انتشار خبر کشته شدن چند شهروند تبریزی در اثر گاز گرفتگی در طی روزهای گذشته بار دیگر خواب و آرامش را از چشمان شهروندان ربود. آنچنان که با ورود اولین توده های هوای سرد به اقلیم آذربایجان، چند شهروند تبریزی گرفتار قاتل خاموش شده و بدین سان دور جدید مرگ های ناشی از مسمومیت با گاز مونو اکسید کربن در مناطق سردسیری و به ویژه آذربایجان کلید خورد. تنها در 10 روز اول بهمن ماه امسال در دو حادثه ی مشابه یک مادر و کودک هشت ساله اش در مارالان تبریز و یک مادر سه قرزندش در شهرک اندیشه مظلومانه گرفتار این هیولای بی صدا شده و جان به جان آفرین تسلیم کردند تا بار دیگر ثابت شود که گاز مونوکسید کربن کودک و بزرگ نمی شناسد. فقیر و غنی نمی داند و با کسی هم سر شوخی ندارد! بررسي ها نشان مي دهد كه نبود دودكش هاي استاندارد، عدم اتصال مطمئن وسايل گازسوز به دود كش و در نهايت نبود كلاهك هاي اچ شكل در پشت بامها عامل اصلی اين حوادث تلخ بوده است . بر اساس اعلام دکتر صمدی مدیر کل پزشکی قانونی آذربایجان شرقی در سال گذشته 84 نفر از شهروندان استان آذربايجان شرقي به دلیل گاز گرفتگی و یا بهتر بگوییم: مسمومیت با گاز مونو اکسید کربن جان خود را از دست داده اند. ضمن آنکه وضعيت اقليمي منطقه آذربايجان و طوفاني و بادخيز بودن آن احتمال بروز حوادث گاز گرفتگی را تشدید کرده است . موج سرما و وزش بادهاي تند، احتمال ايجاد اختلال در سيستم دودكش بخاري ها، آبگرمكن ها وساير لوازم گازسوز را افزايش می دهد. به گونه اي كه سبب برگشت گازهاي سمي منو اكسيد كربن به داخل محفظه وسايل گازسوز و درنهايت محوطه ي اتاق نشيمن يا حمام می شود. منواكسيد كربن گازي است خفه كننده، بدون بو و بي رنگ و بسيار خواب آور كه ازطريق تنفس عادي وارد بدن شده وبعد از جذب درخون وتركيب با هموگلوبين خون، موجب مسموميت شده وازهمين روست كه گاز منواكسيد كربن را "قاتل خاموش " يا "خفاش شب" مي نامند . آمارهاي پزشكي قانوني نشان مي دهد كه درسال 1384، 99 نفر، و در سال 1385، 91 نفراز شهروندان آذربايجان شرقي به دليل گازگرفتگي جان خود را ازدست داده اند . ضمن آنكه 87 نفر درسال 1386، 69 نفر درسال 1387، 45 نفر در سال 1388 ، 58 نفر در سال 1389 و 84 نفر در سال 1390 درسطح شهرها و روستاهاي آذربايجان شرقي، به دليل مسموميت با گاز مونو اکسید کربن جان خود را از دست داده اند. بررسی آمارهای کشوری مربوط به تلفات ناشی از گازگرفتگی در طی چند سال گذشته تصویر امیدوار کننده ای را ترسیم نمی کند. در سطح کشوری نیز ما شاهد آمار بالا و تلخی از تلفات مسمومیت با گار مونواکسید کربن هستیم: سال آمارکشته شدگان کشور(نفر) آمارکشته شدگان آذربایجان شرقی 1384 907 99 1385 973 91 1386 1024 87 1387 789 69 1388 769 45 1389 782 58 1390 965 84 1391 (8 ماهه) 285 (8 ماهه ) 18 بررسی اطلاعات جامع دیگری که سازمان پزشکی قانونی کشور منتشر کرده، نشان می دهد که میانگین فوت های ناشی از گازگرفتگی با مونواکسیدکربن در طی سال های دهه ی هشتاد، هر ساله 728 نفر بوده که برای کشوری مانند ایران آمار درشت و غیرقابل قبولی است. به گفته ی احمد باهوش مدیر کل ایمنی، بهداشت و محیط زیست شرکت ملی گاز ایران، با استفاده از سیستم دودکش و تهویه سالم، می توان حداقل 92 درصد از آمار فوتی ناشی از گازگرفتگی را کاهش داد. به گفته ی او 55 درصد گازگرفتگی ها ناشی از فقدان دودکش مناسب برای وسایل گرمایشی بوده است. 15 درصد مربوط به انسداد مسیر لوله ها، 15 درصد فقدان و عدم نصب دودکش H شکل بر روی خروجی و 7 درصد نیز مربوط به نقص فنی در لوله ها، عدم نصب اصولی و وجود ترک در مسیر لوله و یا استفاده دو یا چند مشترک از یک دودکش واحد بوده است. 8 درصد بقیه گازگرفتگی ها نیز به خاطر استفاده ی نابجا از وسایل پخت و پز رخ داده است. از سوی دیگر بررسی آمارها نشان می دهد که در سال 1390 استان تهران با 253 کشته درصدر فهرست استانهای پر تلفات قرار دارد. بعد از تهران، استان خراسان رضوی با 108 کشته و آذربایجان شرقی با 84 کشته به ترتیب در مقامهای دوم و سوم قرار دارند. با توجه به سردسیر بودن منطقه ی آذربایجان و رواج استفاده از وسایل گازسوز، فرهنگ سازی در مورد شرایط استفاده از بخاری ها و آبگرمکن های گازی در محیط های بسته ی منزل و حمام ضروری به نظر می رسد. حتی آمار ارائه شده ازسوي مراكز پزشكي قانوني را بايد خوشبينانه وحداقل آمار به حساب آورد چرا كه به علت ناشناخته بودن علت اصلي برخي مرگ وميرها به ويژه در روستاهاي دورافتاده و شهرهاي كوچك اين نــــــوع" مرگ هاي خاموش" به حساب مرگ طبيعي، ايست قلبي، سكته و بيماريهاي مزمن قبلي و ... گذاشته مي شوند . درحالي كه اين" قاتل خاموش" است كه شبانه وارد خانه شده وخواب ساكنان آن را به ابديت پيونـــد زده وخانواده هايي را داغدار كرده است . بخاري های بدون دودكش ؛ مهمان ناخوانده یا قاتل خاموش ؟ شايد اين مطلب، چندان به مذاق كارخانجات توليد كننده بخاري ها وآبگرمكن هاي گازي به ويژه واحد هايي كه به اصطلاح " بخاري هاي گازي بدون دودكش " توليد مي كنند خوش نيايد، اما حيات وسرنوشت همنوعات را هرگز نمي توان فداي منافع اقتصادي كرد. از دیدگاه کارشناسان ایمنی و به استناد مبحث چهاردهم مقررات ملي ساختمان ، استفاده از بخاري هاي گازي بدون دودكش تابع شرايط خاص ومشروط به رعايت كامل مسائل فني وايمني بوده و استفاده از اين نوع بخاري ها درمنازل مسكوني ، اتاق خواب محيط هاي بسته وكوچك به شدت خطر آفرین است. براساس مقررات ملي ساختمان، در مراکزی با كاربري های علمي – آموزشي، مدارس كودكستان ها، بيمارستان ها، خانه سالمندان، مهدهاي كودك وسالن هاي اجتماعات استفاده از بخاری های بدون دود کش تحت هر شرایطی ممنوع است .مضاف برآن ، نصب اين نوع بخاريها دراتاق خواب، حمام، توالت ودستشويي و انبارها نيز غيرمجاز اعلام شده است به عبارت ساده تر استفاده ازاين نوع بخاريها، دراكثرمحل ها واتاق ها ممنوع بوده و خطرزا است. به هرحال اين "قاتل خاموش " همچنان بر بام خانه همه شهروندان استفاده كننده از بخاري ها و آبگرمكن هاي گازي نشسته تا پنجه هاي مرگبار خويش را برحلقوم سهل انگاران و غافلان فرو برد. همه ساله با سیطره سرما بر شهرها و روستاهای آذربايجان و شیوع استفاده از وسايل گازسوز شاهد مرگ دلخراش چند هموطن هستيم. آيا آمار تلخ سال هاي گذشته باز هم تكرار خواهد شد؟ چرا بخاری های روشن، مرگ های خاموش را رقم می زنند ؟ مرگ های خاموش در این روزهای سرد سال باید برای همه ما درس عبرتی باشد تا مبادا در حسرت سرمایه های انسانی از دست رفته فغان و ناله ی بیهوده کنیم. رسانه هاي گروهي، دستگاهها وادارات ذيربط وهمه گروههاي مرجع و مطلع وظيفه وتكليف شرعي وقانوني دارند تا با اطلاع رساني دقيق مانع از مرگ همنوعان شوند. مباداكه فردا "قاتل خاموش " برسهل انگاري و غفلت وسكوت ما قهقهه ی مرگبار زند.
