به گزارش شریان نیوز، پیاده سازی واجرای قانون تخصیص یارانه ها با هدف حمایت از اقشار کم درامد و آسیب پذیر جامعه ،نیازمند در دسترس بودن منابع اطلاعاتی گسترده و صرف زمان و هزینه بسیاری در خصوص شناسایی مناسب اقشار هدف طرح و توزیع عادلانه منابع در جامعه می باشد. چنانچه منابع اطلاعاتی دقیقی از وضعیت کسب و درامد جامعه در دسترس نبوده و دولت از دارایی های اقشار اطلاعی نداشته باشد نمی تواند بر تقسیم یارانه ها امیدوار بود. از طرف دیگر به منظور برقراری نظام یارانه ای در جامعه ، دولت بایستی از مایحتاج عمومی و ضروری مردم ، هزینه های سرانه جامعه برای تحصیل و هزینه های پزشکی ( پیشگیرانه و ضروری ) اطلاع دقیق داشته باشد.
یکی از مهمترین ارکان در نظام تخصیص و پرداخت یارانه ها موضوع « هدفمند کردن یارانه ها» به منظور توزیع مناسب و کامل تر دارایی های جامعه بین تمامی افراد جامعه می باشد.
مفهوم هدفمندی یارانه ها:
مفهوم هدف مندی عبارتست از « کاهش و یا حذف و یا به حداقل رسانیدن یارانه خانوارهایی که از درامد کافی (طبق تقسیم بندی دولت و آمار موجود) و افزایش این یارانه ها به خانواده های کم درامد اطلاق می شود.
مزایای هدفمندی:
کاهش خطاهای «شمول» و «محرومیت»
توزیع دقیق و هدف دار یارانه ها و سرمایه های جامعه میان گروه های هدف
۳- انواع روش های هدفمندی:
الف ) هدفمندی اداری:
در این روش از تخصیص یارانه ها ، بر اساس آمارهای بدست آمده و نظر کارشناسان اقتصادی ، شرایط عمومی جوامع مناطق جغرافیایی مختلف بر اساس وضعیت درآمد سرانه خانوارها ، درصد و میزان رشد اقتصادی سالانه ، تعداد راس دام ها و زمین های زیر کشت فعال منطقه و اطلاعاتی از این دست اقدام به طبقه بندی می نمایند. بر اساس این طبقه بندی مناطق جغرافیایی که سطح درامدی آنها کمتر از حد متوسط باشند مشمول دریافت یارانه نمی باشند. این شیوه اطلاعاتی نیازمند بررسی دراز مدت و دربرگیرنده هزینه بسیاری است . لذا در جوامعی قابلیت اجرایی داشته که وضعیت آماری قابل قبول و قابل استنادی داشته باشد.
ب) هدفمندی خود اظهاری:
در این نوع هدف مندی تخصیص یارانه و دریافت آن از دولت مستقیما به نظر سرپرست خانوارها بستگی داشته ، و خانواده ها شخصا نسبت به دریافت و یا انصراف از دریافت یارانه اقدام می نمایند. بدیهی است در جوامعی که اعتماد کاملی بین دولت و افراد جامعه وجود داشته باشد این شیوه عملیاتی بوده واین شیوه هزینه زیادی برای دولت ها درپی نخواهد داشت.
ج) هدف مندی حمایتی:
این دست از هدف مندی در جستجوی گروه های اجتماعی می باشد که نیازمند حمایت های خاص دولتی بوده و توانایی فراهم آوردن زندگی مناسب و حداقل را برای خود و خانواده خود را ندارند . این گروه های اجتماعی می توانند شامل گروه های افراد معلول ، خانوارهایی با تعداد اولاد بالا، خانوارهایی با سرپرست های مسن و یا از کار افتاده باشد. این نوع برنامه ریزی همانند هدف مندی نوع اول ، نیازمند اطلاعات آماری دقیق و صرف زمان و هزیزنه زیادی در این خصوص است.
هدف مندی ناحیه ای:
اساس این هدف مندی بر اساس نیازهای اجتماعی – جغرافیایی هر منطقه استوار است . به عنوان مثال یارانه های سوخت برای منطقه سردسیر بیشتر از یارانه مناطق گرمسیری خواهد بود . در راستای هدف مندی بر اساس این نظام دائما مشکلاتی در خصوص اجرایی شدن آن وجود دارد. از جمله آن می توان به شکایت ها و دردسرهای دائمی دولت ها بر نحوه تخصیص و تقسیم بندی این یارانه ها اشاره نمود.
د) هدف مندی از طریق تنظیم عرضه وتقاضای بازار:
این گونه هدف مندی های بر پایه اطلاعات دقیق دولت ها از نحوه مبادلات کالاهای اساسی و میزان آنها صورت می گیرد. و دولت با تخصیص غیر مستقیم و یا مستقیم یارانه ها براقلام هدف گذاری شده و ترغیب جامعه به مصرف انها، جامعه را به سمت استفاده از یارانه ها هدایت می نماید. یه عنوان مثال به جای استفاده از یارانه در خدمات دندانپزشکی، با تخصیص یارانه در بخشها پیشگیری کننده ، و در دسترس قراردادن اقلام بهداشتی لازم مانند مسواک ، خمیر دندان و .... و تخصیص یارانه برآنها ، جامعه را درجهت مصرف این اقلام بهداشتی قرار می دهد. بدیهی است این اقدام به صورت اقدامی پیشگیرانه ، منجر به کاهش هزینه های پزشکی مربوطه شده و همزمان سطح بهداشت و رفاه جامعه را ارتقاء داده است.
در نهایت اتخاذ تصمیم برای انتخاب روش هدف مندی و معیارهای آن تحت تاثیر عوامل زیادی قرار دارد.
که از مهمترین آنها می توان به
میزان اعتماد میان دولت و ملت
میزان منابع اطلاعاتی در دسترس
وجود آمار و سرشماری های گذشته
قابلیت اعتماد به سرشماری های گذشته
وجود سیستم ثبت احوال و اسناد کامل و یکپارچه در کل کشور
اطلاعات دقیق بر اقلام مصرفی و ضروری جامعه و میزان مصرف آنها
آماری دقیقی از میزان تولیدات در گروه های مختلف کالایی
اماردقیقی از میزان مصرف انرژی در گروه های مختلف صنعتی- مسکونی و ...
اطلاعات دقیقی از روش ها و میزان اتلاف و اصراف های صورت گرفته در خصوص اقلام هدف گذاری شده به همراه علل بوجود آورنده و امکان سنجی و هزینه یابی راه های کاهش آنها
آمار دقیقی از هزینه های صورت گرفته در بخشهای پزشکی جامعه
اهداف عمومی هدفمندی یارانه ها:
از مهمترین اهدافی که دولت ها به ویژه در کشورهاي درحال توسعه با پرداخت یارانه دنبال می کنند، عبارتند از :
الف)کمک به صنايع رو به انقراض يا ايجاد صنايع جديد
ب) توسعه زيرساخت هاي اقتصادي
ج) کمک به بهبود توزيع درآمد
د) تلاش براي برقراري عدالت حتی به بهاي از دست رفتن بخشی از کارایی اقتصادي
ه) ايجاد ثبات اقتصادي و کنترل قيمتها
و) کمک به توليد برخي کالاها و خدمات
ز) جلوگیري از گسترش فقر و بحرانهاي اجتماعی
ح) گسترش تحقيق و توسعه و خلق دانش جديد حفاظت از محيط زيست
ط)توسعه زیر بناهای اساسی کشور و استفاده بهینه از منابع موجود
هدفمندی یارانه ها در ورطه اجرایی:
تا اینجا به نقش و وظیفه دولت ها در بحث هدف مند نمودن یارانه ها پرداخته شد. در اینجا ضروری است تا به نقش و وظیفه اقشار و افراد جامعه در قبال اجرایی شدن این قانون و فواید آن اشاره نمود.
صبور باشند
اجرای تمامی طرح های اقتصاد مقاومتی و یا هدف مندی یارانه ها، مستلزم محدود شدن تمام و یا بخشی از افراد جامعه در بهره مندی از امکانات و منابع می باشد. زیرا که دستیابی به ارتقاء و اصلاح الگوهای مصرفی جامعه نیازمند جهاد اقتصادی عظیمی است که غیر از همراهی و همکاری تمامی افراد جامعه امکان پذیر نیست.
ما فقط همین یک زمین را داریم:
حتما می دانید که؟
ذخایر خدادادی سوخت های فسیلی محدودند و روزی تمام می شوند.
بر اثر سوختن سوخت های فسیلی ، هوای تنفسی تخریب شده و به تبع آن حیات به خطر می افتد.
تمامی دولت ها جهت حمایت از افراد جامعه خود ، تا حد مشخص و محدودی توانایی دارند.
منابع کشاورزی و تولیدی هر جامعه ای محدود و افراد آن جامعه(در اکثر جوامع) در حال زیاد شدن هستند.
پسماندها و فاضلاب های جوامع ما از این کره خاکی نیز خارج نمی شود.
شما برای کنترل تخریب خانه خود (زمین ) راهی غیر از مصرف به اندازه و بهینه سراغ دارید؟
درست آمار بدهید
مشارکت فعالانه و صحیح در روند های آمارگیری و ارائه آمار درست در خصوص تعداد افراد تحت تکفل ، وضعیت عمومی خانواده، سطح سواد و ... می تواند ابزار مناسبی برای دولت در خصوص تخصیص منابع موجود و ارائه هدفمند یارانه ها فراهم آورد.
به عنوان مثال :
اگر به درستی مشخص شود که تعداد کودکان بین سن ۱ تا ۴ سال در جامعه نسبت آمار گیری قبلی ، ۱۰ درصد کاهش داشته است دولت می تواند برای ایجاد و یا فراهم آوردن فضاهای آموزشی مناسب برنامه ریزی نماید. همچنین میزان رشد جمعیت خود ، موفقیت در برنامه های کنترل جمعیت ، میزان رشد جوامع از نظر جغرافیایی و در نهایت برای ایجاد شغل برای این تعداد افراد که به جامعه اضافه شده برای ۱۵ سال آینده برنامه ریزی نماید.
ملیحه طبسی
