بنا بر گزارشهاي خبري جهان، روز سهشنبه ۲۴ بهمن، كرهشمالي سومين آزمايش هستهاي خود را با موفقيت انجام داد. خبرگزاري رسمي كرهشمالي اعلام كرد كه اين آزمايش «به شيوهاي ايمن و با هدف مقابله با خصومت بيشرمانه امريكا» انجام شد كه بهطور خشونتآميز حقوق صلحآميز و مستقل كرهشمالي را براي پرتاب ماهواره به فضا زير پا ميگذارد. اين خبرگزاري همچنين با موفقيتآميز خواندن آزمايش تأكيد كرد كه آزمايش هستهاي كرهشمالي هيچگونه تأثير منفي بر محيطزيست محل اطراف آزمايش نداشته است. خبرگزاري فرانسه هم گزارش داده است كه اين اقدام نشاندهنده چالشي جديد براي دولت باراك اوباما است كه تلاش داشته از تبديل شدن كرهشمالي به يك قدرت هستهاي جديد جلوگيري نمايد.
بيان رخداد آزمايش هستهاي كرهشمالي در ساعت ۱۱:۵۷ به وقت محلي (سهشنبه ۲۴ بهمن) در بخش كيلجو در استان هامكيونگ شمالي انجام شده است. اين سومين آزمايش اتمي پيونگيانگ محسوب ميشود. پيش از اين، اين كشور دو بار آزمايشهاي اتمي خود را در سالهاي ۲۰۰۶ و ۲۰۰۹ با موفقيت انجام داده بود. برآوردهاي اوليه نشان ميدادند كه اين آزمايش بسيار وسيعتر از دو آزمايش قبلي از سوي كرهشمالي انجام شده است. پس از انجام اين آزمايش ارتش كرهجنوبي براي مقابله با تحريكهاي احتمالي مرزي به حال آمادهباش درآمده و نيروهاي امريكايي و كره جنوبي سطح گشتزني مرزي خود را افزايش دادهاند. تلويزيون ژاپن نيز با اعلام اينكه مقامهاي كرهشمالي تهديد خود مبني بر آزمايش هستهاي را عملي كردند، از نشست فوقالعاده در ژاپن به رياست شينزو آبه نخست وزير خبر داد. ويليام هيگ، وزير خارجه انگليس نيز به شدت آزمايشهاي هستهاي كرهشمالي را محكوم كرده و اعلام كرد انگليس براي واكنشي كوبنده از سوي شوراي امنيت به اين آزمايشها كه قطعنامههاي ۱۷۱۸، ۱۸۷۴ و ۲۰۸۷ را نقض ميكند، تلاش خواهد كرد. از سوي ديگر چين به عنوان يكي از متحدان كرهشمالي، آزمايش هستهاي پيونگ يانگ را به شدت محكوم كرد و از دولت اين كشور درخواست كرد تا به تعهدات خود پايبند باشد. دولت چين طي بيانيهاي اعلام كرد، اين اقدام باعث پيچيدهتر شدن شرايط شبهجزيره كره ميشود. وزارت خارجه آلمان نيز در بيانيهاي ضمن محكوم كردن اين آزمايش، آن را نقض قطعنامههاي شوراي امنيت دانست. باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا نيز در بيانيهاي متعهد شد تا اقدامات لازم را در جهت دفاع از امريكا و همپيمانانش انجام دهد. وي همچنين خواهان اقدام قابل قبول و سريع جامعه بينالمللي نسبت به كرهشمالي شد.
تحليل رخداد آزمايش اتمي پيونگ يانگ در شرايطي صورت گرفته است كه پيش از اين مقامهاي كرهشمالي تأكيد كرده بودند كه به منظور تقويت توان دفاعي كشور در مقابل تهديدهاي امريكا و متحدانش علاوه بر تقويت توان موشكي اين كشور، آزمايش هستهاي جديدي را انجام خواهند داد. اين مطالبه پيونگيانگ در حالي مطرح ميشد كه كرهشمالي همچنين از سياست دوگانه امريكا در قبال فعاليت كشورها در فضا ابراز نارضايتي كرده بود. به هر حال با توجه به شرايط جديد شبه جزيره كره، آنچه مسلم به نظر ميرسد اينكه تحركات اخير پيونگ يانگ در آزمايش اتمي خود، نشاندهنده چالشي جديد براي دولت باراك اوباما است كه تلاش داشته از تبديل شدن كرهشمالي به يك قدرت هستهاي جديد جلوگيري كند. اكنون اين سؤال مطرح ميشود كه آيا امريكا با رخداد جديد هستهاي در كره شمالي، مثل گذشته به مذاكره براي حل اختلافات با كرهشمالي روي خواهد آورد يا نه، به بهانه برنامه هستهاي كره شمالي، بر شدت تحريمها و همين طور رقابتها و شكلگيري نظامي جديد در منطقه شرق آسيا خواهد افزود؟
در پاسخ به اين سؤال از سوي كارشناسان نظرات مختلفي مطرح شده است؛ بسياري از تحليلگران اقدام كرهشمالي در آزمايش جديد هستهاي را نتيجه عمل واشنگتن و ناشي از محيط ناامني ميدانند كه امريكا و متحدان منطقهاش در هفتههاي اخير در آبهاي اطراف كرهشمالي تدارك ديدهاند. كرهشمالي معتقد است افزايش تحركات نظامي و هستهاي امريكا در اطراف كرهشمالي يكبار ديگر نشان داد كه دولت اوباما خواهان حل مسالمتآميز اختلافات خود با كرهشمالي نيست و به بهانههاي مختلف درصدد تنگتر كردن حلقه محاصره اين كشور چه در بخش اقتصادي و چه به لحاظ نظامي است. اين ادعاي پيونگيانگ در شرايطي مطرح ميشود كه امريكا در هفتههاي اخير علاوه بر برگزاري رزمايش دريايي مشترك با كره جنوبي در شبهجزيره كره آن هم با حضور ناو هستهاي خود، اين هفته رزمايش ۱۳ روزهاي را با برخي كشورهاي منطقه به ميزباني تايلند آغاز كرده است كه بيش از هميشه بر دامنه نگراني پيونگيانگ افزود و اين كشور را براي انجام آزمايش هستهاي ترغيب نمود.
به موازات اين برداشت، بسياري از كارشناسان ديگر نيز عملكرد امريكا را در سوق دادن كرهشمالي به عملي كردن تهديدهايش بيتأثير نميدانند. اين ناظران معتقدند امريكا به منظور اجراي راهبرد جديد نظامي خود در منطقه كه اساساً چين و كرهشمالي را نشانه گرفته است، «وجود بحران» در منطقه را فرصت مغتنمي براي حضور نظامي خود در شرق آسيا ميداند و همچنان با افزايش تحركات نظامي در اين حوزه سعي دارد اهداف خود را عملي كند. از اين رو بايد گفت كه نتيجه اقدام بحران آفرين امريكا در منطقه شرق آسيا كه با انجام آزمايش هستهاي كره شمالي، دامنه گستردهتري يافته است نه تنها انتقادها عليه دولت اوباما را افزايش خواهد داد، بلكه تحت تأثير موقعيت كرهشمالي نوعي مسابقه تسليحاتي در بعد تجهيزات غيرمتعارف و هستهاي را در منطقه ايجاد خواهد كرد كه افزايش درگيريها در منطقه را موجب خواهد شد.
آينده رخداد صرفنظر از اينكه كدام يك از برداشتهايي كه درباره تحولات اخير در شبه جزيره كره مطرح است، آنچه مسلم به نظر ميرسد اينكه «گام جديد پيونگ يانگ» در آزمايش هستهاي خود اين فرصت را در اختيار كاخ سفيد ميگذارد كه با بحراني جلوه دادن شبه جزيره كره «راهبرد حضور در شرق آسيا» را عينيت بخشد. البته به اعتقاد اغلب كارشناسان سياسي اين احتمال هم دور از ذهن نميرسد كه سومين آزمايش بمب اتمي كرهشمالي فضايي را فراهم سازد كه دوباره «چين» زمينه از سرگيري «گفتوگوهاي شش جانبه» را فراهم سازد. اين موضوع از اين نظر براي پكن مهم است كه دولت امريكا در ماههاي اخير با دميدن به شعلههاي اختلاف ميان چين و همسايگانش، درصدد حضور پررنگ در شرق آسياست. خيز بلند مقامات كاخسفيد براي حضور در شرق آسيا در حالي است كه طبق آخرين برآوردهاي مالي جهاني، چين در سال گذشته- ميلادي- با سبقت از امريكا به بزرگترين قدرت تجاري جهان تبديل شده است و اين موضوع طبق تحليل بلومبرگ براي كشور چين يك دستاورد مهم محسوب ميشود؛ چراكه پكن با اين اقدام، سلطه امريكا بر بازرگاني جهان را كه از پايان جنگ جهاني دوم آغاز شده بود، به چالش ميكشد. اين تحليل بلومبرگ در حالي است كه بنا بر آمار وزارت بازرگاني امريكا كه در هفته گذشته منتشر شده، مجموع صادرات و واردات ايالات متحده در سال گذشته بالغ بر ۸۲/۳ تريليون دلار بود و اين در شرايطي است كه اداره گمركات چين يك ماه پيش گزارش كرده بود كه مجموع تجارت كالايي چين در سال ۲۰۱۲ بالغ بر ۸۷/۳ تريليون دلار بوده است. به هر تقدير آنچه در اين باره گفتني است اينكه «بحران شبه جزيره كره» و «دامن زدن به اختلافات مرزي و آبي چين و همسايگانش» تنها بهانههايي هستند كه دولت امريكا با استفاده از آن به «مهار چين» در منطقه و جهان ميپردازد. به بيان ديگر «چين» با برنامههاي اقتصادي خود روز به روز در آستانه ورود به «يك قدرت جهاني» است و اين با ادامه هژموني و سلطهگري واشنگتن همخواني ندارد به همين دليل اين كشور با «بزرگنمايي تحولات جديد شبه جزيره كره» ضمن مشروعيت دادن به حضور خود در شرق آسيا، كوشش ميكند با بالا بردن «هزينههاي امنيتي و سياسي» براي پكن در منطقه، به اصطلاح از «بيدار شدن اژدهاي زرد» جلوگيري به عمل آورد و شايد با درك همين مفروض هم است كه چينيها در بازي «شطرنج سياسي» خود با امريكا در شرق آسيا، با اتخاذ «رويكرد نرم» - البته جدي - بازي واشنگتن را در اين رقابت تنگاتنگ خوانده و با هوشياري خود را آماده رسيدن بر بام اقتصاد جهان «در قرن ۲۱» ميسازد.
