چند روز پيش وقتي خبر تعطيلي دهها واحد صنعتي لبني در تهران و فراگيرتر از آن در كشور به رسانهها راه يافت، سري به اين كارشناس حرفهاي و دستاندركار صنايع لبني زدم تا سؤالات بيشماري را بپرسم. حين بحث ايشان به نكات مهم و عجيبي اشاره كرد كه حيفم آمد در يادداشتي آنها را براي خوانندگان بازگو نكنم.
يكي از موارد مورد بحث عدم تعادل در تثبيت قيمتهاي محصولات لبني بود؛ نكتهاي كه هم توليد و هم مصرفكننده را متحمل خساراتي سنگين ميكند. ايشان شرح ميداد كه در تمام ممالك پيشرفته دنيا بر حسب عرضه و تقاضا و تغيير مواد خام، قيمت تمام شده محصولات نيز مرتب بالا و پايين ميرود، اما در اينجا چون افزايش قيمت هميشه با دردسرهاي گوناگوني همراه است، پس از گراني محصولات لبني و مصوب شدن نرخ جديد، حتي اگر قيمت مواد خام كاهش يافته و توليدكننده قادر به كاهش قيمت تمام شده محصولات خود باشد،ترجيح ميدهد چنين نكند، زيرا اگر چند هفته يا چندماه بعد دوباره باافزايش قيمت مواد اوليه روبهرو شود و بخواهد قيمت محصولات را افزايش دهد، نميتواند.
لذا با آنكه اين توليدكنندگان ميدانند قيمت بالاي محصولاتشان شايد به كاهش تقاضا منجر شود، آن را حفظ ميكنند. مثال ميزند كه در چند ماه گذشته قيمت شير گران و به تبع آن قيمت محصولات لبني افزايش محسوسي يافت، چنان كه بخشي از تقاضاي بازار كاهش چشمگيري يافت. در هفتههاي اخير اما بين ۱۰ تا ۲۰درصد شير ارزان شد. به همين نسبت ميتوانست قيمت انواع محصولات لبني كاهش يابد، اما همه توليدكنندگان واقفند اگر قيمتها را كاهش دهند،در صورت افزايش دوباره قيمت شير به سادگي قادر نيستند نرخها را بالا ببرند.
حال آنكه آنها نيز دلخواهشان اين است كه قيمتها را ارزان كنند، چراكه در پيامد آن فروششان زياد و بالطبع سودشان افزايش يافته و رضايت مشتري بيشتر خواهد شد، ولي ريسك نميكنند. با اين حال پس از اين كاهش هزينهها، همراه اجناس تحويلي به فروشندگان عمده و مغازهدارها، هدايايي ميدهند، مثلاً از ۱۰ قالب پنير، يكي را رايگان به مغازهدار ميدهند، اما اين سياست به نفع فروشنده است و خريداران عادي سودي نميبرند. از طرفي چنان كه آمد، توليدكننده نيز چارهاي ندارد.
نكته مهم ديگري كه ايشان اشاره ميكند، بحث برخي عناوين و القاب است كه برخي شركتهاي نامعلوم و خودرو! آنها را به واحدهاي توليدي ميفروشند. مثال ميزند كه خانمي از يكي از شركتهاي مذكور بارها به من زنگ زده و هي اصرار دارد كه كارخانه تحت مديريت شما برگزيده مشتريمداري يا كيفيت برتر توزيع و عناوين مشابه شده است.
من هم تشكر كردم. اما بعد كه بنا شد بروم لوح مربوطه را بگيرم، گفتند اگر اين امتياز را استاني بخواهيد مثلاً ۱۰ ميليون ميشود، اگر كشوري ۲۰ميليون، اگر بخواهيد در رسانهها اعلام شده و با مسئولان كارخانه مصاحبه و منتشر كنند ۳۰ ميليون و... جان كلام آنكه آنها حاضر بودند در هر مقولهاي كه ما بخواهيم، كارخانهمان را نمونه معرفي كنند، ولي هزينهاش متفاوت بود. با اين رفتار مردم سرگردان شده و اعتبار اين عناوين از بين ميرود و كارخانجاتي كه بحق هم داراي چنين عناويني باشند منزوي شده و محو خواهند شد. اين بازي با افكار عمومي و گول زدن مردم است و بايد مسئولان جلوي آن را كه نوعي شيادي آشكار است، بگيرند.
