعيف جايگاه داخلي آنها بينجامد. در حالي كه اغلب بازيگران دخيل در بحران داخلي مصر چاره‌اي جز حركت به جلو را براي خود نمي‌بينند، از لبه پرتگاهي كه در آن قرار دارند نيز غافل هستند. طبيعي است كه در چنين وضعيتي حركت به جلو مي‌تواند به سقوط بينجامد. از اين رو تنها درك اين اوضاع خطير است كه مي‌تواند بازيگران را به تجديد نظر در مواضع و نشان دادن انعطاف در مواضع سوق دهد و امكان حل بحران را فراهم سازد، در غير اين صورت احتمال اينكه مصر وارد تونل تاريك شود وجود خواهد داشت.