سي و يكمين جشنواره بينالمللي فيلم فجر با انتخاب برترينهاي يك سال سينماي ايران به كار خود پايان داد. از نوع داوري آثار در پايان ۱۲ روز برگزاري اين جشنواره چنين به نظر ميرسيد كه هر نهاد و فيلمساز مطرحي كه قدم در وادي جشنواره گذاشته، از سفره گسترده آن چيزي را از آن خود كرده است؛ در اين بين، سر نهاد دولتي مدعي ارزشمداري چون «حوزه هنري» بيكلاه ماند. آيا اين بينصيبي ناشي از بيكيفيتي توشه جشنوارهاي حوزه هنري بوده است؟
در جشنواره فيلم فجر امسال، آثار سينمايي بخشهاي دولتي و غيردولتي به مصاف يكديگر رفتند. مؤسسه رسانههاي تصويري، بنياد سينمايي فارابي، سيما فيلم، مؤسسه شهيد آويني، بنياد روايت و غيره از جمله نهادهاي دولتي حامي آثار سينمايي چون «برلين منفي ۷»، «عقاب صحرا»، «استرداد»، «خاكستر و برف» و غيره بودند. در اين بين سه فيلم «حوض نقاشي»، «تاج محل» و «خسته نباشيد» به نمايندگي از حوزه هنري در جشنواره فيلم فجر به نمايش درآمدند و هيچ يك در جايگاههاي برتر اين جشنواره قرار نگرفتند. از ميان اين سه فيلم تنها «حوض نقاشي» بود كه آن هم بنا به استقبال مردمي جايزه بخش سينمايي منتخب مردمي را از آن خود كرد. اين در حالي بود كه بيشك دو فيلم «حوض نقاشي» و «خسته نباشيد» دستاوردهاي خوب و حائز اهميتي را براي سينماي در حال ركود كشورمان همراه داشتند و خواهند داشت.
«حوض نقاشي» اثر سينمايي خوشساخت محصول حوزه هنري به كارگرداني مازيار ميري و تهيهكنندگي رضا ميركريمي است كه در روزهاي نخست جشنواره به نمايش درآمد. اين فيلم داستان زوج جواني را روايت ميكند كه به معلوليت ذهني دچار هستند. چالش اين دو با پسربچه ۱۰ سالهشان كه از ترس سرخورده شدن در اجتماع كوچك مدرسه ياراي رويارويي با مشكل والدين خود را ندارد محور اصلي داستان اين فيلم را تشكيل ميدهد. موضوع فيلم به حدي اثرگذار و ملموس بود كه بسياري از اهالي رسانه حين تماشاي فيلم به شدت تحت تأثير قرار گرفته و در امواج دراماتيك فيلم غوطهور بودند. اين تأثير به سبب بازي استثنايي نگار جواهريان و به خصوص شهاب حسيني در نقش زوج معلول فيلم، به حد اعلاي خود رسيده بود.
اگرچه ميتوان گفت كه فيلم از سناريوي بيعيب و نقصي برخوردار نبود اما «حوض نقاشي» در مقايسه با آثار بيكيفتي كه دست خالي به جشنواره رسيدند و دست خالي از آن خارج شدند، فيلمي پربار و قابل اعتنا به نظر ميرسيد كه مردم به عنوان مخاطبان اصلي سينما اين ارزشها را درك كردند و با رأي خود «حوض نقاشي» را در رتبه برتر فيلم منتخب آراي مردمي قرار دادند. با اين وجود، جالب توجه بود كه «حوض نقاشي» به جز جايزه مردمي، هيچ جايزه ديگري را در بخشهاي مختلف جشنواره اعم از «بهترين بازيگر مرد و زن» كسب نكرد.
يكي ديگر از فيلمهاي جذاب و ديدني جشنواره امسال، «خسته نباشيد» اثر محسن قرائي بود؛ ديگر محصول حوزه هنري كه در ميانههاي جشنواره خوش درخشيد و بر دل و جان تماشاگران نشست. «خسته نباشيد» داستان سفر زوج جهانگرد كانادايي به ايران را روايت ميكرد؛ زني ايرانيالاصل كه به همراه همسر زمينشناس خود به قصد بازديد از كلوتهاي يزد راهي كوير ميشوند و زخم روابط سرد و پژمردهشان طي اين مسير درمان ميشود. «خسته نباشيد» با بارقههاي طنز در فيلمنامهاي مستحكم، كارگرداني قابل قبول و بازي خوب بازيگران غير چهرهاش با استقبال غير منتظره تماشاگران و اهالي رسانه رو به رو شد. با اين وجود و در كمال تعجب و ناباوري، «خسته نباشيد» دست خالي از جشنواره فيلم فجر بيرون آمد.
اگرچه از ميان سه اثر حوزه هنري، «تاج محل» تنها اثري بود كه نتوانست نظر مساعد تماشاگران را برآورده كند اما قابليتهاي سينمايي دو فيلم «حوض نقاشي» و «خسته نباشيد» به حدي بود كه بتوان با قاطعيت به ملاكهاي ارزشمند حوزه هنري در حوزه فيلمسازي ايدهآل سينماي كشور رأي داد. با اين وجود، حوزه هنري نهادي دولتي كه برخي محافل سينمايي آن را مسبب حواشي يك سال گذشته سينماي ايران ميدانند، طي فرايندي مشكوك و شبههبرانگيز نتوانست با دو فيلم خوبش به موفقيت درخور توجهي دست پيدا كند. جشنواره فيلم فجر، محفل رقابتي كه زير چتر وزارت ارشاد، سازمان سينمايي و فارابي برگزار ميشود، اين شكست را به عوامل جوان فيلمهاي نماينده اين نهاد دولتي تحميل كرد. در واقع حوزه هنري مانند تيمي متشكل از سه بازيكن بود؛ دو بازيكن خوب و توانا و يك بازيكن ضعيف. اگرچه تيم به سبب عملكرد خوب بازيكنان خوبش موفق ظاهر شد، اما بازيكنان خوب آن موفقيتشان را به برخي ناداوريها و اختلافات درون سازماني سينما باختند.
