شانزدهمين بازار بينالمللي فيلم فجر كه از ۱۲ بهمن و با حضور رئيس سازمان سينمايي و دبير جشنواره سي و يكم كار خود را در طبقه دوم مركز همايشهاي برج ميلاد آغاز كرده بود، روز گذشته خاتمه يافت؛ بازاري كه به گفته شركتكنندگان داخلي و خارجياش اگرچه از حضور پر نگتر شركتهاي داخلي و خارجي برخوردار بود اما توافقات چنداني را در زمينه تبادلات محصولات سينمايي در بر نداشت. اين در حالي بود كه بسياري از فيلمها و سريالهاي ايراني حاضر در بخش داخلي بازار از نظر سطح كيفي و هنري يك سر و گردن بالاتر از محصولات بخش بينالملل بازار فيلم ايران قرار داشتند.
فرصت سوخته ANT
مديران و شركتهاي توليد و توزيع سريال و فيلمهاي سينمايي همواره بازارهاي بينالمللي فيلم و سريال را فرصت مغتنمي براي بازاريابي و فروش آثارشان و همچنين سرمايهگذاري و خريد آثار هنري ديگر كشورها ميدانند. امسال ۷۵ كمپاني خارجي و ۳۵ كمپاني داخلي در شانزدهمين بازار بينالمللي جشنواره فيلم فجر شركت كردند اما بازار بينالمللي فيلم فجر كه ميتواند فرصتي بالقوه براي معرفي سطح تجارب سينماي ايران و فروش سريالها و فيلمهاي داخلي كشورمان باشد، در شانزدهمين دوره برگزاري خود بيش از هر چيز به مكاني براي گذر و گذار مهمانان خارجي و فروش آثار آنها شباهت داشت.
قانون جديد آذربايجان دليل ممنوعيت خريد سريالهاي ايراني
واحد مصطفي اوف، رئيس هيئت مديره و مدير گروه تلويزيوني ANS جمهوري آذربايجان در اين گفتوگو با «جوان»، انگيزه خود از حضور در اين بازار را بيش از هر چيز بازاريابي براي فروش فيلمها و سريالهاي محصول گروه تلويزيوني خود ميداند. او سينماي ايران را به خوبي ميشناسد و پيشتر ترتيب خريد و پخش سريالهاي ايراني چون «تيغ، سيب ممنوعه، مدار صفر درجه و امام علي(ع)» را از شبكه ANS داده است. هر چند جمهوري آذربايجان در اوايل سال ۲۰۱۲ ميلادي قانوني مبني بر ممنوعيت پخش سريالهاي خارجي را در اين كشور تصويب كرد. اكنون به واسطه اين قانون، مصطفي اوف حق سرمايهگذاري روي سريالهاي ايراني و مذاكره با شركتهاي پخش كشورمان را ندارد. هر چند او در امور مربوط به توليد فيلم و سريال كماكان به همكاري با هنرمندان ايراني پايبند است. مدير گروه تلويزيوني ANS ميگويد: «فيلم «خوجا» را با همكاري مسهود بهنام ساختهايم و اعتقاد عميقي به همكاري با سينماگران هنرمند و باسواد ايراني داريم. قصد داريم از سينماي ايران براي قويتر كردن سينماي كشورمان كمك بگيريم.»
اما همكاري شبكه ANS آذربايجان با هنرمندان ايراني در حد بهرهوري از تجارب هنرمندان ايراني باقي ميماند. مصطفي اوف و گروهش بيش از هر چيز براي عرضه و فروش سريال ۸۰ قسمتي «آقا بيوفلار»، فروش فيلم «ياراشت» كه مدير فيلمبرداري و طراح صحنهاش ايراني هستند و نيز بازاريابي براي عرضه فيلم «بولاغستان» و «سچيلن» دو فيلمي كه عنوان كارگردان بنام ايراني چون مسعود آب پرور را در ليست عواملش حمل ميكند، به بازار فيلم ايران آمده است تا خبري از خريد آثار ايراني در كار نباشد!
بازار فيلم امسال كم فروغ بود
يكي از عوامل بخش بينالملل انجمن سينماي جوانان ايران نيز در اشاره به فعاليتهاي انجمن سينماي جوانان ايران در طول برگزاري بازار فيلم ايران به «جوان» ميگويد: «ما برگزاركننده جشنوارههاي بين المللي فيلم كوتاه هستيم و از اين حيث با مديران فستيوالهاي معروف جهان و شركتهاي توزيع و توليد فيلم كوتاه توافقاتي داشتيم. براي عرضه فيلمهايمان در كانالهاي تلويزيوني لهستان و لبنان با كمپانيهاي لهستاني و لبناني مذاكره كرديم و با يك جشنواره معتبر ايتاليايي توافق كرديم كه هفته سينماي ايران را در ايتاليا و هفته سينماي ايتاليا را نيز در ايران برگزار كنيم.» با اين حال فؤاد مهدوي در ارزيابي بازار فيلم سال جاري و مقايسه آن با سالهاي قبل اعتقاد دارد كه حضور شركتها در اين دوره كمرنگتر شده و ماركتينگ نيز سردتر از سالهاي گذشته پيش رفته است. او اعتقاد دارد كه دليل كمفروغي شانزدهمين بازار فيلم ايران، حواشي سينماي داخلي كشورمان است.
ANT در قرق لبنانيها
به نظر ميرسد كه بيشترين كمپانيهاي خارجي حاضر در شانزدهمين بازار بينالمللي فيلم ايران از كشور لبنان به ايران آمده باشند. MLI، گروه ريحانه، اريهام، متئور، ايتاليا فيلم و در نهايت موركس لبنان از جمله شركتهاي لبناني حاضر در بازار فيلم ايران هستند. شادي زيدان، مدير اجرايي شركت موركس مديا پروداكشن لبنان عدم حصول توافق ميان شركت خود و نيز شركتهاي ايراني را نزديك شدن به دوره انتخابات جديد رياست جمهوري ايران ميداند.
اين شركت لبناني كه تا كنون بسياري از محصولات سينمايي خود را به بيش از ۱۶ جشنواره بينالمللي اعم از برلين، كن، ايتاليا، هامبورگ، اشتوتگارت، فرانسه، بلژيك، سوئيس و ژاپن ارسال كرده است، ميگويد كه بيش از آنكه به هدف خريد آثار ايراني به بازار بينالمللي فيلم ايران آمده باشد، قصد معرفي رسمي فيلم لبناني «المحضر» را داشته است. به گفته او، تنها تعامل صورت گرفته بين اين شركت لبناني و شركتهاي ايراني، مذاكرهاي براي تحقق توليدات مشترك سينمايي ميان شركت موركس و مركز سينماي مستند تجربي، روايت فتح و نيز كانون كودك و نوجوان بوده است. زيدان درباره بيميلي شركتهاي ايراني براي نشستن پاي ميز مذاكره ميگويد: «سازمانهاي ايراني دولتي و غيردولتي ترمز خود را كشيدهاند، چراكه انتخابات رياستجمهوري ايران نزديك است. موضوع بودجه وزارتخانهها و سازمانهاي وابسته به دولت در ابهام قرار دارد. گويي همه ايستادهاند تا دولت جديد تشكيل شود و استراتژي جديد اين دولت در حوزه سينما مشخص شود!»
با اين حال زيدان و شركتش براي تصميمگيري درباره خريد آثار خصوصي سينمايي ايران وارد عمل شدهاند. او از ابتدا به تماشاي آن دسته از فيلمهاي ايراني حاضر در جشنواره نشسته كه در بخش خصوصي تهيه و توليد شده است.
دراكولا در تهران را به جشنواره راه ندادند
حسين متوليان، مدير توليد انيميشن «دراكولا در تهران» دومين فيلم انيميشني سه بعدي ايران كه پس از «تهران ۱۵۰۰» ساخته شده اما بنا به دلايل نامشخصي امكان حضور در جشنواره فيلم فجر امسال را پيدا نكرده است، درباره نيت شركتهاي خارجي از حضور در بازار فيلم ايران ميگويد: «با خريداران بينالمللي براي فروش اين انيميشن مذاكراتي را برگزار كرديم هر چند به نظر ميآمد كه آنها بيشتر براي فروش آثارشان به جشنواره آمده باشند. در بازار فيلم فيلم فجر خريدار به جهت كمبود امكانات در حد گذر و گذار ميآيد و اتفاق درخور توجهي در بخش خريد و فروش آثار رخ نميدهد. بازارچه هنگامي قوي ميشود كه داراي كتابخانه الكترونيكي براي شناسايي خريداران و معرفي آثار و نيز محلي براي نمايش آنونس فيلمها باشد.»
شانزدهمين بازار بينالمللي فيلم فجر در حالي به پايان رسيد كه گفته ميشود در اين بخش علاوه بر مؤسسات داخلي و خارجي، خريداران بينالمللي نيز براي رصد توليدات عرضه شده در اين بازار بينالمللي حضور داشتند. هر چند به اعتقاد نمايندگان شركتهاي داخلي و خارجي، روند حصول توافقات در اين بخش رضايت بخش نبوده است. اين در حالي است كه بيشك حجم انبوهي از بودجه برگزاري جشنواره بينالمللي فيلم فجر صرف بخش بينالملل و هزينههاي حضور مهمانان خارجي در ايران ميشود؛ مهماناني كه بيش از هر چيز براي بازاريابي آثار خود پا به ايران ميگذارند.
