حتي اگر خودت هم مادر يا پدر شده باشي وقتي به خانه پدري سري ميزني عطر غذاي دستپخت مادر مشامت را نوازش ميكند. خانه پدري كه حالا ممكن است ديگر آن خانه قديمي با آجر بهمني و حياط پردرخت و حوض گرد آبي در وسط حياط با دورچيني از گلدانهاي شمعداني و ماهيهاي گلي نباشد و مثل خانه من و تو تبديل به يك آپارتمان كوچك يا بزرگ شده باشد اما حتي در گوشهگوشه آپارتماني كه مادر زندگي ميكند هم ميتوان رنگ و روي «زنيت» مادرانهاش را مشاهده كرد و ديد مادران چگونه با بكارگيري خلاقيت زنانه خود دخل و خرج خانه را جور ميكنند و هر قدر هم كه درآمد مردشان كم باشد و جور كردن دخل و خرج خانه سخت، اما اين اقتصاددانان دلسوز در توازن اقتصاد خانه حماسهساز ميشوند. امسال نيز سالي است كه رهبر فرزانه انقلاب آن را سال «حماسه اقتصادي و حماسه سياسي» نامگذاري كردهاند و بيترديد مادران و زنان به عنوان نيمه فعال و تأثيرگذار جمعيت كشور در خلق هر دو حماسه اقتصادي و سياسي نقشي چشمگير خواهند داشت. به ويژه حماسه اقتصادي كه انگار تخصص تمامي مادران و همسران دلسوز ايراني است، حماسهآفريني مادران من و تو چه در تربيت نسلي متعهد و تأثيرگذار و چه در مديريت مصرف منابع خانواده و جامعه. اين حماسهآفريني را مردان و فرزندان مادراني كه در طبقات متوسط ضعيف جامعه از نظر اقتصادي زندگي ميكنند بهتر لمس ميكنند.
نگاه اجتماعي به شعار امسالنامگذاري سالها از سوي مقام معظم رهبري بيانگر نگاه ويژه و استراتژيك ايشان به مهمترين رخدادهاي كشورمان است. امسال نيز در پيش داشتن انتخابات رياست جمهوري از يك سو و چالشهاي اقتصادي كه مملكت با آن دست و پنجه نرم ميكند از سوي ديگر جامعه را نيازمند خلق حماسهاي اقتصادي و سياسي كرده است؛ نكتهاي كه در شعار امسال مورد تأكيد حضرت آيتالله خامنهاي نيز قرار گرفت. با وجود اين خلق حماسه سياسي و به خصوص اقتصادي امري صرفاً اقتصادي و سياسي نيست بلكه نيازمند بستري اجتماعي و در درجه نخست اصلاح سبك زندگي است. نگاهي به شعارهاي سالهاي قبل روند مطلوب مورد نظر رهبر فرزانه انقلاب را به تصوير ميكشد. با مطالعه سير شعارهاي چند ساله گذشته درمييابيم كه اصلاح الگوي مصرف زيربناي تحقق جهاد و حماسه اقتصادي است و اين مهم با توجه و اعتماد به توليد ملي و كار و سرمايه ايراني ميتواند به ثمر برسد و در عرصه اقتصادي حماسهآفرين شود. پس ميتوان به روشني دريافت تحقق شعار به ظاهر اقتصادي و سياسي امسال نيازمند فراهم آوردن بسترهاي فرهنگي و اجتماعي است و تا سبك زندگي مردم ما اصلاح نشود نميتوان خلق حماسه را از آنان چشم انتظار بود.
مادر؛ ستون سبك زندگي خانواده
در صحنه خلق حماسه اقتصادي و اصلاح سبك زندگي اما مهمترين نقش به زنان و مادران جامعه ما اختصاص يافته است چرا كه در جامعه ايراني - اسلامي، خانواده محور جامعه و در خانواده ايراني، مادر ستون پايه و محور سبك زندگي يكايك افراد خانواده است. نقشهاي همسري و مادري زنان و تربيت نسل آينده كه بار اصلياش بر دوش مادر خانواده است رمز و راز اصلي نقش زن در تحقق حماسه اقتصادي است.
زهره طبيبزاده نوري عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي در گفتوگو با «جوان» در رابطه با نقش زنان و مادران در خلق حماسه اقتصادي ميگويد، مادر به عنوان ستون اصلي خانواده به دليل ارتباط بيشتري كه با فرزندان دارد ميتواند به عنوان يك الگو براي آنان به شمار برود و با رفتار صحيح خود وظايف اجتماعي و تعهدات ملي - ديني را در وجود فرزندانش نهادينه كند.
زهراسادات لاجوردي معاون سياسي - فرهنگي مركز امور زنان و خانواده نيز در پاسخ به سؤال «جوان» درباره نقش زنان در حماسه اقتصادي ميگويد: به نظر ميرسد منظور از حماسه اقتصادي اين است كه همه اقشار جامعه با روحيه جهادي به مسائل اقتصادي مربوط به زندگي خودشان توجه كنند. در اين عرصه اما زنان به عنوان يكي از اركان اساسي خانواده در ساماندهي و مديريت اقتصاد خانواده نقش اساسي ايفا ميكنند. به باور وي جايگاه مادري و همسري عمده منابع مصرف را به زن واگذار ميكند بنابر اين او ميتواند با ساماندهي و مديريت صحيح بين درآمد و مصرف توازن برقرار و نقش مؤثري را در اقتصاد خانواده ايفا كند.
لاجوردي تأكيد ميكند، از آنجايي كه اقتصاد خانواده در تنظيم نمودار رشد و توسعه اقتصادي جامعه تأثير به سزايي دارد، پس ميتوان گفت كليد استفاده بهينه از منابع در دست مادران است.
به گفته معاون فرهنگي مركز زنان و خانواده، از سوي ديگر نيز زنان به عنوان عامل پرورش و رشد نيروي كار و نسل آينده كشور در بهرهوري و توليد ناخالص ملي سهم دارند.
پس آموزش و ارتقاي نگرشها و مهارتهاي آنان در اين زمينه بازخوردي مستقيم در پيشرفت كشور خواهد داشت.
زن نه شرقي نه غربي حماسهساز تربيت ميكندانجام وظايف مادري و خانواده و تربيت فرزندان يكي از رموز تأثيرگذاري بانوان بر مسائل گوناگون جامعه است. درست همانگونه كه حضرت امام خميني (ره) فرمودند «از دامن زن مرد به معراج ميرود» و با نگاهي به فرمايشات رهبر معظم انقلاب و پيام ايشان به كنگره شهداي زن به روشني درمييابيم كه مرد از دامن زن طراز انقلاب اسلامي، يعني زني كه نه از زنان شرق الگو پذيرفته و نه از زنان غرب به معراج ميرود. الگوي زنان ايراني الگوهاي ملي و مذهبي ما هستند و با تأسي به چنين الگوهايي است كه شاهد حماسهآفريني زنان و مادران ايراني در برهههاي گوناگون تاريخ بودهايم.
تربيت خوب مادران ايراني بود كه در هشت سال دفاع مقدس ميليونها جوان را به جبهههاي جنگ كشيد تا حماسهاي جاودان خلق كنند. لاجوردي هم در تأثير حضور و تربيت مادران در خلق حماسههاي اقتصادي، سياسي، فرهنگي و اجتماعي ميگويد: نيروي انساني جامعه همين فرزنداني هستند كه در خانوادهها متولد شده، رشد و تربيت مييابند.
بنا به تأكيد وي، حالا اگر اين منابع انساني در محيطي سالم، با نشاط و صميمي پرورش يابند، نيروهاي قويتر و كارآمدتري در چرخه امور اقتصادي و اجتماعي خواهيم داشت. بديهي است كه در اين ميان مهيا ساختن كانوني گرم براي اعضاي خانواده و ايجاد محيطي سرشار از محبت، دوستي و تفاهم از هنرهاي مادر ايراني است كه ميتواند در افزايش بهرهوري همسر و فرزندانش تأثير بگذارد.
از سوي ديگر نيز توجه به ابعاد معنوي و ارزشهاي اخلاقي و ديني در پرورش و تربيت افراد، نقشي مهم و تأثيرگذار دارند.
اقتصاد سالم با نيروي كار متعهد به حرام و حلالخيلي از ما اگر امروز مواظب حرام و حلال لقمههايمان هستيم و ترمز وجدانمان در برابر خيلي از كارهاي نادرست متوقفمان ميكند و يا دور حركتمان را براي انجام برخي كارها بالا ميبرد همه و همه از اين روست كه ارزشهاي معنوي و ديني از همان دوران كودكي در وجودمان نهادينه شده است.
حتماً شما هم نخستين بار با واژه «يا علي» مادر يا پدر از روي زمين بلند شده و ايستادن با دو پا را تجربه كردهايد. همچنان كه در ساير اديان نيز ارزشهاي انساني و مذهبي از طريق تربيت خانواده و با توجه به نقش محوري مادر با الگو پذيرفتن از گفتار و رفتار او به نسل بعد منتقل شده است. در اين ميان اما التزام به ارزشها و باورهاي ديني افرادي سلامت را وارد جامعه ميكند كه حضورشان تضمينكننده سلامت نظام اقتصادي و چرخههاي توليد است چرا كه اين افراد به حلال و حرام باور و تكيه دارند.
معاون فرهنگي مركز زنان و خانواده نيز در اينباره ميگويد: ابعاد معنوي و ارزشهاي اخلاقي و ديني در تربيت فرزندان نقش ويژهاي دارد چرا كه كودكاني كه با چنين نگاهي رشد و تربيت يابند همراه با پيشرفت در بعد مادي و اقتصادي، رشد اخلاقي و ارزشي را نيز دارند و همين امر سبب ميشود تا توسعه اقتصادي با تلاش اين نيروي كار در راستاي تحقق و تحكيم عدالت اجتماعي پيش برود، در غير اين صورت منافع توسعه اقتصادي براي قشر خاصي از جامعه سودبخش خواهد بود. درست همانند اتفاقي كه در جوامع غربي رخ ميدهد. لاجوردي در بيان اهميت نقش مادران در تربيت نيروي انساني راستگرا و درستكار و تأثير حضور چنين نيروهايي در بازار كار تصريح ميكند: نيروي كار مقيد به ارزشهاي ديني در عرصه توليد نيز فردي متعهد است و اين مهم ميتواند موجب اعتماد بيشتر به توليدكننده و عرضهكننده كالا شده و در نهايت شعار و توليد ملي با حمايت از كار و سرمايه ايراني را محقق سازد.
زنان ايراني، سرداران حماسه اقتصاديشايد يكي از دلايل مهم تحريم كشور ما از سوي غرب عادات و رفتار ما در مصرفگرايي بود؛ همين امر سبب شد تا براي تحت فشار قرار دادن مردم ايران ما را تحريم كنند. اصليترين مهره اصلاح الگوي مصرف در يك جامعه اما بانوان هستند.
معاون فرهنگي مركز زنان و خانواده نيز با تأكيد بر اينكه رفتار اقتصادي زنان بر حجم مصرف تمام جامعه تأثيرگذار است ميافزايد: از نگاه اسلام مصرف بايد در چارچوب صحيح و متعادل، به دور از اسراف و تبذير باشد. به باور وي زنان ميتوانند با پرهيز از اسراف و تبذير جلوي اتلاف و به هدر رفتن منابع و امكانات را بگيرند و جامعه را به سوي مصرف صحيح راهنمايي كنند. لاجوردي به الگوهاي كاملي همانند حضرت زهرا (س) اشاره ميكند كه زنان و مادران جامعه ما با تأسي به گفتار و رفتار آن بزرگوار ميتوانند در تمام عرصهها از جمله عرصههاي سياسي و اقتصادي حماسهآفريني كنند.
مادران، مديران مصرف خانوادهطبيبزاده هم با تأكيد بر اهميت حماسه اقتصادي به تحريمهاي همه جانبه و به قول غربيها فلجكننده اشاره ميكند و ميافزايد: تحريمها واقعيتي است كه اتفاق افتاده اما سبك زندگي ما متناسب با تحريمها تغيير نكرده است. به باور اين نماينده مجلس در سالهاي بعد از دفاع مقدس خانوادههاي ايراني سبك زندگي توأم با اسراف و بهرهبرداري زياد از حد منابع را در پيش گرفتند. طبيبزاده با مقايسهاي ميان مصرف در كشور ما با كشورهاي مشابه و حتي كشورهايي كه از لحاظ مادي از ما ثروتمندتر هم هستند تصريح ميكند: سرانه مصرف در كشور ما از كشوري مانند چين با آن جمعيت ميلياردي هم بالاتر است در حالي كه ما تربيت ديني و الگوهاي كاملي همچون حضرت زهرا (س) و حضرت علي (ع) را داريم و چالشهاي ناشي از اسراف و تبذير در زندگي فردي و اجتماعي براي ملتي مانند ملت ما پسنديده نيست. به باوري وي راهكار اصلي مبارزه با تحريم و ايستادن غيرتمندانه در برابر استكبار جهاني، درست مصرف كردن و پرهيز از اسراف است كه البته اين به معناي در مضيقه بودن و كم مصرف كردن نيست بلكه به معناي مديريت مصرف و درست مصرف كردن است و بدون شك بانوان و مادران در هر خانوادهاي اين مديريت مصرف را در دست دارند. اين عضو كميسيون آموزش و تحقيقات مجلس شوراي اسلامي معتقد است با تبيين الگوي سبك زندگي ايراني - اسلامي و نقشآفريني تأثيرگذار بانوان در عملي شدن و اجراي اين الگو در خانواده مفاهيمي نظير كار و تلاش بيشتر براي توليد بيشتر و بهتر و مصرف بهينه در ميان اعضاي جامعه هم نهادينه ميشود و در دراز مدت يك مبارزه
اقتصادي-اجتماعي، فرهنگي و سياسي سازمان يافته عليه تحريمها صورت خواهد گرفت. وي براين باور است با چنين تدبيري حتي وضعيت معيشتي عموم مردم نيز بهتر ميشود زيرا كاهش تقاضا و كاهش مصرف واردات را كم ميكند و دولت ميتواند منابع موجود را براي اداره زندگي مردم بهتر هزينه كند. اين نماينده مجلس اما ميپذيرد نهادينه كردن و به بيان بهتر احياي سبك زندگي ايراني - اسلامي وظيفهاي بر دوش نهادهاي فرهنگي - اجتماعي كشور است و تا زماني كه مسئولان خودشان در زندگي دچار اسراف و تبذير باشند، همين الگوي مصرف را به مردم و جامعه منتقل ميكنند.
وي اما در عين حال تأكيد ميكند در سطح خانواده اين زنان هستند كه مديريت مصرف را برعهده دارند و از خورد و خوراك گرفته تا دكوراسيون زير نظر بانوي خانه تهيه و استفاده ميشود پس بيترديد مادران و بانوان ميتوانند با كم كردن تجملات و استفاده بهينه از منابع و رعايت اعتدال در زندگي، هم خودشان در خلق حماسه اقتصادي نقشآفرين باشند و هم اين شيوه رفتاري را به فرزندانشان منتقل كنند.
طبيبزاده معتقد است وقتي خانوادهها سياست اعتدال و انضباط در مصرف منابع را در پيش بگيرند در سطح كلان اجتماعي نيز اين اعتدال تسري مييابد و نسل آينده هم با علم به اينكه منابع و ثروتهاي ملي براي تمام نسلهاست با نگاه حفظ آنها قدم برميدارد و قطعاً معناي حماسه اقتصادي و تحقق آن به دست تواناي زن ايراني همين است.
