با شنيدن نام «مسجد سليمان» اولين چيزي كه ذهن مي رسد ، شهري پيشگام در ترقي و مدرن شدن است ، اولين چاه خاورميانه ۱۰۴ سال پيش در اين جا حفر شد. اولين بيمارستان مجهز و مدرن ايران نزديك به ۹۰ سال پيش ( در سال ۱۹۲۴ ميلادي) توسط انگليسي ها و براي خدمت رساني به كاركنان شركت نفت در اين جا ساخته شد و همچنين اولين شهرك مسكوني با الگوي اروپايي وخانه هاي مدرن در اين شهر بنا نهاده شد. حالا از اين شهر تنها يك اسم در اذهان و نسخه هاي تاريخي شركت هاي نفتي ، يك چاه متروك به نام چاه شماره ۱ و يك دره فاضلاب باقي مانده است آن هم درست در جايي كه پيش از اين يكي از نقاط ديدني شهر بود، ولي در سالهاي اخير به دليل سرازير شدن فاضلاب به آن به مکاني تعفن آور تبديل شده است. البته مسئولان شرکت بهره برداري نفت و گاز مسجدسليمان قول داده اند در طرحي به نام «دره سبز»اين منطقه كه در حال حاضر زباله داني اصلي شهر اشت ،با احداث چند کانال دفع فاضلاب و ايجاد فضاي سبز در اطراف آن، به مکاني تفريحي و سرسبز تبديل شود.آنچه مسلم است مردم اين شهر سهمي بيش از ديگران از استخراج نفت و گاز داشته اند، اما آنچه به آن ها رسيده ، آلودگي آب هاي سطحي و زير سطحي ، استشمام هواي مملو از بوي ترش نفت و گاز و كمبود هاي بهداشتي است . البته بايد به اين مشكلات در نهايت ، عدم بهره مندي از گاز طبيعي شيرين، جوي هاي پر از فاضلاب در نبود شبكه سپتيك مدرن و بيكاري روز افزون بين جوانان اين شهر نفت خيز را نيز اضافه كرد.
مردمي بي بهره از امكانات مناسب
در حالي كه ۱۰۴ سال پيش اكتشاف و استخراج نفت به عامل ترقي و پيشرفت مسجد سليمان بدل شد و اين شهر به واسطه کشف نفت و پيامد آن توسعه شهري از شبکه فاضلاب شهري مدرن برخوردار شد اما بعدها، به دليل رشد بي رويه شهر و عدم رشد مناسب و موازي زير ساخت ها همراه با رشد جمعيت و نبود نظارت کافي، اين شبکه فاضلاب از بين رفت و امروز علاوه بر بوي نامطبوع نفت و گاز استخراجي از دل شهر بوي فاضلاب نيز به عامل بروز بيماري هاي تنفسي در بين اكثر مردم شهر بدل شده است و در كنار ايجاد مناظر نامطلوب جوشيدن نفت از دل زمين و جاري شدن آن در سطح خيابان هاي محلاتي چون محله «سی برنج» (که نفت مانند چشمه ای از دل زمین می جوشد و در بین خانه های مردم جاری است) را نيز بايد به فهرست مشكلات مردم افزود. ازسوي ديگر نبود امكانات مناسب بهداشتي و ناتمام ماندن تعداد زيادي از پروژه هاي عمراني از جمله بيمارستان ۲۲ بهمن اين شهر که بیش از ۱۰ سال است كار ساخت آن با بودجه شركت نفت آغاز شده اما در عمل تنها ۱۵ درصد پیشرفته داشته (و در حال حاضر نيز تقريبا تعطيل شده) به عامل اصلي گسترش بيماري و كمبود هاي بهداشتي و بالطبع نارضايتي مردم تبديل شده است .
مشکلات ناشی از انتشار گاز ،نفت و بوي ترش ناشي از سوزاندن گاز پالايش نشده توسط مردم و صنايع و همچنين گازهاي ناشي از سوختن گازهاي خروجي از چاه هاي مسجدسلیمان ، باعث ایجاد مشکلات بسیاری برای شهروندان شده كه ناهنجاری های تنفسی و مشکلاتی از این دست را به دنبال داشته و بنا بر اعلام شبكه بهداشت اين شهرستان میزان آسم و بیماریهای ریوی، برخی از سرطانها و بیماریهای پوستی در این شهر نسبت به سایر مناطق كشور به نسبت قابل توجهي بیشتر است و ساكنين اين شهرستان عمدتاً به علت استنشاق گاز مسموم در هوا به بيماريهاي ريوي ، گوارشي و پوستي دچار مي شوند.
از سوی دیگر، وجود ذرات آلاینده در این گاز موجب خرابی و فرسایش سریع وسایل و لوازم الکتریکی و الکترونیکی شهروندان شده و باعث میشود اقتصاد شهرستان و حتی اقتصاد ملي نيز بابت هزینه تعمیرات این قبیل وسایل متحمل ضرر و زیان هنگفتی شود.
* «دره سبز» در مغاك بودجه دفن شد
«طرح بهينه سازي فاضلاب و احداث كانال هاي جمع آوري پساب هاي سطحي شهر مسجد سليمان توسط شركت نفت و در قالب طرح«دره سبز» كه به طول ۳۷ كيلومتر قرار است اجرا شود ، بايد اجرايي شود اما تنها فاز اول اين پروژه اجرايي شده است».
اين ها صحبت هاي مهندس اردوان قنبري، مسئول دفتر فني فرمانداري مسجد سليمان است كه در مصاحبه با خبرنگار جوان چند و چون وضعيت فعلي پروژه هاي عمراني اين شهر را توضيح داده است.
مسئول دفتر فني فرمانداري مسجد سليمان در پاسخ به اين سوال كه متولي اين طرح كيست و چرا تا كنون انجام نشده است، مي گويد: « طرح دره سبز جزو پروژه هاي عام المنفعه اي است كه در سال ۱۳۸۸ توسط شركت بهره برداري نفت و گاز مسجد سليمان تعريف شد و در سال ۱۳۸۹ فاز اول اين پروژه به طول ۳ كيلومتر و با بودجه اي بالغ بر ۲۵۰۰ ميليارد ريال آغاز شده كه هنوز پس از گذشت نزديك به سه سال تمام نشده است.»
مهندس اردوان قنبري با اشاره به اينكه اين طرح شامل احداث فاضلاب سرپوشيده براي انتقال پساب منازل مسكوني در طول شهر و مسيل هاي اطراف آن به سمت خروجي هاي اين شهر است و همچنين بايد يك كانال با بستر سنگي روباز نيز براي انتقال آب هاي سطحي در كنار اين طرح احداث شود ،ادامه مي دهد: « در كناره هاي اطراف اين كانال قرار است، فضاي سبز احداث شود و همچنين لوله هايي نيز براي جمع آوري آب هاي سطحي از سطح خيابان ها تعبيه شود اما اين طرح هم اكنون به علت شرايط اقتصادي و عدم تامين بخشي از هزينه ها كه قرار است از سوي شركت نفت به عنوان پيمانسپار انجام شود به كندي پيش مي رود و طبق بررسي وضعيت فعلي بعيد است طرح دره سبز در طول از پيش تعيين شده (۳۷ كيلومتر) انجام شود».
قنبري با بيان اين مطلب كه «نبود بودجه مناسب براي پيش برد طرح هاي عمراني مشكل اصلي فرمانداري است »، مي افزايد:« بودجه سالانه فرمانداري بين ۳ تا ۴ هزار ميليارد ريال است كه با اين بودجه نمي توان طرح هاي عمراني نيمه تمام را پايان بخشيد و براي اين كار نيازمند عزمي ملي هستيم و به طور مثال طرح جامع فاضلاب شهر مسجد سليمان كه جزو طرح هاي ملي است و قرار است از طريق فروش اوراق مشاركت جذب اعتبار كند ، به علت عدم استقبال از پذيره نويسي اوراق مشاركت همچنان منتظر مانده و زمان دقيقي براي اجراي آن مشخص نشده است ».
۵ ماه گذشت اما هنوز ...
«شهر مسجدسلیمان تا سبز شدن و کاهش یکی از آلاینده های زیست محیطی اش يعني گاز ترشي تنها چند روز بیشتر فاصله ندارد و خطوط لوله گاز غیر استاندارد قديمي در سطح شهر جمع آوری می شود ».
اين ها وعده هاي مسئولان مسجد سليمان در شهريور ماه امسال است و قرار بود ، با هماهنگی فرمانداری مسجدسلیمان، شرکت گاز خوزستان و شرکت بهره برداری نفت و گاز مسجدسلیمان از تاریخ پانزدهم مهرماه شبکه توزیع گاز قدیمی و غیر استاندارد در تمامی مناطق این شهر را جمع آوری را كنند .
مسئول دفتر فني فرمانداري مسجد سليمان در پاسخ به اين سوال كه چرا بايد لوله هاي گاز سطح شهر جمع آوري شود ، مي گويد :« شبكه گاز كشي شهر مسجد سليمان فرسوده و قديمي است و گاز مصرفي مردم شهر به علت نبود پالايشگاه گاز در گذشته از سال ها پيش بخشي از گاز ترش ( گاز آلوده به سولفور كه پس از سوختن بويي نامطبوع و اثرات زيست محيطي مخرب دارد) استخراجي شركت بهره برداري نفت و گاز مسجد سليمان است ولي از سال ۱۳۸۴ كه در پالايشگاه مسجد سليمان به بهره برداري رسيد، قرار شد مردم اين شهر از گاز شيرين بهره مند شوند».
مهندس اردوان قنبري با تاييد اين مطلب كه در شهريور ماه قرار شد « با اتمام عملیات گاز رسانی و شبکه گذاری در تمامی مناطق و محلات شهر مسجدسلیمان توسط شرکت گاز خوزستان و بهره مندی تمامی مناطق شهری از این نعمت گرانقدر ، شبکه گاز غیر استاندارد قدیمی طی روزهای آینده بطور کامل برچیده می شود» ، ادامه مي دهد: « در چند محله از شهر به علت آماده بودن زير ساخت ها، لوله هاي قديمي جمع آوري و پس از اخذ انشعاب گاز از سوي ساكنان شركت گاز ،گاز شيرين(گاز تصفيه شده) در اختيار مردم قرار داده است و در ديگر محله ها بايد ابتدا شبكه توزيع گاز احداث شود و سپس شبكه قديمي جمع آوري شود».
قنبري در توضيح علت تاخير پيش آمده در جايگزيني گاز شيرين به جاي گاز ترش، تصريح مي كند : «شركت نفت مسئول جمع آوري لوله هاي قديمي است اما به علت برخورد اين طرح با زمستان و نياز مردم به وسائل گرمايشي و گران بودن برق براي جايگزيني قرار شد فعلا مردم از همان گاز ترش استفاده كنند تا در بهار آينده اين طرح دوباره از سر گرفته شود».
مسئول دفتر فني فرمانداري مسجد سليمان با بيان اينكه در اين طرح ها مجري اصلي شركت گاز و شركت بهره برداري نفت و گاز مسجد سليمان است ، مي افزايد : «فرمانداري در اين طرح ها فقط به عنوان ناظر بر طرح ها نظارت دارد و در حال حاضر به علت بروز برخي مشكلات از جمله برخورد پروژه به زمستان ، كمبود بودجه فرمانداري براي تزريق و تقويت اعتبارات طرح ها و همچنين زمان بر بودن عمليات عمراني، فرمانداري عملا ابزاري براي ملزم كردن پيمانكاران در دست ندارد »
لازم به ذکر است بدلیل اجرای غیر اصولی و شبکه گذاری غیر استاندارد و روکار توسط افراد غیر متخصص و استفاده ازگاز تصفیه نشده توسط شهروندان و شکستگی های متعدد ناشی از روکار بودن شبکه ، مقدار زیادی از این گاز ترش و تقريبا سمي همه روزه وارد هوای منطقه شده و مسمومیت ها و حساسیت هایی برای افراد بوجود می آورد كه با انجام اين طرح و جايگزيني گاز شيرين با سوخت هاي فسيلي قبلي بخشي از اين مشكلات از بين خواهد رفت .
