با اينكه مسئولان نمايشگاه با تكاپويي عجيب در حال آمادهسازي مصلاي امام خميني(ره) براي برپايي نمايشگاه هستند، اما سكوت خبري عجيبي امسال در ميان دست اندركاران نمايشگاه حاكم شده و حتي برخي از مسئولان كميتههاي نمايشگاه از ممنوع المصاحبه بودنشان خبر ميدهند و ميگويند اجازه ندارند اطلاعاتي ارائه دهند. در همين حال اطلاعرساني درباره اين رويداد به واسطه پيامكي كه از سوي كميته اطلاعرساني نمايشگاه به اهالي رسانه ارسال شده است، تنها از مجراي پايگاه اطلاعرساني نمايشگاه كتاب و نيز سايت خبري ايبنا وابسته به مؤسسه خانه كتاب امكانپذير اعلام شده است. با اين وجود مسئولان نمايشگاه وعده برپايي جلسهاي براي بازديد خبرنگاران از اقدامات خود را دادهاند و ميگويند رويداد عظيمي پيش روست؛ رويدادي كه در روزهاي پرالتهاب منتهي به انتخابات رياست جمهوري ميتواند نقش تأثيرگذاري در جهت دهي به بخش قابلتوجهي از مخاطبانش داشته باشد و شايد همين مسئله به حركت با نور پايين مجريان نمايشگاه در سال جاري دامن زده است.
تغيير در مكان بخشهايي از نمايشگاه
شايد براي هر مخاطب نمايشگاه كتاب، جديترين مسئله در مواجهه با اين رويداد چگونگي دستيابي به بخشهاي مختلف آن بدون كمترين اتلاف وقت باشد. در سالهاي گذشته و در پي رجعت نمايشگاه از محل دائمي، بخشهاي متعدد نمايشگاه در گوشه و كنار مصلي پراكنده شده بودند كه امسال نيز اين ماجرا از نمايشگاه مستثني نشده است. اگر شما هم از مشتاقان حضور در بخش كتابهاي خارجي نمايشگاه امسال هستيد، بد نيست بدانيد كه اين بخش در سال جاري به طور كامل از محل مصلي جدا شده و در محوطه پادگان نظامي واقع در ضلع جنوبي نمايشگاه كه سال گذشته محل پاركينگ خودروهاي شخصي بوده و در زمستان امسال نيز ميزبان نمايشگاه فروش بهاره، برپا ميشود.
همچنين ناشران دانشگاهي نيز در ۱۰ روز برپايي نمايشگاه كتاب امسال نيز به جاي چادر قرار است سقفي بر بالاي سر خود داشته باشند و به محل سابق ناشران خارجي، واقع در طبقه دوم شبستان مصلي رجعت كنند و به اين ترتيب مخاطبان دانشجو، فرهيخته و معمولاً كم حجم اين بخش نيز براي رسيدن به كتابهاي مورد علاقه خود بايد سري به شبستان اصلي مصلي بزنند.
حضور مبهم ناشران خارجي
جنجال آمارها در نمايشگاه چند روزي است كه آغاز شده است. پس از آنكه محمود آموزگار، رئيس هيئت مديره انجمن فرهنگي ناشران بينالمللي ايرانيان كه مسئوليت ثبتنام از ناشران خارجي را براي حضور در نمايشگاه كتاب تهران بر عهده دارد، تعداد ناشران خارجي حاضر در نمايشگاه امسال را ۵۸ ناشر و رئيس نمايشگاه اين رقم را ۱۶۰۰ ناشر اعلام كرد، در نهايت دو طرف پس از مصالحه با بيان اينكه ۵۸ نماينده، توزيع آثار ۱۶۰۰ ناشر خارجي را بر عهده دارند به اين نزاع در اين زمينه خاتمه دادند.
از سوي ديگر در بخش ناشران داخلي نيز تا كنون بيش از ۲۶۰۰ ناشر براي حضور در اين رويداد ثبت نام كردهاند كه از ميان آنها ناشران عمومي و دانشگاهي در شبستان اصلي مصلي و ناشران كودك و نوجوان كماكان در چادرهاي مستقر در فضاي باز مصلي حضور خواهند داشت.
سراي ساكت اهل قلم و حكايت برنامههاي جنبي
از ميان برنامههاي جنبي نمايشگاه كتاب تاكنون كمتر خبري درباره نشستهاي فرهنگي در سراي اهل قلم كه پاتوق هر ساله اهالي فرهنگ و قلم در نمايشگاه كتاب بوده است، منتشر شده است كه البته نداشتن سرپرست براي اين سرا در شش ماه گذشته و تعطيلي و غير فعال كردن نسبي آن از سوي مؤسسه خانه كتاب به دليل مشكل تأمين هزينه برپايي نشستها نيز بر اين مسئله افزوده شده است.
با اين حال امسال مسئوليت سراي اهل قلم و سراي اهل قلم كودك و نوجوان نمايشگاه كتاب به عهده علي اوجبي، معاون فرهنگي خانه كتاب و مسئوليت سراي اهل قلم حوزه نشر بر عهده نادر مطلبي كاشاني گذاشته شده است و البته تا كنون از سوي اين دو نفر برنامه نشستهاي اين دوره از نمايشگاه منتشر و ارائه نشده است. در همين حال نمايشگاه كتاب امسال به مخاطبان خود وعده داده است تا بخشهاي جانبي متعددي را براي آنها تدارك ببيند كه شايد قابلتوجهترين آنها، برپايي نمايشگاهي از آثار و وسايل شخصي بر جاي مانده از شهيد مطهري در بخش جانبي ويژهاي در نمايشگاه امسال است.
برپايي بخش جانبي ويژهاي براي بزرگداشت پنجاهمين سالگرد قيام ۱۵ خرداد و ايجاد بخشي با عنوان «بزم كلمات» از سوي دفتر شعر وزارت ارشاد به منظور ميزباني از شاعران كشور نيز بخش ديگري است كه در اين دوره از نمايشگاه وعده برپايي آن داده شده است. با اين وجود اما كماكان خبري از برپايي غرفه ياس در نمايشگاه امسال كه سال گذشته مجمع ناشران انقلاب اسلامي متولي آن بود و تبليغ فراواني نيز براي ارائه چكيده نشر ايران در سال ۹۰ به وسيله آن كرد، منتشر نشده است.
اخراج آثار هرج و مرج زا از نمايشگاه
از ارائه آثاري كه برخلاف چارچوب تماميت ارضي كشور باشند يا زمينهساز ايجاد اختلافات قومي و هرج و مرج شده و با ملاكها و هنجارهاي اخلاقي و اركان ديني و اعتقادي كشور مغاير باشند، در بيستوششمين نمايشگاه كتاب جلوگيري خواهد شد. اين جملات را مجيد حميدزاده، مدير كميته نظارت محتوايي بيستوششمين نمايشگاه كتاب تهران كه امسال به جاي محمد اللهياري، رئيس اداره كتاب بر اين سمت منصوب شده، در تازهترين مصاحبه خود اظهار داشته است و به دنبال آن تأكيد كرده است: گاهي عرضه نشدن برخي كتابها در نمايشگاه كتاب تهران به دليل نامناسب بودن محتواي آنها نيست، بلكه ممكن است با ضوابط و مقررات زمان انتشار مغاير باشند و بر اساس ضوابط، امسال كتابهايي ميتوانند در اين دوره از نمايشگاه عرضه شوند كه تاريخ انتشار آنها به سالهاي ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۱مربوط ميشود. در عين حال امسال نيز تعدادي از ناشران كشور كه حكم تعليق فعاليت آنها در دو سال گذشته هنوز با رأي نهايي شوراي حل اختلاف ناشران در مورد ادامه تعليق يا رفع آن روبهرو نشده است، از حضور در نمايشگاه منع شدهاند.
ضيافت همچنان باقي است
ضيافت ۱۰ روزه كتاب ايران از منظر تمامي رويدادهاي ذكر شده به نظر هنوز از شور و هيجان چنداني برخوردار نيست و چند و چون رخداد آن نيز به درستي ترسيم نشده است. شايد با كمي بدبيني بتوان از حالا پيشبيني نمايشگاه كتابي كمرمق، نحيف و در عين حال آرام را داشت اما نبايد از ياد برد كه نمايشگاه كتاب هرساله آيينهاي از نشر در سال قبل و جاري در نشر كشور است و كمرمقي آن آغاز به صدا درآمدن زنگ خطري جدي براي سياستگذاران فرهنگي كشور است كه تنها بايد اميد داشت بالاخره شنيده شود.
