عید از راه رسید و سال، نو شد و تقریبا تمام مردم دستی به سر و روی خانه و کاشانه و محل کار خود کشیدند و به قول معروف دست به تغییر و تحولی زدند.
به هر جا که بنگری و به هر گوشه که سرک بکشی، نشانههای این تغییر را میتوانی با گوشت و پوست خود لمس کنی. فرقی هم نمیکند بالای شهر باشی یا پایین شهر. همه جا در حال آماده شدن برای میزبانی از سال جدید است.
اما آنچه ممکن است کمتر به نظرآید و مورد توجه قرارگیرد، بحث تغییر اخلاق و فرهنگ است. تغییر آن بخش از اخلاق و فرهنگی که سالهاست به اشتباه در بین اکثر شهروندان رواج یافته و متاسفانه در شهرهایی که مسافرپذیر هستند بیشتر به چشم می خورد. در این میان شهر مشهد با میلیونها زائری که در طول سال به خود می بیند بیش از هر شهر دیگری نیاز به رعایت اصول و قواعد ارتباطات اجتماعی، و بخصوص احترام به آیین و مقررات راهنمایی و رانندگی دارد. شهری که امروز نحوه رانندگی شهروندانش ورد تمام ایرانیان شده است.
***
باید گفت آنچه که به عنوان مشکل ترافیک در شهر مشهد وجود دارد، همانند دیگر پدیدههای اجتماعی محصول و معلول عوامل متعددی است که در به وجود آمدن این شرایط دخیل است و اگر بخواهیم برای مشکل ترافیک مشهد نسخهای بپیچیم، باید برنامهای اصولی برای کاهش ناهنجاریهای رفتاری- ترافیکی شهروندان مشهدی تدوین کنیم و علل و عوامل تاثیرگذار این موضوع را بشناسیم.
*
با آغاز سال جدید و برای تغییر الگوی نادرست رانندگی در بین مشهدیها و تلاش در جهت ایجاد شرایطی به منظور میزبانی خوب از میهمانان علی بن موسی الرضا(ع) طرحی با نام «مراعات حبیب» در سطح شهر مشهد از سوی شهرداری به مرحله اجرا در آمد که به نوبه خود بسیار مهم و تاثیرگذار بود.
در این میان سرهنگ جعفری رییس پلیس راهور خراسان رضوی برنامههای آموزشی را در تغییر فرهنگ و عادات بد رانندگی در بین مشهدیها اثر گذار دانسته و میگوید: آموزش مهم است حتی اگر اثر آن در سال اول یا سالهای اول کمرنگ باشد. اما شک نکنید اثر مثبت خود را دارد. همانطور که در جریان ملزم کردن رانندگان به بستن کمربند در حین رانندگی، آموزش شروع کار بود و مرحله بعد درخواست از شهروندان در قالب قانون و مقررات بودکه گام تکمیل کننده به شمار میرفت.
وی نتایج مثبت آموزش را نه تنها برای ارتقای فرهنگ ترافیکی شهروندان مشهدی موثر میداند و ادامه می دهد: این آموزشها حتی برای غیر مشهدیها نیز موثر است. همانطور که رانندگی بد مشهدیها شهره عام و خاص شده و در کشور ضربالمثل شده است، میتواند این مهم را به ذهن زائران و مسافران مشهد نیز القا کند که مسئولان این کلانشهر به تغییر این الگوی نادرست توجه میکنند و مشاهده میکنند برای ایجاد و تقویت عادات مثبت رانندگی در بین رانندگان این کلانشهر مذهبی، اقداماتی را در دست انجام دارند.
*
از ابتدای سال جدید و با آغاز مسافرتها ۱۰۰ بیلبورد شهری در مشهد به پخش کلیپهایی به منظور ارتقای فرهنگ ترافیکی و میزبانی از زائر در حوزه ترافیک در شهر اختصاص یافت و اجرای برنامههای رادیویی به مدت ۱۰ شب از ساعت ۱۸ در رادیو خراسان رضوی نیز در همین راستا صورت گرفت. همچنین نصب ۴۰ المان حجمی با موضوع ترافیک در ۴۰ نقطه شهر، از جمله کارهایی بود که در قالب فعالیت های فرهنگی و طرح «مراعات حبیب» انجام شد.
به گفته مسئولان شهری مشهد، مخاطبان اصلی این طرح تاکسیرانان، اتوبوسرانان و ماموران راهنمایی و رانندگی است که در گام اول می بایست لبخند، گذشت و حسن خلق داشته باشند و با تکریم مسافران و زائران این شهر مذهبی، خاطره ای خوش از سفر به مشهد مقدس را در ذهن آنان تداعی کنند.
مدیر عامل سازمان فرهنگی و تفریحی شهرداری مشهد در این رابطه می گوید: بر روی این المانهای حجمی که با موضوعاتی چون لبخند اتوبوسرانی در بدرقه مسافرش، کمک کردن تاکسیرانی به مسافر ویلچریاش یا راهنمایی پلیس راهنمایی و رانندگی در یافتن مسیری به افراد سالخورده تکثیر شده، جملات آموزنده و قابل تاملی نیز ذکر شده است. برای مثال در یکی از این المانهای حجمی آمده است که «با اخلاق خوش هیچگاه، هیچکدام از خیابانهای زندگی مسدود نمیشود.» یا «به شکرانه همسایگی خدمتگذار زائریم».
به هر حال نباید فراموش کنیم که همه مسائل با آموزش حل نمیشود و وقتی کثرت خودروها در سطح شهر زیاد باشد و مردم به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی روی رغبت نشان ندهند، آموزش برای ارتقای فرهنگ شهروندان میتواند آغازی برای یک حرکت باشد و باید در کنار آن از شیوههای دیگری نیز بهره برد زیرا متیجه درست وقتی حاصل می شود که آموزش ها به رفتار تبدیل شوند.
