فارس: مدیرکل امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه گفت که سه هزار ایرانی در خارج از کشور در زندان به سر میبرند که بیشترین تعداد آنها در مالزی، آذربایجان، ژاپن، امارات و ترکیه هستند و مواد مخدر عمدهترین جرمشان.
«سید کاظم سجادی» مدیرکل امور ایرانیان خارج از کشور وزارت امور خارجه به تشریح اقدامات و فعالیتهای این اداره کل و ادارات تابعه پرداخت.
سجادی که از سال ۱۳۶۲ وارد وزارت امور خارجه شده، در طول این مدت به ماموریتهای مختلفی از جمله فیلیپین، یونان، هند و مالزی اعزام و در مدت حضورش در تهران نیز در سمتهای مختلف مشغول به فعالیت بوده است.
معاون اداره امور اجتماعی، رئیس اداره روابط عمومی وزارت امور خارجه، مدیرکل روابط عمومی و بینالملل بیمه مرکزی (مأمور از وزارت خارجه)، مدیرکل امور فرهنگی ایرانیان خارج از کشور در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی (مأمور از وزارت امور خارجه)، دبیر کار گروه فرهنگی شورای عالی ایرانیان ریاست جمهوری و مشاور وزیر امور خارجه از دیگر سمتهای سجادی در طول این مدت بوده است.
سجادی در این گفتوگو عنوان کرد که در حدود سه هزار ایرانی در خارج از کشور در زندان هستند که بیشترین تعداد در کشورهای مالزی، آذربایجان، ژاپن، امارات و ترکیه حضور دارند و مواد مخدر عمدهترین جرم آنهاست.
وی همچنین گفت که این اداره کل پیشنهاد تشکیل موسسه حمایت از زندانیان ایرانی در خارج از کشور را مطرح کرده که با همکاری بنیاد تعاون قوه قضائیه به صورت یک سازمان مردم نهاد فعالیت کند و خاطرنشان کرد: اساسنامه موسسه تهیه شده و امیدواریم هر چه زودتر فعالیت خود را آغاز کند.
۵ تا ۶ هزار زندانی خارجی در ایران از دیگر مباحثی بود که سجادی به آن اشاره کرد و گفت که ۹۰ درصد آنها اتباع افغان میباشند که اکثر آنها به دلیل ورود و اقامت غیر مجاز و مواد مخدر دستگیر شدهاند.
سجادی در خصوص مشمولان خارج از کشور نیز عنوان کرد: در تلاش هستیم تا با پیگیری مستمر تسهیلات مهر خروج مشمولان و خرید خدمت نظام وظیفه را برای این دسته هموطنان تمدید کنیم که دغدغهای برای تردد به کشور نداشته باشند.
مشروح گفتوگوی یک ساعته و نیمه فارس با سجادی را در زیر میخوانید.
فارس: اداره کل امور ایرانیان خارج از کشور وزارت خارجه چه بخشهایی را در برمیگیرد؟
سجادی: این اداره کل شامل سه اداره دانشجویی، بورسها و مدارس خارج از کشور، اداره امور اجتماعی و اداره امور ایرانیان است که هر کدام از این ادارات وظایف جداگانهای دارند.
دفاع از صیانت و استیفای حقوق ایرانیان از جمله مباحث مرتبط با اداره امور اجتماعی است. در پی توطئههای آمریکا در دامگذاری برای اتباع ایرانی و دستگیری و بازداشت آنها یا درخواست از دیگر کشورها برای مسترد کردن اتباع ایرانی به این کشور، این اداره ورود پیدا کرده و این مسائل را پیگیری میکند.
در پی تصویب قانونی در مجلس شورای اسلامی در اسفند ماه ۱۳۸۹، هیئت دولت در سال ۱۳۹۰ با تنظیم آئین نامهای اجرای قانون را به وزارت امور خارجه محول کرد و در نهایت این مسئولیت به اداره کل امور ایرانیان واگذار شد. در این زمینه تاکنون جلسات متعددی برگزار و مکاتبات عدیدهای با ریاست جمهوری، مراجع و مسئولان مختلف داشتهایم تا در تأمین بودجه ما را یاری کنند.
در همین راستا نیز اخیراً اقدام نوینی را انجام دادیم و پیشنهاد تشکیل موسسه حمایت از زندانیان ایرانی در خارج از کشور را مطرح کردیم که با همکاری بنیاد تعاون قوه قضائیه به صورت یک سازمان مردم نهاد فعالیت کند. اساسنامه موسسه تهیه شده و امیدواریم هر چه زودتر فعالیت خود را آغاز کند.
زندانیان ما در خارج از کشور بعضاً مورد بی توجهی و بی مهری مسئولان آن کشورها قرار میگیرند که باید مورد حمایت قرار گیرند. در شرایطی که حقوق بشر در همه جای دنیا نادیده گرفته میشود، ولی همواره توپ را در زمین ایران میاندازند، این موسسه صدای خود را به گوش مراجع بینالمللی خواهد رساند.
علاوه بر این ما در خصوص زندانیان با سفر به کشورهای مختلف سعی میکنیم تسهیلاتی برای حضورشان در زندان را فراهم کنیم از جمله مسائل بهداشتی، امکان تماس با خانوادهها و تلاش برای تمرکز نگهداری از زندانیان در یک زندان و جلوگیری از پراکندگی آنان در شهرهای مختلف. اینها از جمله اقداماتی است که در این سفرها پیگیری میشود.
در همین راستا قرارداد انتقال محکومان را با برخی کشورها امضا کرده و درصدد هستیم با برخی از کشورهای دیگر نیز این قراردادها را منعقد کنیم.
فارس: در حال حاضر با کدام کشورها این قراردادها را امضا کردهاید؟
سجادی: با سوریه، ترکیه و آذربایجان این قراردادها را امضا کردهایم و با تایلند نیز در حال اجرایی کردن این قرارداد هستیم. با ژاپن نیز بحثهای کارشناسی در این زمینه ادامه دارد.
فارس: چه تعداد زندانی ایرانی در خارج از کشور در زندان به سر میبرند؟
سجادی: در حدود سه هزار نفر که بیشترین تعداد آنها در مالزی، آذربایجان، ژاپن، امارات متحده عربی و ترکیه به سر میبرند که عمدهترین جرائم آنها حمل و قاچاق مواد مخدر، درگیری، ضرب و شتم، ورود و اقامت غیرقانونی، کلاهبرداری و ... است که از این تعداد ۷۰ درصد مربوط به حمل و قاچاق مواد مخدر میباشد.
ما در تمامی ملاقاتها با اشاره به کنوانسیون وین اعلام میکنیم که باید حق دسترسی کنسولی برای همه هموطنان ایرانی فراهم شود و از دولتها درخواست میکنیم که اسامی زندانیان ایرانی را در اختیار ما قرار دهند. همکاران ما در نمایندگیهای ایران در خارج از کشور با آنها ملاقات میکنند، اما اگر کسی نخواهد که نامش به سفارت ایران اعلام شود، نمیتوانیم کاری برای آن انجام دهیم.
فارس: چه تعداد ایرانی در زندانهای آمریکا هستند؟
سجادی: حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار ایرانی در آمریکا زندگی میکنند که بالاخره از این تعداد افرادی هستند که جرائمی را مرتکب شدهاند و البته برخی از آنها علاقهمند نیستند که مشخصاتشان به دولت ایران اعلام شود که ما هم نمیتوانیم اقدامی برای آنها انجام دهیم.
البته تعدادی نیز در آمریکا بنا به دلایل سیاسی و تلهگذاریهای آمریکا زندانی شدهاند که ما از طریق دفتر حفاظت منافع در واشنگتن و دفتر نمایندگی سازمان ملل وضعیت این افراد را پیگیری و تلاش داریم موجبات آزادی هر چه سریعتر آنها را فراهم کنیم.
فارس: اداره امور اجتماعی به مسائل مربوط به تجار ایرانی نیز میپردازد؟
سجادی: این اداره امور همچنین به امور مربوط به وضعیت تجار ایرانی که در خارج از کشور به کسب و کار مشغولند و بعضا دچار آسیب میشوند نیز میپردازد. به عنوان مثال یک تاجر ایرانی به عللی توسط دولت کشوری اخراج میشود و اموالش در آن کشور میماند که ما در ملاقاتها با مقامات آن کشورها موافقتشان را جلب میکنیم تا فرد به آن کشور بازگردد یا اموالش مسترد شود.
در واقع تمامی امور مربوط به ایرانیان در خارج از کشور تا زمانی که زنده هستند با این اداره کل است، ولی در صورت فوت آنها امورشان از طریق اداره سجلات و احوال شخصیه که زیر مجموعه اداره کل کنسولی است پیگیری میشود.
فارس: اداره کل امور ایرانیان و ادارات تابعه چه اقداماتی را در زمینه آزادی نصرتالله تاجیک سفیر اسبق ایران در اردن که به جرم واهی خرید ۱۰ عدد دوربین دید در شب به مدت ۶ سال در انگلیس در حبس خانگی به سر برد، انجام داد؟
سجادی: در این زمینه همه حوزهها در وزارت امور خارجه تلاش کردند و ما در ملاقاتها با سفرای مرتبط با این موضوع مسئله را دنبال کردیم. یک شب قبل از رای نهایی دادگاه من با سفیر سوئد در تهران (حافظ منافع انگلیس) دیدار و خواستار حل هر چه سریعتر این قضیه و آزادی تاجیک شدیم.
فارس: آیا امور زندانیان خارجی در ایران نیز بر عهده این اداره کل است؟ چه تعداد زندانی خارجی در ایران حضور دارند؟
سجادی: ۵ تا ۶ هزار خارجی در ایران در زندان هستند که ۹۰ درصد آنها اتباع افغان میباشند که بیشتر به دلیل ورود و اقامت غیر مجاز و مواد مخدر دستگیر شدهاند. ما دسترسی کنسولی را برای آنها فراهم کرده و بعضاً موضوع تبادل آنها با زندانیان ایرانی در خارج از کشور را دنبال میکنیم.
فارس: چه اقدامات دیگری در این اداره صورت میگیرد؟
سجادی: اداره امور اجتماعی همچنین در زمینه اعزام بیماران صعب العلاج و گرفتن پذیرش از بیمارستانهای خارج از کشور برای آنها اقدام میکند. در گذشته اعزام بیماران به خارج از کشور براساس رای شورای عالی پزشکی بود که ارز به آنها تخصیص داده میشد که براساس آن به خارج اعزام میشدند که البته با توجه به پیشرفتهای حاصله در کشور اعزامها در این زمینه کمتر شده است.
تلاش در جهت آشنا کردن مسئولان زندانهای ایران با نحوه مدیریت زندانها در خارج از کشور و تبادل تجربیات، راهاندازی سایت اداره کل و مجازی کردن فعالیتهای کنسولی، انجام ملاقاتهای مکرر با سفرای خارجی مقیم به منظور رفع مشکلات ایرانیان که در این زمینه هر ۲ هفته یک بار خود من و یا یکی از مدیران اداره کل با سفرای خارجی ملاقات و مسائل را به آنها منعکس میکنیم، از دیگر اقداماتی است که در این اداره صورت میگیرد.
فارس: چه مواردی در حیطه وظایف اداره امور ایرانیان قرار دارد؟
سجادی: پیگیری مباحث فرهنگی ایرانیان خارج از کشور و برقراری ارتباط با ایرانیان نسل سوم در خارج از کشور اعم از دانشآموزان و دانشجویان، تعامل با صدا و سیما و رسانهها، معرفی کاروانهای اعزام حجاج از خارج از کشور و همچنین هماهنگی اعزام زائران از خارج از کشور به عتبات عالیات، آسیب شناسی ایرانیان در کشورهای مختلف و ضرورت توجه به آنها؛ به عنوان مثال خانوادهها در برخی کشورها از یکدیگر فاصله گرفتهاند که ما در نظر داریم با اعزام کارشناسان روانشناس و روانکاو مشکلات آنها را برطرف کنیم، برگزاری همایشهای داخلی و خارجی در خصوص ایرانیان خارج از کشور، توریسم درمانی و اطلاع رسانی به ایرانیان خارج از کشور در این زمینه، فعال سازی فضای مجازی برای هموطنان و ایجاد ارتباط فرهنگی و به روز نگهداشتن آنها در امر فرهنگ و سنت اصیل ایرانی؛ همکاری ارگانهایی که فعالیتهای مجازی دارند و بهرهمندی از تجربیات و امکانات در خارج از کشور، برگزاری جلسات با کارگروههای اقتصادی تا بتوانیم سرمایه ایرانیان خارج از کشور و مشارکت آنها را جلب کنیم، از جمله اقداماتی است که در این اداره انجام میشود.
ملاقات با استانداران و ایجاد فرصتهای سرمایهگذاری و برقراری ارتباط هموطنان ایرانی با استانهای کشور از دیگر اقداماتی است که در این اداره صورت میگیرد. در همین زمینه اخیراً اینجانب با استاندار قم ملاقاتی داشتم تا بتوانیم ظرفیتهای این استان را به هموطنان ایرانی در خارج از کشور منتقل کنیم. علاوه بر این درصدد هستیم تا همایشهایی را با حضور ایرانیان خارج از کشور در استانهای کشور برگزار کنیم.
فارس: در زمینه مشمولان خارج از کشور که در حوزه وظائف اداره امور ایرانیان است چه اقداماتی را انجام دادهاید؟
سجادی: در گذشته گزارشاتی در این زمینه به مراکز ذیصلاح منعکس شده بود که نتوانسته بود آنگونه که باید و شاید مسائل آنها را حل کند. در حال حاضر گزارش جدیدی را به ارگانهای مختلف از جمله دفتر مقام معظم رهبری ارائه دادهایم که این افراد به عنوان یک فرصت تلقی شوند. در تلاش هستیم تا با پیگیری مستمر تسهیلات مهر خروج مشمولان و خرید خدمت نظام وظیفه را برای این دسته هموطنان تمدید کنیم که دغدغهای برای تردد به کشور نداشته باشند.
فارس: در اداره امور دانشجویی چه اقداماتی صورت میگیرد؟
سجادی: در تلاش هستیم تا مدارس شاخص و نمونه در خارج از کشور را شناسایی و اقدام به راهاندازی مدارس ۲ زبانه کنیم و علاوه بر آن سیستمهای آموزشی آنها را ارتقا دهیم. از زمانی که مسئولیت مدارس ایرانی در خارج از کشور به این اداره کل واگذار شد، جلسات زیادی را با مسئولان مرتبط در داخل کشور برگزار کردیم و به دنبال شناسایی مدارس مجازی و فعال کردن آن برای اتباع ایرانی و خارجی در خارج از کشور هستیم.
علاوه بر این، تلاش برای اخذ بورسیه از کشورهای مختلف و اعطای بورسیه به دانشجویان دیگر کشورها نیز در این اداره صورت میگیرد.
فارس: در زمینه رسیدگی به مشکلات دانشجویان ایرانی در خارج از کشور چه اقداماتی را انجام دادهاید؟
سجادی: از زمانی که بحث ارز دانشجویی رخ داد ما در جهت رفع مشکلات دانشجویان اقدام کردیم که براساس تلاشهای صورت گرفته ارز به مقاطع کارشناسی ارشد به بالا داده میشود.
علاوه بر آن ملاقاتهای مکرری با مراکز علمی و دانشگاهی داخل کشور داشتیم تا دانشجویان ایرانی خارج از کشور مورد پذیرش قرار گیرند.
از سوی دیگر در راستای پذیرش فرزندان ماموران دولت در دانشگاههای داخل کشور نیز اقداماتی را انجام دادهایم.
اعزام گروههای علمی دانشگاهی به خارج برای رتبهبندی و بررسی سطح علمی دانشگاهها و اینکه پس از پایان تحصیل ارزشیابی مدارک آنها به سهولت انجام شود نیز در این اداره صورت میگیرد. اخذ دورههای کوتاه مدت در قالب بورس برای ارگانها و سازمانها از دیگر فعالیتهای این اداره است.
معرفی دانشگاههای مختلف ایرانی به خارج و ایجاد زمینه توسعه شعبات این دانشگاهها در خارج از کشور، برگزاری جلسات مکرر با وزارت علوم و بهداشت به منظور توجه ویژه به رایزنان علمی در خارج، انتقال دانشجو و تایید مدارک دانشجویان هم در این اداره صورت میگیرد.
فارس: درباره دانشجویان ایرانی در انگلیس و کانادا چه اقداماتی را انجام دادهاید؟
سجادی: در این زمینه ستادی تشکیل دادهایم که مشکلات آنها را مرتفع کند.
فارس: شما در اداره کل امور ایرانیان خارج از کشور چگونه از ظرفیتهای هموطنان ایرانی استفاده میکنید؟
سجادی: در شورای عالی ایرانیان ریاست جمهوری به صورت کلان این موضوعات را مطرح و در اداره کل ایرانیان خارج از کشور وزارت خارجه و از طریق نمایندگیهای ایران در خارج از کشور این موضوع را دنبال میکنیم، ولی اگر بودجهای در اختیار ما قرار میگرفت و زمینه ارتباط بهتر فراهم میشد، بهتر میشد فعالیت کرد؛ اما متأسفانه بودجه کافی نداریم.
در خاتمه باید اشاره کنم ایرانیان خارج از کشور یک فرصت هستند و ما به دنبال تعامل رسانهها با حوزه کنسولی هستیم تا از این طریق ظرفیتهای ایرانیان خارج از کشور معرفی شود. رسانهها باید بخشی از اخبار خود را به ایرانیان خارج از کشور و ظرفیتهای آنها اختصاص دهند و صدا و سیما با پخش برنامهها به زبانهای مختلف با ایرانیان خارج از کشور ارتباط برقرار کند.
